Mensen en organisaties die de wereld gaan veranderen. Niet vanaf een overzichtelijke afstand of op grote morele hoogte, maar met de poten in de modder. Daar waren we naar op zoek. En we hebben ze gevonden.

Voilà. Voor de derde keer presenteert Vrij Nederland, in samenwerking met maatschappelijke denktank Kennisland en creatief bureau VandeJong, een lijst Radicale Vernieuwers: mensen die met durf en visie oplossingen bedenken voor een betere wereld.

We selecteerden tien figuren en organisaties die mogelijk de wereld gaan veranderen. Niet vanaf een overzichtelijke afstand of op grote morele hoogte. Dit zijn geen revolutionaire avant-gardisten, maar mensen met de poten in de modder.

‘Radicaal’ komt van het Latijnse radix, zegt filosoof en jurylid Henk Oosterling. Dat betekent wortel. ‘Een radicale vernieuwer moet dus laten zien dat zijn concept geworteld is in de maatschappij.’ Veranderen doe je van binnenuit.

Voor Oosterling en zijn vier mede-juryleden – Neelie Kroes, Aart van Veller, Vanessa Evers en Robert Verwaayen – lag de schone taak tien finalisten en een winnaar te kiezen uit de 35 semifinalisten die het uit 250 inzendingen tot de voorselectie hadden gebracht.

De problemen waarvoor de Vernieuwers oplossingen aandragen, waren grotendeels samen te vatten onder het kopje ‘verspilling’. Verspilling van voedsel, afval, grondstoffen, energie en menselijk kapitaal. De jury beoordeelde de Vernieuwers op mogelijke impact, hoe ze dingen in beweging konden zetten en een denkverandering teweeg konden brengen.

Voor veel Radicale Vernieuwers zelf is ‘anders denken’ ook een belangrijke drijfveer. Maar wat vernieuwers heeft gemaakt van deze radicalen, is dat ze actie ondernemen. Ze zetten stappen om hun idee werkelijkheid te maken. De een zit daarbij nog in de pilot-fase, de ander heeft een prototype in de maak, de volgende een bedrijf dat op volle toeren draait. Hoe ver de realisatie van de plannen zal reiken, weet niemand. Maar alumni van eerdere jaren verstoorden markten, maakten hun kleine initiatief groot, vonden hun weg naar Brusselse invloed, de pagina’s van de New York Times en zelfs de jury van de Radicale Vernieuwers. Deze laboratories of hope, zoals de eerste juryvoorzitter Herman Wijffels de Vernieuwers noemde, komen doorgaans een heel eind. We houden ze in de gaten.