De koopzondag heeft gewonnen, op zondag gaan steeds meer mensen liever shoppen dan bidden. En daar ligt een kans, denken de kerken.

In nog maar één op de vijf gemeenten zijn alle winkels op zondag nog dicht. Dat blijkt uit onderzoek van BNR en openingstijden.nl naar de koopzondag. Vijf jaar geleden was dat nog twee op de vijf.

Het leek lang ondenkbaar dat de zondagse rust in de ban zou worden gedaan. Decennia lang is er politiek over gesteggeld. De koopzondag werd door D66-minister van Economische Zaken Hans Wijers in 1995 ingevoerd tijdens het eerste naoorlogse (‘paarse’) kabinet zonder een christelijke partij. Sinds 1 juli 2013 geeft de nieuwe winkeltijdenwet een forse stimulans aan de koopzondag: gemeenten mogen zelf bepalen of ze koopzondagen willen toestaan, en hoeveel. Dat leidt steevast tot protest van christenen en van kleine zelfstandigen die de concurrentie met grote winkelketens niet aankunnen.

Maar de kogel is door de kerk. Althans, in de meeste gemeenten. De christelijke stem is aan het verflauwen in de gemeentepolitiek. Alleen in de Bible Belt-gemeenten is het pleit nog niet beslecht. Daar leidt koopzondag tot vurige discussies en pijnlijke botsingen. Zo verzette de ChristenUnie in Aalten zich deze maand nog fel tegen het vrijgeven van het aantal koopzondagen. Het mocht niet baten: de meerderheid van de raad stemde voor. En vorig jaar ontstond een rel in Ede over de zondagopenstelling van winkels. De meeste bewoners hadden de koopzondag in een referendum afgewezen, maar de winkels in het centrum gingen gewoon open. Fractievoorzitter Peter de Pater van Gemeentebelangen sprak verzoenend van ‘Waardige koopzondagen. Geen herrie maar bijvoorbeeld optredens van Edese koren.’ Wie desondanks met gewetensbezwaren kampt als hij die dag moet werken, mag dat weigeren; dat is al jaren bij de wet geregeld op verzoek van de ChristenUnie en de SGP.

De kerk kan de koopzondag aanwenden om winkelend publiek naar binnen te lokken met een speciaal programma of extra dienst.

Zieltjes winnen op koopzondag

Een open kerk kan ook een kans zijn, jubelt het christelijke opinieblad De nieuwe koers. Het presenteerde vorige maand een onderzoek in samenwerking met het Nederlands Dagblad onder duizend christenen naar hun mening over de rol van de kerk tijdens de koopzondag. Wat blijkt? De meerderheid ziet die dag als een kans om zieltjes te winnen. De kerk kan de koopzondag aanwenden om winkelend publiek naar binnen te lokken met een speciaal programma of extra dienst. Zo worden mensen bereikt die anders de kerk zouden mijden. De meeste ondervraagden zien het als een missionaire plicht van de kerk en een grote kans voor het evangelie. En dus oppert De nieuwe koers om de openingstijden van de kerk op koopzondag te verruimen. ‘Maken kerken zich werkelijk zorgen om de oprukkende 24-uurseconomie, dan is een open kerkdeur op koopzondag misschien wel de beste getuigenis die ze kunnen geven,’ luidt de eigentijdse conclusie.

De middagdienst in de monumentale Joriskerk van Amersfoort trok tijdens een paar zomerse koopzondagen maar liefst 3600 mensen die anders geen voet in de kerk zetten. Op de zondagse vespers in Terneuzen kwam daarentegen geen hond af. De drempel van de kerk bleek te hoog. De gemeente heeft toen maar een sportproject in de Action georganiseerd. Dat werd wél een succes.