Iedereen in het zwart: vrouwen kunnen wel een uniform gebruiken

De portretfoto’s van de genomineerden voor Beste Lokale Bestuurder 2017 gingen afgelopen week vergezeld van hoongelach en diepe zuchten rond op Twitter. Niets ten nadele van de bestuurlijke kwaliteiten van de tien, maar wat nogal opviel was dat ze allemaal man waren, en op Aboutaleb na allemaal wit. Negen van de tien droegen een bril, wat voorzichtig iets zei over de gemiddelde leeftijd, en ook hun kleding was nou niet wat je noemt divers: tien blauwe dan wel grijze jasjes gecombineerd met tien witte dan wel lichtblauwe overhemden. Het concept ouwe-jongens-krentenbrood vereeuwigd in een fotocollage, of een spelletje Wie is het? voor gevorderden.

Natalie Portman, zichtbaar klaar met deze shit, had het over hen kunnen hebben toen ze tijdens de Golden Globes de genomineerden voor Beste Regisseur aankondigde: ‘And here are the all-male nominees.’ De afgelopen drieëndertig jaar waren overigens ook alle winnaars van de betreffende Golden Globe man, en tot Beste Lokale Bestuurder worden al acht jaar achtereen mannen verkozen. ‘A new day is on the horizon,’ speechte Oprah, maar die dag brak maar niet aan.

Machtige mannen vormen op het oog een eenheid, of ze nou Forum voor Democratie of GroenLinks stemmen. Al sinds de negentiende eeuw dragen ze jasjes, overhemden en stropdassen, en in het geval van een black tie-evenement zwarte smokings en vlinderdasjes. In de bekendste scène van American Psycho prijzen vier investeringsbankiers, die zo op elkaar lijken dat er namen door de war worden gehaald, elkaars pakken. ‘Laat me raden: Valentino-couture?’ Dan komen de visitekaartjes op tafel, voor de kijker vrijwel identiek maar voor Patrick Bateman en collega’s een verschil van dag en nacht. ‘Kijk naar dat subtiele gebroken wit,’ hoor je Bateman denken terwijl er zweetdruppels op zijn voorhoofd verschijnen en hij een acute moordneiging onderdrukt, ‘die smaakvolle papierdikte, o mijn god, het heeft zelfs een watermerk.’

Mannen kunnen het zich veroorloven om een uniform te dragen, want het gaat bij hen om de inhoud. Als ze al onderscheidend zijn is het met het prijskaartje van hun pak, want een mooier pak betekent geld en geld betekent macht en status. En met de vrouw aan hun arm natuurlijk, die maar aan twee simpele kledingvoorschriften hoeft te voldoen: ontsluier en bedek.

Mannen kunnen het zich veroorloven om een uniform te dragen, want het gaat bij hen om de inhoud.

Als twee vrouwen ergens in dezelfde jurk verschijnen, zouden ze elkaar linea recta in de haren vliegen. Het is zo’n cliché dat er hele stockfoto-series aan gewijd zijn. Er bestaat namelijk iets als de belle van het bal en daarvoor moet je je allereerst positief onderscheiden van de andere aanwezige vrouwen. Rivaliteit boven solidariteit. Het was dan ook groot nieuws toen zes Australische vrouwen deze zomer toevallig dezelfde jurk aan hadden getrokken naar een bruiloft. Al bleek dat, vertelden ze later aan de Daily Mail, juist erg gunstig uit te pakken voor het groepsgevoel. Of zoals iemand op Facebook onder een foto van de zes opmerkte: ‘Twee vrouwen in dezelfde jurk en het is oorlog. Zes vrouwen in dezelfde jurk en je hebt een meidenpopgroep.’

Toen ik las dat vrouwen in het zwart gekleed naar de Golden Globes zouden gaan, uit protest tegen seksueel misbruik en ongelijkheid, was ik aanvankelijk sceptisch. Iets met holle symboliek van een groep buitensporig geprivilegieerde mensen. Maar het ontroerde me: op drie vrouwen na had iedereen gehoor gegeven aan het solidariteitsuniform. Een aantal kwam in het gezelschap van activisten, zo had Michelle Williams #MeToo-bedenker Tarana Burke aan haar zijde, kwam Emma Watson met Marai Larasi en Emma Stone met Billie Jean King. Het ging deze avond om de inhoud, en die inhoud was zelden zo zichtbaar.

Het niet te missen zwart was de galaversie van de roze pussy hat die vrouwen tijdens de Women’s March massaal op hadden gezet. De moderne variant van het wit, paars en groen van de Suffragettes. Een herinnering dat vrouwen de helft van de wereldbevolking uitmaken, en dat ze samen heel veel kunnen bereiken.

‘The way that people dress makes them part of an army,’ stelde de legendarische modejournalist Suzy Menkes ooit, ‘dressed in their own uniform, determined to do something.’