Nederland is niet gelukkig met de strijd tegen de opiumteelt in Afghanistan. In december deden ministers Henk Kamp van Defensie en Agnes van Ardenne van Ontwikkelingssa-menwerking hun beklag bij de Afghaanse regering in Kaboel. &#8216;We moeten afscheid nemen van de huidige aanpak,&#8217; zei minister Kamp tegen dagblad Trouw. Wat de regering-Karzai nu doet is &#8216;aanmodderen&#8217;.
Zouden de bewindslieden echt niet hebben geweten dat ze met hun klachten aan het verkeerde adres waren? Immers, niet Kaboel, maar Washington besluit hoe de papaveroorlog wordt gevoerd. Washington bepaalt of de nadruk van de oorlog ligt op vernietiging van papavervelden of op juridische vervolging van drugsbaronnen en criminele organisaties. Washington besluit wie de middelen krijgt om de oorlog te voeren. En Washington draait de geldkraan open, à raison van bijna achthonderd miljoen dollar per jaar.
De grote motor achter deze oorlog is het Amerikaanse Congres, waar Democraten en Republikeinen gebroederlijk de handen ineenslaan in de strijd tegen het Afghaanse &#8216;narcoterrorisme&#8217;. Zoals ze dat ook doen tegen de narcoterroristen in Colombia.
Het Congres is trots op zijn rol in Plan Colombia, de counter-narcotics/counter-insurgency operatie die door Washington wordt gefinancierd en door het Colombiaanse leger onder leiding van Amerikaanse huurlingen wordt uitgevoerd. Plan Colombia, nu zeven jaar oud, heeft al 4,7 miljard dollar gekost. Volgens onafhankelijke denktanks heeft het jammerlijk gefaald. De productie van cocaïne is niet afgenomen en de linkse guerrillabeweging FARC functioneert nog steeds. De Colombiaanse narcoterroristen zijn niet verslagen.
Toch kwalificeert het Amerikaanse Congres Plan Colombia &#8216;onder voorbehoud&#8217; als &#8216;een succes&#8217;. Of zoals een congreslid het uitlegde: &#8216;De situatie is niet erger geworden.&#8217; Deze op zijn minst bedenkelijke succesformule is nu de blauwdruk voor de papaveroorlog in Afghanistan.
De wens voor een opiumvrij Afghanistan komt uit het land zelf. In mei 2003 maakte de Afghaanse regering zijn Nationale Counternarcotics Strategy bekend, ontwikkeld met hulp van Engeland, Amerika en de UNODC, het VN-bureau voor drugs en criminaliteit. De strategie heeft een simpel doel: &#8216;De totale eliminatie van de papaverteelt en de drugssmokkel in 2013.&#8217; Om deze mooie droom van een regering zonder enige middelen gestalte te geven, ontwikkelden de Amerikanen hun eigen plan, Plan Afghanistan.
Internationale partners
Het was Amerika al gebleken dat de internationale partners in gebreke bleven in de uitvoering van hun takenpakket. Zo was Duitsland volgens de Bonn-afspraken uit 2001 verantwoordelijk voor de training van de Afghaanse politie &#8211; een vereiste voor de aanpak van drugshandelaren. Duitsland was echter niet verder gekomen dan de bouw van een politieacademie. Ook Italië had het af laten weten. De wederopbouw van het justitiële apparaat, essentieel voor de berechting van aangeklaagde drugsbaronnen, was nooit van de grond gekomen. Groot-Brittannië, verantwoordelijk voor de aanpak van de papaverteelt, had zich wel consciëntieus van zijn taak gekweten.
De Britten trainden een Afghaanse politie-eenheid om de drugshandelaren aan te pakken en trokken de papavervelden in om het verboden gewas handmatig te vernietigen. Maar door de beperkte middelen was de Britse inspanning niet meer dan de spreekwoordelijke druppel op de gloeiende plaat. Eén aspect van het Britse initiatief sorteerde zelfs een averechts effect. Het geld dat boeren kregen als compensatie voor hun vernietigde oogst was zo verleidelijk dat ze nog meer papavers gingen verbouwen.
Het Amerikaanse Congres had het falen van de internationale gemeenschap met stijgende woede aangezien. Toen het ministerie van Buitenlandse Zaken in november 2004 een uitvoerig plan indiende, reageerde het Congres dan ook opgelucht. &#8216;Wij luiden al twee jaar de alarmbel over het exploderende Afghaanse narcoticaprobleem. Eindelijk heeft de Amerikaanse regering nu een counter-narcotics strategie,&#8217; zei het Democratische congreslid Tom Lantos.
Niet alleen lag er nu een plan, het was een plan waar iedereen mee vertrouwd was. Net als in Colombia wordt de drugsbestrijding in Afghanistan aangepakt door de ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie, met als derde partner de DEA, de Amerikaanse drugspolitie die onder het ministerie van Justitie valt. En net als in Colombia besteden de ministeries een groot deel van het werk uit aan private military companies. Opnieuw huurde Buitenlandse Zaken het Texaanse bedrijf DynCorp in voor de training van de politie en de verdelging van de verboden gewassen.
Niet vanuit de lucht
Er was één &#8211; controversieel &#8211; verschil met Plan Colombia. In Afghanistan zou de papaver niet vanuit de lucht met het chemische verdelgingsmiddel Round Up worden vernietigd. Daar waren twee redenen voor. Sproeivliegtuigen vliegen laag en zijn een dankbaar doelwit voor opstandelingen. Ze vereisen daarom aanzienlijke militaire ondersteuning van gevechtsvliegtuigen en helikopters. Een luchtoorlog waar het Pentagon de middelen niet toe had. En: president Karzai was tegen. Hij voelde haarscherp aan dat de Afghaanse bevolking de besproeiing van de papavervelden niet zou accepteren. De heftige reacties die geruchten over besproeiing alleen al veroorzaakten, leken hem gelijk te geven. Ondanks aanzienlijke Amerikaanse pressie hield Karzai voet bij stuk.
Fiasco
Hoe heeft Plan Afghanistan uitgepakt? Het ministerie van Buitenlandse Zaken wil niet van &#8216;falen&#8217; spreken omdat pas dit jaar alle elementen van het plan kunnen worden uitgevoerd. Maar de uitroeiings-poot van het plan is gezien de grote oogst in 2006 een fiasco. Papavervelden vernietigen met stokken en tractoren is inefficiënt en stuit op woede van de bevolking. De teams van Afghaanse politiemensen die onder leiding van DynCorp-adviseurs de papavervelden in trekken, zijn meerdere malen op gewelddadig verzet gestoten. Ook de promotie van alternatieve gewassen, de tweede &#8216;zuil&#8217; van het plan, loopt van geen kant. Voordat andere gewassen een boer hetzelfde inkomen opleveren als de papaverteelt, moet de hele Afghaanse landbouwinfrastructuur worden hervormd. De peperdure Amerikaanse bedrijven die voor deze taak zijn ingehuurd, kunnen nauwelijks opereren vanwege de veiligheidssituatie. En zelfs als ze van hun beschermde basis afkomen, maken ze elementaire fouten. Zo werd op grote schaal kunstmest uitgedeeld om de bouw van andere gewassen aan te moedigen zonder dat gecontroleerd werd hoe de kunstmest werd gebruikt. De papavers vaarden er wel bij.
Drugsbaronnen
Omdat er bij de boeren geen resultaat is geboekt, concentreert de oorlog zich dit jaar op de handelaren en drugsbaronnen. Alle hoop is gevestigd op de drugspolitie, de DEA. In Kaboel richtte de DEA een Afghaanse variant op, de National Interdiction Unit, die nu operationeel is. Geen gemakkelijke taak, verzuchtte Karen Tandy, hoofd van de DEA, ten overstaan van een congrescommissie, want sommige Afghanen &#8216;hadden geen schoenen. Toen ze hun schoenen eenmaal hadden gekregen, moesten ze allemaal leren hoe ze veters moesten strikken.&#8217;
Volgens Pentagon-rapporten heeft de DEA in Afghanistan nu ook een eigen helikoptervloot. Tevens uitgerust met een eigen inlichtingendienst kan de DEA nu los van het Amerikaanse leger operaties uitvoeren tegen de druglords en opium-labs. Waardoor voor het eerst de papaveroorlog de stabiliteitsmissie van ISAF kan doorkruisen. De politiecommandant met wie Nederlandse militairen goed samenwerken, kan morgen door de DEA opgepakt worden op beschuldiging van drugssmokkel. Ook de politieke stabiliteit van Afghanistan kan door de harde aanpak van de druglords gevaar lopen. Een recent rapport van de Verenigde Naties en de Wereldbank concludeerde dat corruptie, met name in het ministerie van Binnenlandse Zaken, waaronder de politie ressorteert, neerkomt op &#8216;overheidsbescherming van criminele smokkelactiviteiten&#8217;. De onderzoekers noemden het &#8216;een complexe piramide van protectie en patronage&#8217;. Binnen dit mijnenveld moet de DEA opereren.
Prioriteit
Vanuit het Amerikaanse Congres wordt grote druk op het Pentagon uitgeoefend om de oorlog tegen de drugsbaronnen en handelaren meer prioriteit te geven. Tot nu toe speelt het Amerikaanse leger een onderschikte rol in de papaveroorlog. Het leger zorgt voor de infrastructuur, maar neemt niet actief deel aan de oorlog. Dat moet veranderen, vindt het Congres. Overtuigd dat de Taliban de opstand financieren met drugsgeld, wil het Congres dat het oprollen van criminele netwerken en de vernietiging van opiumlabs militaire doelen worden. Voor het zover is, moet het leger op zijn minst grote operaties van de DEA steunen met troepen en materieel.
Niemand verwacht dat soldaten de papavervelden worden ingestuurd om de oogst te vernietigen. Maar een samenvloeien van de counter-narcotics missie met de counter-insurgency missie heeft ook voor de ISAF-troepenmacht grote gevolgen.
Intussen bemoeit ook de drugstsaar van het Witte Huis zich met de papaveroorlog. John Walters pleitte vorige maand in Kaboel voor het vanaf de grond besproeien van de papavervelden met een verdelgingsmiddel. Dat zou niet alleen efficiënter zijn dan de huidige methode, maar boeren ook de gelegenheid geven om als de papaver in het vroege voorjaar wordt vernietigd nog een ander gewas te verbouwen. Hoewel Walters &#8216;dacht&#8217; dat Karzai &#8216;ja&#8217; had gezegd op zijn voorstel, heeft de Afghaanse regering nog niet officieel gereageerd. Walters&#8217; voorstel is een stap in de richting van het besproeien vanuit de lucht. Als de Amerikanen dat bereiken, is Plan Afghanistan een exacte kopie van Plan Colombia. En is de uitkomst te voorspellen: een verloren oorlog die alleen in Washington een succes is.

Freke Vuijst

Resultaat gezocht in de papaveroorlog

Vast in zijn eigen gelijk

Heinen

Verhaal van de Week

Social media hacks

Midterms

Premier Jetten

Exit-strategie

Flashback

Hans Stegeman

Tijd voor activisime

Teun van de Keuken

Stop Big Money

Montana

Zo verslaan we radicaal-rechts

Lula uitgelegd

Werkt het nog?

Demonsteren

Schrijver

S.A. Cosby

Ons nieuwe maandblad!

Nu in de winkel