Column

<div class="info-box">
<p><iframe src="https://w.soundcloud.com/player/?url=https%3A//api.soundcloud.com/tracks/1169819449%3Fsecret_token%3Ds-lwnhKP5NMV1&amp;color=%23ff5500&amp;auto_play=false&amp;hide_related=false&amp;show_comments=true&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;show_teaser=true" width="100%" height="166" frameborder="no" scrolling="no" data-mce-fragment="1"></iframe></p>
<p><em>Deze column is ook te beluisteren.</em> <em>Lou-Anna Druyvesteyn leest voor.</em></p>
</div>
<p class="tekst">Het is makkelijk betoverd te raken door The White Lotus, de HBO-serie over de gasten en werknemers van een Haïtiaans luxeresort waar iedereen het dit najaar over leek te hebben. De hypnotiserende soundtrack, de paradijselijke plek, de weelde die de personages omringt. Terwijl de gasten in kwestie op een bootje naar het resort worden gevaren, spoort de manager een nieuwe werknemer aan te ‘zwaaien alsof je het meent’. We voelen meteen aan dat met iedereen iets mis is, dat waanzin borrelt onder het oppervlak – een voorgevoel dat wordt onderstreept door de camera die wiebelig in zee zakt als hij het resort filmt. Onweerstaanbaar. Dit Eden zal rap minder begeerlijk worden, de vraag is alleen hoe.</p>
<p class="tekst">Terwijl het antwoord zich ontvouwt, worden twee grote kwesties van dit moment op tragikomische wijze ontleed: privilege en wokeness. De eerste is een makkelijk doelwit: de bezoekers zijn rijk op het walgelijke af. Met de andere ligt het gecompliceerder, want hoe parodieer je zoiets gevoeligs op een politiek correcte manier? Maker Mike White deed het aan de hand van personages Olivia en Paula, twee tweedejaars studenten die vloeiend woke spreken. Het is de basis van hun vriendschap, de bindende kwaliteit die hun verschil in sociale klasse moet overstijgen. Ze zijn op vakantie met het gezin van Olivia (haar ouders en jongere broer), dat het economisch zeer goed heeft getroffen. Paula komt uit een heel ander nest – niet rijk; niet wit – en dat verschil neemt in het resort benauwende proporties aan.</p>
<p class="tekst">Dus klampen de meisjes zich vast aan hun zelf veronderstelde morele superioriteit, waarmee ze de andere – niet woke – gasten belachelijk maken. Ze verachten openlijk de normen en waarden van Olivia’s ouders, en zetten broertje Quinn, toekomstig heerser van het witte patriarchaat, bij voorbaat in de hoek. Letterlijk: ze laten hem slapen in een afgesloten, raamloos keukentje. Hun kennis van hoe het tegenwoordig hoort, brengt een vooringenomenheid mee die bij de kijker bijna evenveel afkeer opwekt als de manier waarop de rijken in The White Lotus verwachten verwend te worden.</p>
<h5>Absurde dialoog</h5>
<p class="tekst">Er vloeit een opvallende scène uit voort, aan de rand van het zwembad. Daar krijgen de meisjes gezelschap van Olivia’s moeder Nicole, een lean in-Sheryl Sandberg-type, directeur van een groot techbedrijf. Terwijl ze een laptop uit haar strandtas vist, vraagt ze of Quinn wat meer betrokken kan worden bij hun activiteiten (‘voodoo ceremonies and whatever else you do’ – de neerbuigendheid is wederzijds). ‘Jullie beseffen niet hoe moeilijk het tegenwoordig is voor jongens als Quinn. Op een bepaalde manier zijn zij nu de underdogs.’</p>
<p class="tekst">Geërgerd vraagt Paula haar dat uit te leggen. ‘Well,’ zegt Nicole, ‘als jongens als Quinn net afstuderen, dan maakt het niet uit hoe getalenteerd ze zijn, wij kunnen ze niet aannemen.’ Omdat alleen maar zulke jongens werden aangenomen, werpen de meisjes tegen. Ja, dat snapt Nicole, maar wat ze wil zeggen: ‘Ik kan begrijpen dat jongens als Quinn zich een beetje verwijderd voelen van de cultuur nu, en dat is niet eerlijk voor hem. Hij is mijn zoon, oké?’<br />
Paula, die met haar rug naar Nicole toe zat, draait zich om. ‘Ik denk dat het wel goed komt met hem, Nicole.’<br />
‘Dank je, Paula.’</p>
<p class="tekst">Een fantastisch absurde dialoog, die me zo bijbleef dat ik me ging afvragen of Nicole misschien een punt had. ‘Ze voelen zich verwijderd van de cultuur’ is wat we weleens zeggen als we chocola proberen te maken van de Capitoolbestorming, de opkomst van extreemrechts, felle pro-Zwarte Piet-protesten. Van het bestaan van incels (involuntary celebates) en het succes van Jordan Peterson.</p>
<p class="tekst">Maar is de wokeness die Olivia en Paula tentoonspreiden echt ‘de cultuur’? Volgens mij kun je je daarin makkelijk vergissen. Er is lang niet zoveel veranderd als op Twitter het geval lijkt, of in de media, die er links en rechts de nadruk op leggen – media die als links gelden omdat ze mee willen met de tijd, en ‘rechtse’ media omdat er geld te verdienen valt met het voortdurend benoemen van de linksheid en wokeness van de andere kant.</p>
<h5>Prinsessenachtige toestand</h5>
<p class="tekst">In de gewone wereld kom ik er soms opeens weer achter hoeveel ‘de cultuur’ nog lijkt op die van weleer. Bijvoorbeeld toen ik met een andere moeder besloot onze zoons op de naschoolse balletles te doen, en we in niet al te verholen termen werden genudged daar van af te zien. Later zagen we foto’s van een overstelpend roze, prinsessenachtige toestand. Die we vol verbazing bekeken, bezig als we zijn onszelf te onderwijzen in politieke correctheid; in het juist identificeren van een ander; in of we Zwart met een hoofd- of een kleine letter moeten schrijven; in het onder ogen zien van ons witte privilege; in googelen wat cis betekent.</p>
<p class="tekst">Gezien onze voortdurende inspanningen onszelf bewust te maken van wat we anders zouden moeten doen, en dat steeds een beetje bij te stellen al naar gelang de wendingen in de discussie hierover (wat inmiddels neerkomt op er voor de zekerheid maar niet teveel over te zeggen), moesten we even het idee laten bezinken dat andere mensen hier helemaal geen last van hadden. Zelfs niet op ons grootstedelijke schooltje met al die hoogopgeleide ouders. Jongetjes op ballet leek ons sinds 2000, toen arthouse-hit Billy Elliot in de bioscopen draaide, doodgewoon, maar blijkbaar hadden we dat verkeerd begrepen.</p>
<h5>‘Passion points’</h5>
<p class="tekst">Lego had onlangs eenzelfde soort inzicht. In het voorjaar kreeg de Deense speelgoedmaker nog hulde voor het uitgeven van een LGBTQIA+-set. Maar in oktober bleek uit onderzoek van het Geena Davis Institute on Gender in Media dat het verdere Lego-aanbod, met uitgesproken meisjesachtige en jongensachtige sets, juist schadelijke stereotypen bestendigt. Meisjes zijn inmiddels namelijk wel bereid om met jongensachtige Lego te spelen, maar andersom niet. Jongetjes vrezen nog steeds dat ze geplaagd zullen worden als ze met ‘meisjesspeelgoed’ spelen, en hun ouders vrezen mee – en onderschrijven zo dat die angst terecht is.</p>
<p class="tekst">Dat komt omdat aan ‘mannelijk’ gedrag nog altijd meer waarde wordt toegekend, zei de directeur van het Geena Davis Institute in The Guardian. ‘Totdat samenlevingen onderkennen dat gedragingen en activiteiten die met vrouwen worden geassocieerd even waardevol en belangrijk zijn, zullen ouders en kinderen terughoudend zijn die te omarmen.’<br />
Zo was Lego heel flink bezig om mee te komen met ‘de cultuur’, en bleek die cultuur ondertussen lang niet zo ver als gedacht. Nu is het bedrijf hard aan de slag om alle gender bias van zijn speelgoed te wissen. Er zijn geen labels meer die aangeven of een set voor jongens of meisjes is bedoeld, en op lego.com kan niet meer op gender worden gezocht, alleen op ‘passion points’.</p>
<p class="tekst">Want jongens zijn nog lang geen underdogs. Paula heeft natuurlijk gelijk als ze over Quinn zegt dat het wel goed met hem zal komen. Witte mensen hebben het prima. Mannen hebben het prima.</p>
<p class="tekst">Overigens weet Quinn dat zelf ook. Voor zover ‘de cultuur’ is veranderd, heeft die verandering hem goed gedaan: hij is de enige gast van The White Lotus die zichzelf een beetje kan relativeren. Als zijn vader tegen hem zegt dat het niet makkelijk kan zijn als jonge man in deze tijd, antwoordt Quinn: ‘Hoezo? Omdat we geen meisjes meer mogen lastigvallen?’ Hij verkiest uiteindelijk te slapen op het strand, waar de eerste nacht zijn telefoon en iPad met het zeewater wegspoelen, en langzaam duidelijk wordt dat hij misschien het enige personage is dat nog kan ontsnappen uit deze vooringenomen wereld. Er is hoop, voor de jonge witte man.</p>


Identiteit

Kelli van der Waals

Mannen de nieuwe underdogs? Het gaat prima met ze

Lesje begroten van Wennink

Verhaal van de Week

Prinsjesdag

Essay

Gooi die nazi-omroep uit het bestel!

Teun van de Keuken

Brommers in zee

Kort verhaal Rob van Essen

Elke tijd kent zijn splijtzwam

Niet wolf, wel wolf

Mikpunt van de twijfelbrigade

Hans against the machine

We legde de vraag voor aan vijf deskundigen

Is een kiesdrempel een goed idee?

De nieuwe Connie Palmen

Cultuurtip

Gerelateerd

Het valt wel mee met de opmars van lesbische columnisten van kleur

Verblind door de marketingmachine van de firma Van Oranje

Homostellen vieren zilveren huwelijk: ‘De strijd voor gelijkheid is nog lang niet voorbij’