Jacques Klöters. Toon. De biografie. Nijgh &#038; Van Ditmar, 534 p., € 27,50
***
door Hans van den Bergh
Jacques Klöters, kleinkunsthistoricus en ex-cabaretier (Don Quishocking) had al een box met vierentwintig dvd&#8217;s van Toon Hermans uitgebracht: alles wat er aan beeldmateriaal bewaard was. Maar een uitgebreide, gedetailleerde biografie bleef het einddoel. Acht jaar na de start is het monumentale boek er: alle ontwikkelingen van de vroegste Limburgse jeugd af, het prille optreden in cafés tot en met de roemruchte reeks onemanshows.
Klöters ziet kans de specifieke talenten van Toon Hermans te ontleden: zijn (soms krampachtige) pogingen om leven en wereld van de zonzij te zien, de absolute clownerie: het typisch Sittardse, hilarische doorleuteren over de stoel van zijn zuster of over beschuiten. Als sober geschreven biografie biedt Toon veel meer dan de grillige levensfeiten, de talloze verhuizingen, affaires en inzinkingen; het is een zorgvuldige schets van de bronnen en achtergronden van dit uitzonderlijk en veelzijdige kunstenaarschap.
Marcel Kurpershoek. Volg de wolken. Met Xenophon door het Turkse Oosten. Augustus, 320 p., € 22,50
**1/2
door Anne Versloot
Veelbelovende ondertitel: Met Xenophon door het Turkse Oosten. Wie zou dat niet willen na het lezen van Xenophons bloedstollende Anabasis? De Atheense legerleider legde daarin vast hoe hij met tienduizend Griekse huurlingen op de vlucht is voor de barbaren. Als ze na een barre overlevingstocht op de berg Theches de Zwarte Zee zien, vallen ze elkaar juichend in de armen en roepen: &#8216;Thalassa! Thalassa!&#8217; 2400 jaar later reist arabist en Midden-Oostenspecialist Marcel Kurpershoek ze achterna, in een gebied dat van oudsher onrustig is &#8211; de Koerdische PKK, aanslagen op Syrisch-orthodoxe christenen, de Armeense genocide. Op zijn tocht ontmoet Kurpershoek nomaden met kuddes, de lokale houtmaffia en Turkse gouverneurs met grote snorren. Mooie ontmoetingen zijn dat. Kurpershoek weet als oud-ambassadeur van Turkije van de hoed en de rand. Je denkt: nu wordt het leuk. De man weet veel, heel veel &#8211; het wemelt van de historische details &#8211; maar helaas schrijft hij het allemaal onpersoonlijk en gortdroog op. Prima werkstuk, maar pakken doet het niet. Gemiste kans.
Siri Hustvedt. Een geschiedenis van mijn zenuwen. De Bezige Bij, vert. Ineke Lenting, 208 p., € 19,50
*
door Kristien Hemmerechts
Twee jaar na de dood van haar geliefde vader begon Siri Hust-vedt tijdens een lezing heftig te beven &#8216;alsof ze werd geëlektrocuteerd&#8217;. Een paar maanden later overkwam het haar opnieuw. Neurologen konden geen verklaring vinden. Op hersenscans was niets te zien. Wat was er dan wel aan de hand? Was haar ziekte denkbeeldig? Hysterisch? Psychosomatisch? Hustvedt probeert het onderscheid tussen geest en hersenen in kaart te brengen. Wat betekenen beide begrippen? Ze leest een halve bibliotheek bij elkaar en piekert zich suf. Uiteindelijk bieden bètablokkers soelaas. Dat medicijn is trouwens ook vaak een efficiënte bestrijder van migraine. De meeste van Hustvedts vragen blijven onbeantwoord. Dat kan ook niet anders. &#8216;Er zit veel in ons wat we niet beheersen,&#8217; concludeert ze. Haar bespiegelingen zijn bij momenten vaag en abstract, en zetten weinig zoden aan de dijk.

Kristien Hemmerechts

Hans van den Bergh

Non-fictie

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips