<div class="lead">
Simone van Saarloos schrijft twee keer per week een column voor VN. Deze week is ze in Hong Kong. Ze observeert het leven van de Amah&#8217;s, hulpen in de huishouding, en anderen.
</div>
Vanaf een dakterras kijk ik uit op de Zuid-Chinese Zee en op de daken van lager gelegen huizen. Rechts, op een weids dak belegd met bemoste tegels, verschijnt een vrouw. Ze draagt plastic slippers, sportieve shorts en een groot t-shirt. Haar haren zitten in een vlugge knot. De vrouw wordt gevolgd door een hond. Een herder die enthousiast om haar heen springt. Ze gooit een tennisbal voor hem uit, hij gaat er achteraan. Ze gooit eerst naar de linkerhoek van het dak, dan naar de rechter. Ze laat hem zo verrassend mogelijk rennen op het dak dat ze waarschijnlijk dagelijks betreden.
Ook op de daken van andere huizen verschijnen Amah’s. Veelal Filipijnse vrouwen die voor een paar honderd euro per maand alles regelen in het huis van hun baas – van de was tot het opvoeden van de kinderen. Amah’s wonen op hun werk. Thuis bezoeken ze met hun telefoon – via Skype en Whatsapp. Eén Amah gooit een emmer water over een terrastafel en schrobt het glazen blad schoon. Een ander hangt de was op. Zij laat de hond uit.
Ze gooit links, de herder volgt. De bal stuitert te hoog en vliegt over de dakrand. De vrouw roept, maar de hond remt al af. Hij vertrouwt op de vervangbaarheid van de bal. Terecht, want zijn baasje (of de hulp van zijn officiële baas) tovert een nieuwe tevoorschijn.
‘I saw that!’ roep ik met mijn handen rond mijn mond, mijn middelvingers raken elkaar op de brug van mijn neus. Ze kijkt op en lacht.
Ik denk dat er meer contact zou zijn geweest als de hond van het dak af was gesprongen en zes verdiepingen naar beneden was verdwenen.
Pas veel later bedenk ik dat ik haar ook de bal had kunnen brengen.
*
Ik bezoek een poëzie-avond, waar je mag luisteren en voorlezen. Poetry Out Loud, heet het. Er zijn zeven mensen, ‘het is een ongewoon stille avond.’ Ik zit in een grote fuchsia-kleurige fauteuil met een flesje Tsingtao in de hand. Naast mij twee Hongkongneze meiden die aan de Katholieke Universiteit studeren, daarnaast een Britse die altijd buiten zwemt, ook als het vriest. Verder zijn er drie mannen en David, geboren in Schotland, opgegroeid in Hong Kong en gepubliceerd dichter. Hij zit de avond voor.
David leest uit twee bundels, Per ongeluk westers en Voorouderverering. David vertelt dat hij twee moeders heeft: zijn biologische en zijn Amah, die hem opvoedde. De ‘verering’ in dit gedicht is aan haar gericht.
Hij stelt de ogenschijnlijk juiste vragen over haar leven als ingehuurde moeder maar om dat werkelijk te weten, moeten we een bundel van haar hand lezen.
Tijdens de pauze vraagt David of ik toevallig familie ben van Freud. Ik begrijp niet waarom, maar hij zegt vermoedens te hebben.
De glazen zijn bijgevuld en Vincent is aan de beurt. Hij leest van zijn iPhone, snel als een rapper met een bijpassend zwaaiende hand. De lok op zijn voorhoofd is net te lang. Als hij geen waarheden in zijn tekst hoeft te benadrukken met zijn zwaaiende hand, strijkt hij ermee door zijn haar. Rap 1: hij beschrijft een geweldsfantasie, maar het blijkt een videogame. Rap 2: hij bespot zijn rijke stadsgenoten die hun geluk in winkels zoeken. Vincent woont sinds vier jaar in Hong Kong en komt van de Filipijnen.
‘Oh dat verklaart het’, zegt de Britse.
‘Wat verklaart het?’ vraagt Vincent.
De Britse zoekt zorgvuldig naar de wortel van wat ze er zo snel uitfloepte.
‘Dat je zo kritisch bent op het consumentisme in de stad.’
Als ik de hete kamer vol gedichten verlaat en Vincent gedag zeg, vraagt hij of ik de televisieserie Vikings ken.
‘Nee.’ Maar het begint me te dagen, dit is me eerder gevraagd.
‘Jij lijkt op die vikingvrouw. Zij is ook stoer en blond.’
<figure id="post-354252 media-354252" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/04/Viking-Lagertha.jpg" alt="" /></figure>
*
Op straat, waar verschillende wegen samenkomen, staan twee vrouwen. Eén van hen heeft een witte baby in een draagzak op haar buik. Een peuter, blond blauwe ogen, houdt haar hand vast. In zijn andere knuist houdt hij een groezelig knuffelkonijn. De andere vrouw, in knalroze t-shirt, heeft een boodschappentas vast.
Als er eindelijk een taxi aankomt, besluiten we deze te delen. De vrouw die de kinderen draagt, dirigeert de chauffeur in het Engels. Ik vraag of ze al lang aan deze kant van het eiland woont. ‘We have just moved’, een jaar geleden. ‘Voorheen woonden we in Repulse Bay, hier verderop.’ Het ‘we’ is de familie waarvoor ze werkt. Ze kust de baby op het hoofd. De peuter steekt zijn hand uit voor ook een kus. Zijn duim is nat van het sabbelen. Het konijn ligt slap op zijn schoot. De vrouwen hebben het oudste kind bij de buren achtergelaten en zijn op weg naar een play date, een‘speelafspraakje’. De vrouw die niet praat, is pas een jaar geleden vanuit de Filipijnen naar Hong Kong gekomen.
De taxichauffeur steekt zijn duim op: ‘Hong Kong?’
De vrouw die praat, antwoordt: ‘Natuurlijk. Ik woon hier al vijfentwintig jaar.’
Ze parkeert de vragen die haar als Amah benaderen: ‘This is my life.’
*
Op uitnodiging van een expat, mag ik eten in een club speciaal voor buitenlandse correspondenten. De ruimte is Frans en Amerikaans en Italiaans door elkaar – deze beschrijving toont mijn eigen gebrek aan precisie of dit is wat ‘international’ betekent. Je kunt er Indiaas, Amerikaans, Thais, Frans, Mexicaans en Italiaans eten. Aan de muur hangen foto’s van een in 2009 overleden oorlogsfotograaf. Onder de foto’s hangen papiertjes met een korte beschrijving die context geven en benadrukken dat de ene ellende de andere niet is. In iedere hoek van het restaurant hangt een televisiescherm met aan de ene kant sport – rugby en cricket – en aan de andere kant het nieuws – CNN en BBC.
CNN rapporteert de weersverwachting in twaalf verschillende landen en schakelt dan naar de gifaanval in Syrië. Asgrauwe kinderen liggen op brancards of tussen de rommel op straat. Water uit een tuinslang moet hen redden. De balk onder het beeld misbruikt een kind om sentimentele televisie te maken: ‘7-year old asks: “Why can’t they stop the war?”’
Ik zit op een hoge kruk aan de bar. De rand van de bar is bekleed met een stootkussen van bruin leer. Mijn gezelschap en ik schuiven de krukken aan en leunen met onze ribben tegen de rand. Het is verslavend zacht. Zij zegt: het is net alsof je tegen iemands buik aan staat.
Aan de andere kant van de bar sprenkelt iemand tabascosaus over haar verse pasta. Daarna spuit ze er ketchup bij – misschien is dit wat ‘international’ betekent.
De ober heet Albert. Dat staat op zijn borst gespeld. Andersom kent Albert al zijn gasten van gezicht; zij moeten de exclusiviteit van hun lidmaatschap kunnen voelen.
Op de wijnglazen die hij serveert, staat de naam van de club gedrukt. De eigenaar lijkt te hopen dat je het glas wil jatten.
Een man uit Nederland (lichtroze Ralph Lauren overhemd, hoornen bril, rood aangelopen gezicht, leest het NRC) vertelt dat er tegenwoordig ook Indonesische Amah’s zijn. Er zijn bureau’s die de vrouwen, vaak van het platteland, van alles beloven. De vrouwen moeten hun vliegticket betalen en beginnen hun werk met een schuld. Meestal wordt hun paspoort afgepakt. Die harde uitbuiting wordt volgens hem veroorzaakt door de groeiende welvaart: steeds meer Chinezen nemen een Amah in dienst. ‘Voorheen hadden alleen expats een Amah, dat was beter.’
*
Ik ga naar een restaurant waar ze vegetarische dim sum serveren. We worden naar een lage tafel gewezen. Als ik op het kussen wil gaan zitten, klaar om de maaltijd in kleermakerszit door te brengen, blijkt er onder de lage tafel een gat te schuilen waarin je je benen kunt laten hangen. Zo zit je op een stoel, maar lijkt het alsof je op de grond zit.
Dit is geen toeristische attractie. De ruimte zit vol Hong Kongnezen. Doen alsof bekoort iedereen.
Die avond ben ik in een sekshop nabij het uitgaansdistrict Lan Kwai Fong, dat officieel ‘rotte geest’ betekent. Gwei of gweilo, geest, verwees naar de Britse soldaten. De rotte geest die er nu rondwaart is de dronken expat. De eigenaar van de seksshop toont trots wat hij verkoopt. Het mooiste vindt hij een mechaniek dat neukbewegingen maakt en met een afstandbediening te besturen is. Harder, zachter, sneller, plagend langzaam, alles is mogelijk. 
Nep is het beste dat je krijgen kan.
&nbsp;
<figure id="post-354253 media-354253" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/04/fucking-machine.jpeg" alt="" /></figure>
&nbsp;
*
Christel, 22 jaar, vertelt dat ze niet van plan is om in Hong Kong te blijven wonen. Ze wil naar Europa. Op haar zeventiende stopte ze met haar middelbare school om te reizen. Ze was ook even in Amsterdam. Wat ze geweldig vond aan Europa waren de affiches overal; mensen verkondigen voortdurend hun mening. Over de regering, de politie, het koningshuis. ‘Dat zal bij jullie ook wel illegaal zijn, maar mensen doen het toch. Mensen zijn dapper.’
Moedig ben je makkelijk als een ander overal verbod verwacht.
Ze vreest, zoals velen die ik spreek, de invloed van China op Hong Kong. ‘Op school merkte je het al. Rond de Occupy Central protesten mocht je geen geel meer dragen. Maakt niet uit wat het was. Een gele rugzak of etui? Verboden.’ Geel verwees naar de gele paraplu: het symbool van de Occupy Central protesten in 2014. De demonstranten eisten een democratischer verkiezingsproces. Ze bezetten het zakencentrum van de stad omdat China de kandidaten koos die verkiesbaar waren als nieuwe bestuurder van Hong Kong. De paraplu’s vormden een schild tegen het traangas waarmee de demonstranten werden belaagd.
‘Mijn opa woont nog in China. Toen ik hem vertelde dat ik met school stopte om te gaan reizen, zei hij: “Good for you.” Ooit vluchtte mijn zwangere grootmoeder uit Maleisië naar China. Mijn moeder werd daar geboren en ontmoette mijn vader in het dorp waar ze opgroeiden. Samen zijn ze naar Hong Kong gekomen. Mijn moeder was zwanger van mij terwijl ze in een bootje overstak. Mijn vader en oom zwommen vanaf het vaste land.’
Christel wil kinderen en ze wil ze vooral elders krijgen. ‘Het is een soort familie-traditie: je verplaatst je zodat de volgende generatie het beter heeft.’
*
De taxichauffeur zit rechts aan het stuur. Links hangt zijn rijbewijs aan het dashboard. De man heet Wong Tong Hegel.
Als de meter op 104 Hong Kong Dollar staat, heeft Hegel mij gebracht naar waar ik moet zijn.

Simon(e) van Saarloos

Notities uit Hong Kong, vrij van algemene waarheid.

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips