Marwan Kenzari en Sylvia Hoeks volgen Carice van Houten en Michiel Huisman naar Hollywood. Dat is mooi. Maar Nederlands grootste internationale sterren werken achter de schermen.

Het gaat best hard. Eerst mocht hij in The Mummy Tom Cruise neerschieten en nu speelt Marwan Kenzari in What Happened to Monday? de love interest van Noomi Rapace en in Kenneth Branaghs Agatha Christie-remake Murder on the Orient Express een Franse conducteur die de kaartjes mag controleren van Johnny Depp, Daisy Ridley, Michelle Pfeiffer, Penélope Cruz, Willem Dafoe en Judi Dench. Dat zijn substantiële bijrollen, waarmee Kenzari hoog op de aftiteling belandt. Volgende project: de hoofdrol in het historische Netflix-drama The Angel, over de schoonzoon van de Egyptische president Nasser die als adviseur van opvolger Sadat werd ontmaskerd als Israëlische spion.

Als deze films het een beetje aardig doen, ziet het er goed uit voor de internationale carrière van de acteur van Toneelgroep Amsterdam, die in Nederland indruk maakte met zijn rol als intimiderende kickbokser in Jim Taihuttu’s misdaadfilm Wolf.

Internationaal nationalisme

Maar je maakt pas écht indruk in Nederland als je het goed doet in het buitenland. Zeker in Hollywood: nationale trots over internationaal succes. En Nederlandse acteurs lijken daar de laatste tijd in de lift te zitten.

Carice van Houten in Brimstone. Foto: Philippe Antonello.

Neem Carice van Houten, die na bijrollen in Valkyrie (als echtgenote van Tom Cruise) en Repo Men (als echtgenote van Jude Law) wereldberoemd werd als priesteres Melisandre in de hitserie Game of Thrones, die momenteel zijn zevende seizoen beleeft. Van het ene internationale contact komt het andere: Van Houten speelde vorig jaar in Martin Koolhovens prima Engelstalige debuut Brimstone, tegenover Hollywood-sterren Dakota Fanning en Guy Pearce – die laatste werd daarna meneer én papa Van Houten.
Hoeveel interbationale producties Koolhoven, die jaren bezig was Brimstone van de grond te krijgen, nog zal kunnen maken, blijft afwachten. De Engelstalige kritieken waren wisselend. Acteurs blijven wat dat betreft makkelijker aan het werk.

Zoals Michiel Huisman, die eveneens in Game of Thrones zat. Een echte serieman: hij speelde ook in Treme, Nashville en Orphan Black en staat geboekt voor de nieuwe Netflix-horrorserie The Haunting of Hill House. Zijn speelfilmcarrière verloopt moeizamer, met hoofdrollen in de matig ontvangen romkom The Age of Adaline en het afgebrande The Ottoman Lieutenant, dat het verwijt kreeg de Armeense genocide te ontkennen. Ai. Toch blijft hij voorlopig gewild, met romantische projecten als Irreplaceable You (naast Christopher Walken) en Guernsey van de Engelse veteraan Mike Newell. En nu maar wachten tot er een klapper tussen zit.

Rutger Hauer in Blade Runner.
Lesbische non

Die klapper heeft Sylvia Hoeks al gemaakt. Bij de perspresentatie van Blade Runner 2049 zat ze stralend naast hoofdrolspeler Ryan Gosling. Logisch: naar de film van Arrival-regisseur Denis Villeneuve wordt reikhalzend uitgekeken. Hoeks treedt in de voetsporen van Rutger Hauer, wiens replicant in Ridley Scotts oorspronkelijke Blade Runner uit 1982 geldt als Hollands hoogtepunt in Hollywood.

Als ik zo in vogelvlucht grasduinend (want uitputtend kun je bij zo’n onderwerp toch niet zijn) de huidige Hollanders in Hollywood langs ga, komt vanzelf de naam Paul Verhoeven bovendrijven – zonder twijfel de grootste Nederlander in Hollywood ooit. De maker van sardonische blockbusters als RoboCop, Basic Instinct en Starship Troopers plaveide de weg voor vele landgenoten. Inclusief veteraan Rutger Hauer, dit jaar in Luc Bessons sciencefiction-extravaganza Valerian and the City of a Thousand Planets, voor wie – net als voor Jeroen Krabbé en Derek de Lint – de deuren in Hollywood opengingen dankzij Verhoevens Soldaat van Oranje. Zoals Carice van Houten doorbrak na Zwartboek (waarin Michiel Huisman een bijrol heeft) en Gaite Jansen geen last zal hebben gehad van Verhoevens experimentele tussendoortje Steekspel op haar cv, toen ze werd gecast in de Britse series Peaky Blinders en Line of Duty. Dat zijn drie generaties acteurs die via Verhoeven de grens overgingen. En dan hebben we nog zijn cameraman Jan de Bont, die later zelf de Hollywood-hits Speed en Twister regisseerde.
Houdt het dan nooit op?! Verhoeven zelf gaat vrolijk verder. De 79-jarige werd in 2016 (drie jaar na Alex van Warmerdams Borgman) eindelijk geselecteerd voor de hoofdcompetitie van Cannes met zijn eerste Franstalige film Elle, een verkrachtingsdrama dat hem vanuit Amerika verrassend genoeg geen verontwaardiging maar juist de beste recensies uit zijn carrière opleverde. Verhoeven kondigde direct zijn volgende project aan: Blessed Virgin, een historisch onderbouwd verhaal over een zeventiende-eeuwse lesbische non.

De mond-op-anushorrortrilogie The Human Centipede van Tom Six is zeer bekend.Lesbische non

Neerlands Internationale Regisseur Nummer Twee is Anton Corbijn, die voor zijn speelfilms de grootste sterren weet te strikken: George Clooney voor The American, Philip Seymour Hoffman voor A Most Wanted Man en Robert Pattinson (zie p.124) voor Life. Met de kanttekening dat deze titels niet kunnen tippen aan de naamsbekendheid van Tom Six’ wansmakelijke (en erg leuke) horrortrilogie The Human Centipede, waarin door steeds meer mensen mond-op-anus aan elkaar te naaien ’s werelds langste verteringskanaal wordt gecreëerd. Ook dat is internationale ambitie. Intussen waagt de Nederlands-Palestijnse regisseur Hany Abu-Assad, met twee Oscar-nominaties (Paradise Now en Omar) op zak, zich aan het Hollywood-project The Mountain Between Us, met hoofdrollen voor Kate Winslet en Idris Elba.

Michiel Huisman in The Guernsey Literary And Potato Peel Pie Society.

Denk ook nog aan acteurs Yorick van Wageningen (The Girl with the Dragon Tattoo), Katja Herbers (Manhattan), Lotte Verbeek (Borgias; The Fault in Our Stars), Thekla Reuten (In Bruges; binnenkort Red Sparrow) en Famke Janssen, die Bond-girl Xenia Onatopp speelde in GoldenEye en een vaste rol kreeg in de X-Men-films. En natuurlijk Carel Struycken, die Lurch vertolkte in The Addams Family en onlangs terugkeerde als mystieke reus in het derde seizoen van David Lynch’ Twin Peaks.

Achter de schermen

Dat is allemaal interessant, maar eigenlijk zijn de Nederlanders áchter de schermen interessanter. Ga maar na. De Nederlands-Franse kostuumontwerper Jany Temime kleedde niet alleen de recente Bond-films Skyfall en Spectre aan, maar ook Gravity en zes Harry Potter-films. En cameraman Hoyte van Hoytema filmde niet alleen Spectre, maar ook Spike Jonze’s Her en Christopher Nolans megaproducties Interstellar en Dunkirk. Allebei behoren ze tot de Hollywood-top. En dan hebben we nog cameramensen Theo van de Sande (The Hole) en Rogier Stoffers (de nieuwe Death Wish, met Bruce Willis), producenten Paul Trijbits (Jane Eyre, Saving Mr. Banks) en Pieter Jan Brugge (klassieker Heat, politieserie Bosch) en de meesterlijke production-designer Jan Roelfs, recent verantwoordelijk voor het visueel verbluffende Ghost in the Shell.

Gaite Jansen. Foto: Robert Viglasky.

Ook leuk om te weten: stuntman Martin de Boer (die eerder de body double was voor Benedict Cumberbatch in Star Trek Into Darkness) dubbelt nu Ryan Gosling in Blade Runner 2049 (en is daarmee de navolger van landgenoot Dickey Beer, die al stuntte in Return of the Jedi). Of denk aan Erik-Jan de Boer, die een Oscar mocht delen voor de visuele effecten van Life of Pi. En andere belangrijke Nederlandse VFX-artists – ik vergeet ongetwijfeld namen – zoals Jorik Dozy (Star Wars: The Last Jedi), Koen Vroeijenstijn (Guardians of the Galaxy), Justin van der Lek (The Avengers), Jacqueline Makkee (X-Men: Apocalypse) en Arjen Tuiten, die onlangs de special make-up verzorgde voor het jongetje met een gezichtsafwijking in Wonder.

Als slotakkoord Tom Holkenborg, alias Junkie XL, die op het Nederlands Film Festival een masterclass zal geven over zijn internationale carrière. Hij is inmiddels een Hollywood-arrivé, die muziek componeerde voor The Dark Knight Rises, Deadpool en Mad Max: Fury Road. Kennis die hij niet alleen, net als Paul Trijbits en Rogier Stoffers, inzette voor Koolhovens Brimstone, maar nu ook mee terugbrengt naar Nederland.

Dit stuk van Kees Driessen komt uit de VN-cultuurgids. Meer lezen uit over de allerbeste kunst, film, theater en pop? Kan hier!