Sprookjes
De classics staan erin. De prinses op de erwt, Het lelijke jonge eendje, De nachtegaal, De rode schoentjes, all that. Voor de oudere geletterden allerlei om sentimenteel te herlezen. Voor jonkies om te kunnen meepraten, deel te hebben aan cultureel erfgoed. En ook om van te leren, zoals van De nieuwe kleren van de keizer. Dat je je niet door humbug en conformisme moet laten inpakken. Maar er staan er in totaal zo&#8217;n honderdvijftig in en dus is er voor iedereen, rijp en groen, veel te ontdekken wat nog onontgonnen is. En het is allemaal, zonder een enkele uitzondering, onvergelijkelijk fris en verrassend geschreven. Unieke kwaliteit.
Hoe weet je of iets goed geschreven is? W.F. Hermans heeft daar ooit een antwoord op aangereikt. Als je het uit hebt en je wilt meteen weer terug naar het begin om het opnieuw te lezen, dan weet je dat je klasse onder ogen had. Neem het verhaal dat de titel &#8216;Iets&#8217; heeft gekregen. Het gaat over vijf broers die allemaal wel &#8216;iets&#8217; wilden worden in de wereld. Bakstenen-maker, metselaar, architect, genie, filosoof. Ze bereiken allemaal wel zo&#8217;n beetje het gestelde doel, maar als ze na hun dood bij de hemelpoort staan, moeten ze het afleggen tegen een onbeduidend vrouwtje dat niet op iets kan bogen, maar wel één heel goede daad heeft gedaan. De behandelende engel legt aan de laatst gestorven broer, de filosoof, uit dat hij nog even moet wachten en nadenken of hij ook wel iets dergelijks te bieden heeft. Als de engel uitgesproken is, komt de laatste zin. &#8216;Dat had ik beter kunnen zeggen! dacht de filosoof, maar hij zei het niet hardop, en dat was toch al iets.&#8217; Met zijn zoveelste kwinkslag tot slot, serveert Andersen een grote wijsheid: het kan een goede daad zijn om na te laten iets te doen, iets niet zeggen bijvoorbeeld. Zo&#8217;n geniaal geestig einde doet de onbedwingbare lust opkomen om inderdaad het hele verhaal weer van het begin af aan te gaan lezen.
Of neem &#8216;Soep van een worstenpen&#8217;. Eerst rijst al onmiddellijk de vraag wat dat voor een ding is, een worstenpen. En dan komt de eerste zin. &#8216;Wat een uitstekend diner gisteren! zei een oude vrouwtjesmuis tegen iemand die niet was uitgenodigd. Ik zat maar eenentwintig plaatsen van de oude muizenkoning vandaan, dat is helemaal niet zo gek.&#8217; Kwansuis naïef en slinks vilein. Zo&#8217;n begin van het verhaal dwingt onherroepelijk tot lezen van het geheel. Wat volgt, is een verhaal vol absurditeiten, onverwachte wendingen en tot slot een moraal die terugvoert in de wereld van het gezond verstand: &#8216;Dat verhaal ging de hele wereld rond, de meningen waren verdeeld, maar het verhaal zelf bleef intact en dat is het enig juiste in de grote en kleine dingen, ook in de soep van een worstenpen. Je moet alleen geen dank verwachten.&#8217;
Andersen heeft de wereld een waardevol product toegeworpen. Nu door uitgever en vertaalster in één boek toegankelijk gemaakt voor de Nederlandse lezer. Een bezit voor het leven, een onuitputtelijke schat.
***** Hans Christian Andersen, ‘Sprookjes en verhalen’, vertaling Annelies van Hees, Athenaeum-Polak &#038; Van Gennep, 1130 p., € 45

Aart van Zoest

Iets is heel mooi

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips