<div class="lead">
Het zou nu eindelijk bewezen zijn: de beroemde Sovjet-auteur Michail Sjolochov heeft De Stille Don, waarvoor hij in 1965 de Nobelprijs voor de Literatuur kreeg, helemaal niet zelf geschreven.
</div>
De controverse suddert al een jaar of tachtig voort. Het Nobelprijswinnende boek De Stille Don van Michail Sjolochov (1905-1984) zou helemaal niet door Sjolochov zelf zijn geschreven. De Frankfurter Allgemeine Zeitung kwam met een artikel waarin zij bewezen acht dat de roman een propaganda-project van de Sovjet-Russische geheime dienst was.
De FAZ schrijft dat op basis van een studie van de Russisch-Israëlische literatuurwetenschapper Zeev Bar-Sella die zich twintig jaar lang heeft verdiept in het geval Sjolochov. De Stille Don bestaat uit vier delen en beschrijft de lotgevallen van de Don-Kozak Grigori Meljechov. Meljechov wordt verliefd op een vrouw, trouwt met een ander, vecht in de Eerste Wereldoorlog en in de Russische burgeroorlog, een tijdje in het Rode leger en een tijdje in het Witte, dat van de anti-bolsjewieken. Volgens Bar-Sella kan Sjolochov dat zelf allemaal niet zo nauwkeurig hebben beschreven, aangezien hij bij het uitbreken van WOI negen was en aan het begin van de burgeroorlog veertien. Bovendien kon Sjolochov helemaal niet paardrijden terwijl dat voor de kozak Meljechov een levensbehoefte was.
Sjolochov werd al op jonge leeftijd voor het karretje van de GPU gespannen. Volgens het onderzoek van Bar-Sella is het oorspronkelijke manuscript van De Stille Don geschreven door de vermoorde schrijver Wenjamin Krasnusjkin, een kozak uit gegoede familie die tegen de bolsjewieken vocht. Het Rode Leger erkende de waarde van het manuscript en liet het door een paar ingehuurde ghostwriters omschrijven tot de huidige roman. Na de burgeroorlog had de nieuw ontstane Sovjet-Unie grote behoefte aan cultuur die het volk zou verenigen. Sjolochov, het boek van Krasnusjkin en de geheime dienst slaagden daar in: De Stille Don werd een van de meest gelezen boeken in de Sovjet-Unie.
Al bij de verschijning van het boek (het eerste deel verscheen in 1928) viel het tijdgenoten op dat Sjolochov niet graag over het boek sprak en gevraagd naar bepaalde motieven zei het een en ander vergeten te zijn. Jean-Paul Sartre weigerde in 1964 de Nobelprijs voor Literatuur omdat de prijs de doodskus voor zijn linkse activisme zou betekenen. Sartre met zijn anti-anticommunisme verweet het comité dat ze tien jaar eerder, in 1958, de prijs hadden toegekend aan Boris Pasternak, de schrijver van Dokter Zjivago. Dat boek was in de Sovjet-Unie verboden en verscheen in eerste instantie in Italië. Sartre vatte de erkenning van Pasternak door het comité op als een provocatie van de Sovjet-Unie. Het werd Pasternak door zijn thuisland verboden de prijs in ontvangst te nemen.
Sartre’s statement had effect – een jaar later, in 1965, besloot de jury de prijs toch nog aan Sjolochov te geven. Aan Sjolochov, of aan de spindoctors van het Kremlin.

Nynke van Verschuer

Hoe de Sovjets het Nobelcomité voor de gek hielden

MAGA-miljoenen ontwrichten Europa

MAGA in Europa

Verhaal van de Week

'Een slimme rekenmachine'

Aritificial Intelligence

De zomer van de klimaatcrisis

Hannah Prins

Heinens denkfout

Hans against the machine

Publieke omroep

Onderzoek

Laurens Dassen

Essay 

Is het tijd voor een avondklok voor mannen?

Debat op dinsdag

Uit het strafkamp in Belarus: Martin

Kort verhaal

Dit moet je deze maand zien, lezen of bezoeken

Cultuurtips