<div class="lead">
Alweer geen Nobelprijs gewonnen? Geen zorgen: voor je het weet werkt dat ding flink op de zenuwen. Gek word je ervan.
</div>
Gisteren liep ik bij QuTech in de TU Delft de natuurkundige Ronald Hanson tegen het lijf. Hanson liet het afgelopen jaar zien dat Einstein definitief ongelijk had: Einstein geloofde niet dat twee atomaire deeltjes die ver van elkaar verwijderd waren, tegelijkertijd in direct contact met elkaar konden staan. Een fenomeen dat hij ‘spooky action on a distance’ noemde. Met <a href="http://qutech.nl/hanson-lab/welcome/" target="_blank">een prachtig experiment</a> haalde Hanson alle twijfel weg.
<q class="pull-left">Het schijnt dat sommige mensen raar doen als ze weten dat er een Nobelprijswinnaar in de kamer is.</q>
Op Twitter waren er daarom een paar wijsneuzen die Hanson tipten als mogelijke Nobelprijswinnaar (samen met Alain Aspect en Anton Zeilinger). Hanson probeerde het in eerste instantie ontspannend lachend weg te wimpelen, maar zei toen zacht: ‘Stel je voor dat ze echt zo gek zijn om het te doen. Wat dan? Ik ben veel te jong!’ Ik meende authentieke angst in zijn ogen te bespeuren. En terecht. Zowel Andre Geim als Gerard ’t Hooft vertelden me dat het hebben van een Nobelprijs soms een vloek is: je mailbox staat van de ene op de andere dag vol met theorieën van mensen met achtervolgingswaanzin, en verzoeken uit de hele wereld om je naam te mogen verbinden aan de meest uiteenlopende doelstellingen. Het schijnt dat sommige mensen raar doen als ze weten dat er een Nobelprijswinnaar in de kamer is. Het komt nogal eens voor dat Nobelprijswinnaars zelf daarom ook vreemd gedrag gaan vertonen of zelfs helemaal gek worden, zoals Brian Josephson – een grote natuurkundige held – die tegenwoordig denkt dat een glas water een geheugen heeft.
Hanson – die gisteravond overigens <a href="http://www.omroepwest.nl/nieuws/3252821/Ronald-Hanson-van-TU-Delft-krijgt-Huijbregtsenprijs-2016-voor-onderzoek-naar-superinternet" target="_blank">de Huibrechtsenprijs</a> van 25.000 euro won –  kon vandaag opgelucht ademhalen: de Nobelprijs voor de natuurkunde ging naar David Thouless, Duncan Haldane and Michael Kosterlitz voor hun werk op het gebied van ’topologische fases van materie.’ 
Waar het om draait is dat er in de natuurkunde zoiets blijkt te bestaan als &#8216;de wet van behoud van haar-ellende&#8217;. Denk aan een bal met haren, een vertrouwd beeld voor de meeste mensen. Probeer je nu eens voor te stellen dat je de haren allemaal netjes één kant op wilt kammen. Dat zal je niet lukken, want altijd is er op de bal ergens een plek waar de haren er een zooitje van maken. Altijd is er een ’kruin’, een soort scheiding of een kale plek. Zoiets bestaat ook in sommige hele dunne – tweedimensionale –  materialen, bij hele lage temperaturen. Als je de haren vervangt door kleine magnetische pijltjes (elektronen) en je vervolgens probeert alle pijltjes dezelfde kant op te laten wijzen, dan blijven er in sommige gevallen ’kruintjes’ of kale plekken bestaan. ’Topologisch’ worden deze materialen genoemd, en ze trekken op dit moment de aandacht van veel wetenschappers.
Dat je de kruintjes niet weg kunt poetsen, kun je ook zien als iets goeds: de kruintjes zijn robuust. Je kunt ze dus gebruiken om informatie vast te leggen. De topologische materialen zijn misschien zelfs het gedroomde materiaal om een kwantumcomputer van te bouwen.
Precies om deze reden was gisteren de geniale Amerikaanse wiskundige Michael Freedman in Delft. Om aan een selecte groep wetenschappers uit te leggen hoe je zo’n computer zou kunnen bouwen. Michael Freedman heeft geen Nobelprijs gewonnen, omdat de Nobelprijs voor wiskunde niet bestaat. In 1986 won hij wel de Fields Medal, een zo mogelijk nog prestigieuzere prijs. Om deze prijs te winnen moet jonger dan veertig zijn, én de prijs wordt maar eens in de vier jaar uitgereikt.
Ook Michael Freedman raakte indertijd in paniek. Hij heeft zichzelf na het winnen van de Fields Medal jaren opgesloten met een grote stapel elementaire wiskundeboeken, omdat hij zich realiseerde dat iemand die de Fields Medal ook wel iets van wiskunde af moest weten. Tijdens zijn studie had hij de kantjes er bij veel vakken nogal vanaf gelopen.

Gerard Janssen

Pfew, geen Nobelprijs voor Ronald Hanson!

Brug dicht, geld op

Werkt het minderheidskabinet?

Tussenstand zomerreces 

6 miljard tekort op Rijkswaterstaat 

Verhaal van de Week

Kruistocht tegen de hoofddoek

Chard van den Berg

Cassettes en cd's zijn terug

Zeitgeist: TikToktrend

Big Tech maakt van burgers vee

Essay Roxane van Iperen

Vladimir Poetin is de wanhoop nabij

Rusland

De AI-hype is ordinaire landroof

Hans against the machine

Super El Niño is hier

Column Hannah Prins

Wat is leuk in juli?

Cultuurtips