‘Ik snap waarom ‘nee’ stemmen lekker is,’ reageert Stephan Sanders op de uitslag van het referendum. Maar het idee, dat je een land als teken van goede wil als een kluif voor de agressor laat liggen: daar is nog nooit een oorlog mee voorkomen.

Ja, dat had je gedroomd. De overgrote meerderheid van de Nederlanders heeft niet gestemd voor het referendum; een meerderheid van die minderheid was tegen en een minderheid van die minderheid vóór het Verdrag. Ik kan me vergissen, maar zelfs het orakel te Delphi moet duidelijker hebben gesproken.

Ik snap waarom ‘nee’ stemmen lekker is. ‘Stem Tegen’, adviseerde de SP vroeger, en ook nu heeft die partij daar weer werk van gemaakt. Want ‘nee’ is veilig, behoudzuchtig, je weet wat je hebt, Keine Experimente. Bovendien stem je ‘nee’ tegen de hoge heren en de regering en roep je met die ene stem het hele Europese project een halt toe. Als je dan geen echte macht kunt laten gelden, dan in elk geval hindermacht. Spaken in het wiel. Eens kijken hoe die lui in Den Haag zich daar uit redden.

Het meest onverstandige van de voorstanders van het associatieverdrag was wel dat ze de geopolitieke aspecten verbloemd hebben, of op zijn minst gebagatelliseerd. Oekraïne ligt daar als een bufferzone tussen Rusland en de EU, in het oosten hebben ze er zoals bekend bezoek gekregen van ‘vreemde groene mannetjes’ die Russisch spraken en over Russisch gevechtsmateriaal beschikten en ook verder op klonen van Poetin leken. Als kinderen naar een poppenkast kijken, roepen ze hardop: ‘Jan Klaassen staat achter je!’. Dit mocht over Poetin niet hardop gezegd worden, terwijl iedereen weet dat het zo was. Of denkt u nog steeds dat het ‘ongelukje’ met de MH17 niets met Poetin te maken had?

Nu geeft Oekraïne te kennen niet alleen van Rusland afhankelijk te willen zijn, maar ook een bestendige relatie te willen ontwikkelen met Europa. Dat mag niet van Rusland, ze claimen het land als invloedssfeer; dat is zoiets als een dwingend voorstel tot een eenzijdig, gearrangeerd huwelijk. Maar de tegenstanders van het associatieverdrag hebben alle begrip voor die unilaterale aanspraak van Rusland. We moeten ons erbuiten houden, we moeten ons er niet in mengen, ook al vragen de Oekraïners er zelf om.

Het referendum heeft me iets duidelijk gemaakt: er is sprake van een politieke stemming in Nederland die me aan Suriname doet denken. Ik kan moeilijk bevatten dat een meerderheid van de Surinamers er geen been in zag Bouterse als president te krijgen. Je moet wel zeer kort van memorie zijn, wil je de jaren tachtig van de vorige eeuw al tot de prehistorie rekenen. Maar de tegenstanders van het associatieverdrag zijn erin geslaagd een meerderheid van de Nederlandse stembusgangers de MH17 te laten vergeten, de annexatie van de Krim, en al helemaal de Sovjet-agressie, die Europa zo lang in tweeën heeft gedeeld. Dat is een ongelooflijke prestatie, die niet alleen op het conto van de initiatiefnemers moet worden geschreven, maar ook op het blanco brein van al die mensen die ‘nee’ stemden.

Verhaal uit de oude doos, van vóór de oorlog zelfs, sorry: op 30 september 1938 riep de Britse premier Neville Chamberlain opgetogen: ‘Peace for our time.’ Hij had zojuist Sudetenland opgegeven, onderdeel van het democratische Tsjecho-Slowakije, in de veronderstelling dat de Duitse agressie daarmee geapaiseerd zou zijn. Wat niet het geval bleek, want de Duitse expansiedrift werd er uiteindelijk alleen maar door aangemoedigd.

Nee, de geschiedenis herhaalt zich niet letterlijk. Oekraïne kent niet die democratische traditie van de Tsjechen. Maar het idee, dat je een land als een kluif voor de agressor laat liggen, als teken van goede wil: daar is nog nooit een oorlog mee voorkomen.
Daar ligt Rusland, met Poetin in het centrum. Aan de zuidoostflank: Turkije, met president Erdogan en zijn dictatuur-democratie; daaronder Syrië en Irak. Daartegenover: Libië.

Het uitgelezen moment om de EU zo snel mogelijk te demonteren.