Nu de formatie na een maandenlange impasse eindelijk gaat over wie met wie, schijnt binnen de VVD en het CDA het verzet te groeien tegen wat Mark Rutte al vele weken geleden een ‘linkse wolk’ noemde. Als de VVD-leider daarmee had bedoeld dat hij er geen zin in heeft met de PvdA, GroenLinks, de SP, de Partij voor de Dieren, DENK én Bij1 in een coalitie te stappen, had zijn opmerking nog wel hout gesneden. Maar hij bedoelde niets anders dan GroenLinks en de PvdA, twee linkse partijtjes die samen in zeteltal twee keer zo klein zijn als de VVD. Kortom: de ‘linkse wolk’ van Rutte bestaat helemaal niet.

Maar zijn retorische angstbeeld was wel effectief, want sindsdien wordt hij al weken nagepraat in de achterban van de VVD en – als we De Telegraaf moeten geloven – van het CDA. Van de week nog zei Wopke Hoekstra met een plechtig gezicht: ‘Het verschil met ieder van die twee partijen, laat staan met die twee partijen samen, is zeer groot. Dat is niet de variant die het meest voor de hand ligt.’

De CDA-leider vertelde er niet bij welke variant dan wél voor de hand zou liggen. En dat is precies het probleem: doordat de VVD en het CDA samenwerking met de PVV en Forum voor Democratie hebben uitgesloten, en D66 zich verzet tegen een nieuwe coalitie met de ChristenUnie, en de ChristenUnie op haar beurt heeft laten weten weinig te voelen voor nóg een kabinet onder leiding van Mark Rutte, is een coalitie van VVD, CDA en D66 met de PvdA en GroenLinks de enige reëele optie om een meerderheid te halen in de Tweede en de Eerste Kamer.

boze commentaren

Intussen hagelt het boze commentaren van de rechterzijde van het politiek spectrum. Volgens Roelof Bouwman in EW Magazine bijvoorbeeld zou informateur Mariëtte Hamer afkoersen op een ‘links kabinet’, waarmee ze de verkiezingsuitslag zou ‘negeren’ en zelfs de parlementaire democratie zou ‘ondermijnen’.

Politicoloog Tom van der Meer maakte via Twitter meteen gehakt van die opgewonden stelling. ‘We kiezen niet de regering maar de Tweede Kamer,’ schreef hij. ‘Elke regering die op het vertrouwen van een meerderheid van het parlement kan rekenen doet recht aan de uitslag.’

https://twitter.com/tomwgvdmeer/status/1399644744892944384?s=12

Dat lijkt me een aangenaam nuchter commentaar. De vraag is dus vooral of Rutte en Hoekstra uiteindelijk de moed zullen opbrengen serieus met de PvdA en GroenLinks aan tafel te gaan. Hoe harder ze misbaar maken over de dreigende ‘linkse wolk’, hoe lastiger het straks zal zijn om hun beider achterban uit te leggen dat een coalitie met die twee partijen onvermijdelijk was.

Bovendien hebben de PvdA en GroenLinks weinig te verliezen. Bij de PvdA valt al weken te horen dat ze hun huid duur zullen verkopen, en anders vrolijk door zullen gaan in de oppositie. Dat besef moet ook nog even doordringen bij Jesse Klaver. Volgens de openbaar gemaakte notulen van de eerste verkenningsronde wil de GroenLinks-leider tot nu toe zo graag regeren, dat hij op voorhand al bereid zou zijn van het asielbeleid en het halveren van de veestapel geen breekpunt te maken – waarover ik laatst een PvdA-kopstuk hoorde grinniken: ‘Hij had er al bijna zijn vrouw Jolein bij cadeau gedaan.’

Iets meer zelfbeheersing zou Klaver geen kwaad doen, alleen al om strategische redenen. Als Rutte en Hoekstra zich schrap blijven zetten tegen de ‘linkse wolk’, kunnen de PvdA en GroenLinks ze veel succes wensen met een rechtse minderheidscoalitie. En als dat laatste kabinet-Rutte straks voortijdig in elkaar is gestort onder het geweld van drie parlementaire enquêtes – over de Toeslagenaffaire, het Groningse gas én het coronabeleid – komen er voor de linkse partijen vanzelf weer nieuwe kansen.