<div class="lead">
<p>De onafhankelijke Franse presidentskandidaat Emmanuel Macron maakt opeens kans de jongste president ooit te worden. Maar wie is hij? En zal hij standhouden, nu de tegenkrachten op stoom komen?</p>
</div>
<p>Wie is Emmanuel Macron? De 39-jarige &#8216;Mr Rockstar&#8217; heeft vooralsnog zo’n dun politiek profiel, dat de vraag beter kan luiden: wie wordt Macron?</p>
<p>Hoe zal hij zich gedragen in de komende maanden, als de Franse verkiezingscampagne verder op stoom komt? En wat kunnen we verwachten indien Macron, na de eerste ronde op 23 april, in de tweede ronde belandt? Niet alleen de peilingen, ook het gezonde verstand voorspelt dat die kans groot is. En dan rest de vraag: wat zal er gebeuren als Macron werkelijk de nieuwe president van Frankrijk wordt, de jongste die het land ooit heeft gehad?</p>
<p>Dat deze jeugdige ex-bankier zonder politieke thuisbasis en zonder ooit te zijn verkozen, een grote kanshebber in de presidentsverkiezingen is geworden, hoeft geen raadsel te zijn. Het is de uitkomst van een aantal factoren, die niet allemaal met zijn persoonlijke charisma te maken hebben, hoewel dat zeker een rol speelt. Verdeeldheid op links, crisis op rechts, een electoraat op drift en een sfeer in het land van <em>tout est possible.</em> In Frankrijk is het nu zo dat belangrijke media als <em>Mediapart</em> het volk oproepen om een voorbeeld te nemen aan de Roemenen en massaal de straat op te gaan om ‘haar burgerlijke verantwoordelijkheid te nemen’. En oud-premier en kandidaat voor het hoogste ambt François Fillon overtreft Richard Nixons <em>I’n not a crook</em> met de bewering: “Ik heb er wat langer over gedaan dan goed is om de ontwikkelingen in de samenleving te begrijpen, maar ik heb de wet niet overtreden.’ Zie daar de schuivende panelen waar Emmanuel Macron tussendoor kan komen.</p>
<h3>Van onderop hervormen</h3>
<p>Generaties lang roepen Franse politici nu al dat zij de politiek willen veranderen, de impasse willen doorbreken, echte hervormingen willen doorvoeren, een nieuwe republiek willen uitroepen, een einde kunnen maken aan dit en een begin zullen maken met dat. Er is niets van terecht gekomen wat met het blote oog waarneembaar is. Macron denkt dat hij de magische hendel heeft gevonden: het land moet niet vanuit de paleizen van de macht maar van onderop, vanaf de straat worden hervormd.</p>
<p><q class="pull-left">Ooit studeerde hij filosofie, aangevuld met een foutloos parcours door de Franse elitescholen.</q>Macron omschrijft zichzelf als &#8216;niet links en niet rechts&#8217;. Maar hoe niet links of niet rechts, blijft nog even in het midden, want een echt programma heeft hij nog niet gepresenteerd. Dat komt eind februari, begin maart. Tot dan toe moeten we het doen met zijn losse programmatische uitlatingen in de media en een gelikte website met leuke videootjes. Waarom zou je je haasten als de zaak zo voor de wind gaat?</p>
<p>Wat weten we wel van Emmanuel Macron? Ooit studeerde hij filosofie, aangevuld met een foutloos parcours door de Franse elitescholen. Hij werkte voor de Franse overheid, de Banque de Rothschild, vervolgens als adviseur van president Hollande en tenslotte twee jaar als diens minister van Economische zaken. Toen stapte hij op om zijn eigen politieke beweging op te richten, <em>En Marche!</em> Dat is nu een halfjaar geleden.</p>
<p>Afgelopen weekend wist hij tienduizend man op de been te brengen in Lyon, tegen wie hij zei dat de nieuwe generatie Fransen &#8216;zin moet hebben om miljardair te worden&#8217;. Niet miljonair, maar miljardair. Alle waanzinnig gave landen nog aan toe! Tegelijkertijd wil hij de 35-urige werkweek in stand houden, meer staatssteun geven aan bedrijven en met nog niet nader uitgewerkte fiscale ingrepen de minimuminkomens helpen. De helft van zijn fractie in de Assemblée Nationale (het Franse parlement, dat ook opnieuw wordt gekozen) moet vrouw zijn. Toen bleek dat ondanks dat expliciet uitgesproken voornemen maar weinig vrouwen zich meldden voor een zetel, uitte Macron via de sociale media een krachtige waarschuwing: die 50/50 moet er komen, anders was <em>En Marche!</em> gedoemd om net zo te worden als de heersende politieke klasse waartegen zij ageert. En Europa? In zijn anderhalf uur durende betoog in Lyon zei hij er weinig over, behalve dat de Frans-Duitse banden moeten worden aangehaald. Een paar maanden geleden opperde hij eens de mogelijkheid voor een pan-Europees referendum over de toekomst van de Unie.</p>
<h3>&#8216;Mogelijk een geheim agent&#8217;</h3>
<p>Maar voordat zijn plannen werkelijkheid kunnen worden, zal hij het hoofd koel moeten weten te houden nu een groot apparaat van boven- en ondergrondse tegenkrachten zich in werking zet om hem op weg naar het Élysée zo hard mogelijk te laten struikelen. Marine Le Pen, waarschijnlijk zijn rivaal in de tweede ronde, suggereerde dat Macron ‘onder de invloed’ staat van de Frans-Israëlische telecom-magnaat Patrick Drahi, tevens eigenaar van een trits Franse media, waaronder het linkse dagblad <em>Libération</em>.</p>
<p><q class="pull-right">Tegelijk met deze antisemitische insinuaties zijn er de hints naar een ‘niet traditionele seksuele voorkeur’.</q>De Engelstalige spreekbuis van het Russische gezag, <em>Sputnik</em>, kwam met het bericht dat Macron ‘mogelijk een geheim agent van de VS is, die lobbyt voor de banken’. Tegelijk met deze antisemitische insinuaties zijn er de hints naar een ‘niet traditionele seksuele voorkeur’. In de woorden van de Franse parlementariër Nicolas Dhuicq (van Les Républicains, de partij van Fillon): &#8216;Macron heeft een lobby van zeer bemiddelde homo’s achter zich.&#8217; Een andere Russische krant, <em>Izvestia</em>, heeft aangekondigd eind deze week met <em>kompromat</em> over Macron te komen.</p>
<p>Onder die toenemende druk moet Macrons stijl zo authentiek mogelijk blijven. Voor hem geen mediatraining. Zijn woordvoerders zijn geen gevallen journalisten of communicatiestrategen, maar ondernemers uit de achterban. Dat zijn eerste optreden als presidentskandidaat in het acht uur-journaal – in Frankrijk is dat een serieus programma en een vuurproef voor elke politicus van betekenis – nogal stroef verliep, heeft hem niet van die gedachte af gebracht.</p>
<h3>Stigmatiseren als homo</h3>
<p>En dan zijn vrouw. Dat Brigitte Trogneux twintig jaar ouder is dan Emmanuel Macron, met wie zij in 2007 in het huwelijk trad – ze was zijn lerares geweest in Amiens – is een feit. En zoals dat gaat met feiten wordt het pas met betekenis geladen door degene die het gebruikt. Het niet geringe leeftijdsverschil geldt als teken aan de wand voor Macrons dubbelleven, in de ogen van degenen die hem, als leefden we in de jaren dertig van de vorige eeuw, stigmatiseren als homo. Met of zonder communicatieadviseurs pareerde Macron maandagavond in Parijs dergelijke praktijken met het altijd sterke wapen van de humor. In één adem knipoogde hij naar links en naar rechts, met een daverende lach door het theaterzaaltje achter het Gare Montparnasse tot gevolg. ‘Brigitte en ik zijn dag en nacht bij elkaar, gelukkig heb ik haar er nooit voor betaald. Zij zou niet weten hoe ik een dubbelleven moest leiden, tenzij het mijn hologram is dat er plotseling vandoor gaat.&#8217;</p>
<p>De betaling verwijst naar Penelopegate, het schandaal waar oud-premier en kandidaat voor rechts François Fillon nu in ten onder gaat, het hologram naar een stunt van Jean-Luc Mélenchon, de kandidaat van radicaal-links, die een hologram van zichzelf gebruikte om op meerdere plaatsen tegelijk campagne te kunnen voeren.</p>
<p>Le Pen (ook zij ligt onder vuur, vanwege drie ton aan ongerechtvaardigde uitgaven in het europarlement) en Macron zijn nu geheel op elkaar gericht, alsof het al een feit is dat zij in die tweede ronde tegenover elkaar zullen staan. (Dat is het niet, bijvoorbeeld omdat van de mensen die nu zeggen op Macron te zullen stemmen, de helft aangeeft nog niet zeker te zijn van zijn keuze. Bij Le Pen is dat slechts één op de vijf.) Macron noemt zijn strijd met Le Pen die van progressief tegen conservatief. Le Pen heeft het liever over mondialist versus patriot.</p>
<div class="info-box">
<p>Pieter van den Blink is oud-correspondent in Frankrijk en neemt op 27 maart deel aan <a href="http://www.debalie.nl/agenda/podium/franse-verkiezingen%3a-een-nieuw-frankrijk/e_9782764/p_11768334/" target="_blank">een debat in De Balie</a> over de Franse verkiezingen, met o.a. Adriaan van Dis.</p>
</div>
<div class="info-box">
<p>Meer over internationale politiek? Volg <a href="https://www.vn.nl/service/vrij-nederland-nieuwsbrief/" target="_blank">de nieuwsbrief van Vrij Nederland</a>.</p>
</div>
