Biografie
&#8216;Job Cohen wil onze premier worden,&#8217; zo begint Job Cohen. Burgemeester van Nederland, &#8216;Maar wie is hij? En hoe gaat hij te werk?&#8217; De twee auteurs van het boek lijken als weinig anderen in staat te zijn op die vragen een antwoord te geven. Marcel Wiegman is chef-verslaggeving van Het Parool en schreef daarin van 2001 tot 2007 scherpe stukken over de Amsterdamse politiek. Zijn collega Hugo Logtenberg onderscheidde zich bij NOVA en het weekblad Intermediair als een van de meest gedegen politieke researchjournalisten. Bovendien was hij voor die tijd werkzaam voor de landelijke VVD-fractie, en publiceerde hij ooit een opiniestuk dat hij samen had geschreven met toenmalig VVD-Kamerlid Ayaan Hirsi Ali, een van de grote critici van Cohen. Een hagiografie is het zeker niet geworden. De auteurs staan uitgebreid stil bij de momenten waarop Cohen moeite had zijn faam als bruggenbouwer waar te maken. Afgelopen weken trok het boek vooral de aandacht met de onthullingen over de slechte relatie die Cohen had met &#8216;zijn&#8217; korpschef Bernard Welten. Maar uit het boek blijkt ook dat Cohen het erg moeilijk had in het college met de dominante wethouders Rob Oudkerk (PvdA) en Geert Dales (VVD). Pas nadat zij vertrokken waren, begon zijn ster als burgemeester te stralen.
Het beeld van de altijd zo aimabele Job Cohen wordt eveneens flink gerelativeerd. In de omgang was de burgemeester in de eerste plaats zakelijk, soms op het kille af. En toen PvdA-wethouders als Rob Oudkerk en Hennah Buyne het moeilijk kregen, liet Cohen hen volgens de auteurs keihard vallen. Regelmatig klinkt de klacht van de slachtoffers dat ze zich niet gesteund voelden.
Verder wordt in het boek wel duidelijk wat de kracht en de zwakte van de methode-Cohen is. De burgemeester van Amsterdam was niet iemand die snel geneigd was initiatief te nemen. Hij was een bestuurder die eerst keek hoe de hazen liepen en dan pas actie ondernam, en vaak meer geïnteresseerd was in het proces dan in de inhoud.
Lastig blijft dat dit boek gebaseerd is op honderdzestig anonieme interviews. In het boek staat immers dat de Amsterdamse politiek &#8216;een slangenkuil&#8217; is; om dan mensen de gelegenheid te geven anoniem leeg te lopen, is vragen om moeilijkheden. Het gaat bijvoorbeeld mis als de auteurs beschrijven wat er gebeurde nadat een agent op het Mercatorplein een Marokkaan doodschoot die hem met een mes had bedreigd. Cohen zou na het incident wel de familie van de Marokkaan hebben gecondoleerd, maar verzuimd hebben de agent te bezoeken. Het boek: &#8216;Tot de dag van vandaag leidt de herinnering daaraan bij de Amsterdamse politie tot grote woede.&#8217; Maar voormalig commissaris Van Riessen zei in een reactie dat de burgemeester de agent wel degelijk had bezocht. Hij was er zelf bij geweest.
Het gebruik van anonieme bronnen loopt bovendien soms over in persoonlijke interpretaties van de werkelijkheid. In een passage beschrijven de auteurs hoe toenmalig PvdA-voorzitter Felix Rottenberg in 1994 Cohen een hoge plaats op de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer aanbood. Rottenberg zou &#8216;gecharmeerd zijn van zijn kwaliteiten&#8217;. En, zo voegen de auteurs eraan toe, &#8216;ook is er, al blijft dat onbesproken, de herkenning van een gedeelde joodse afkomst.&#8217; Een curieuze vaststelling. Hadden joodse kandidaten een streepje voor bij Rottenberg? Dat kunnen ze toch niet bedoelen? En vooral wil ik dan weten hoe de auteurs toch ter ore is gekomen wat onbesproken bleef.
Hugo Logtenberg &#038; Marcel Wiegman
Job Cohen. Burgemeester van Nederland
Nieuw Amsterdam 288 p., € 17,95