Oprah als motivoter

26-01-2008
Door Bregtje Schudel

Voor filmmaker Kasper Verkaik begon het allemaal in 2004, toen George W. Bush werd herkozen: ‘Ik snapte het niet, want ik wist dat veel mensen ontevreden waren. Waarom vertaalde die onvrede zich dan niet in de uitslag?’

In de statistieken vond hij het antwoord: veel kiezers, bijna veertig procent – dat zijn meer dan honderd miljoen Amerikanen – latenhet afweten. En zo ontstond het idee voor zijn documentaire Dear Oprah die nu op het Internationaal Film Festival Rotterdam haar wereldpremière beleeft. In de film doorkruist Verkaik, met crew en nukkige camper Lucy, de Verenigde Staten om niet-stemmend Amerika in kaart te brengen. Hij bezoekt experts als professor Tom Patterson (auteur van The Vanishing Voter) in Washington, behandelt de fraudegevoelige stemmachines in Ohio en gaat naar Iowa, waar sinds 1972 als eerste de voorverkiezingen plaatsvinden. De grote groep niet-stemmers blijkt vooral te bestaan uit jongeren, minderheden, minder geschoolden en minder bedeelden. Kiezers die geneigd zijn Democratisch te stemmen.

Een mediapersoonlijkheid van formaat zou die kiezers terug naar de stembus kunnen sturen, dacht Verkaik. En hij kwam terecht bij presentatrice Oprah Winfrey. Verkaik: ‘In het verleden hebben beroemdheden van Puff Daddy tot Drew Barrymore zich al ingezet om mensen aan het stemmen te krijgen. Maar Oprah is een klasse apart. Ik zie Oprah als Amerika’s ultieme motivoter (een samentrekking van motivator en voter). Zoals zij de Amerikanen weer aan het lezen heeft gekregen, zo zou zij ze ook weer aan het stemmen kunnen krijgen!’ Hij schreef een brief aan Oprah die via via, aan het einde van de film, ook echt bij haar terechtkomt.

Antwoord heeft Verkaik nog niet gekregen. Maar een maand later schaarde Oprah Winfrey zich officieel achter de Democratische presidentskandidaat Barack Obama. ‘Daar had mijn brief niets mee te maken,’ zweert Verkaik. Maar leuk staat het wel.

Verslavend mechanisme
Dear Oprah is gefilmd in de serie MiniMovies, episodische documentaires die speciaal gemaakt worden voor bezichtiging op internet (YouTube), mobiel (iPod) en digitale televisie (Holland Doc). Elke documentaire bestaat uit zes tot acht afleveringen van ongeveer zeven minuten. Elke episode is een op zichzelf staand verhaaltje, maar alle episoden samen vormen een afgerond geheel. In Dear Oprah beslaat elke aflevering een specifieke dag. Zoals: Day 11: The Barbershop, waarin Verkaik zijn haar laat knippen, met lokale niet-stemmers praat en campertje Lucy – een verrassend karakter in de film – een dagje ‘uitziekt’.

Naast Dear Oprah zullen nog twee Mini­Movies tijdens het Rotterdamse filmfestival te zien zijn, én op mobiele telefoon en iPod te downloaden. Filmmaker Tomas Kaan concentreert zich in het licht absurdistische Dream City op de bezoekers van een pretpark in Irak. Iedereen is er welkom, of je nu Koerd bent, Arabier of Amerikaanse soldaat. ‘We houden van iedereen die van plezier houdt,’ aldus een bevlogen kaartverkoper.

En Robert Oey onderzoekt in zijn wrange serie Safety First de indirecte effecten van
11 september op het luchtverkeer. In korte portretjes doen verschillende gedupeerde reizigers hun relaas.

De MiniMovies zijn een verfrissend alter­natief voor het doorsnee-format van de Neder­landse tv-documentaire, die altijd in een tijdslot van 52 minuten moet passen. De korte episoden houden de films speels en dynamisch. Daarnaast kijken die snack size-afleveringen lekker weg. Hetzelfde verslavende mechanisme als een tv-serie, dus.

‘Dear Oprah’, ‘Dream City’ en ‘Safety First’ zijn op het Internationaal Filmfestival Rotterdam te zien op zondag 27 januari, maar ook via www.vn.nl.

Vrij Nederland is co-producent van MiniMovies