Precies zes jaar geleden schreef ik een artikel in Vrij Nederland met precies dezelfde kop als boven dit stukje. In die zomer van 2009 leek Jan Peter Balkenende met het idee te spelen gevangenen uit Guantánamo Bay op te nemen na zijn eerste bezoek aan het Witte Huis. Maar een Kamermeerderheid floot hem terug. ‘We moeten niet fungeren als het afvalputje,’ zei Harry van Bommel. ‘Het is niet een probleem dat wij hebben gecreëerd,’ zei PvdA’er Martijn van Dam.

In eigen land had en heeft Obama onvoldoende draagvlak om zelf mensen op te nemen; de Republikeinen waren en zijn mordicus tegen. De gevangenen wilden onder geen beding terug naar hun eigen land, velen spraken hun voorkeur uit voor een verblijf in Europa. Inmiddels zijn er tientallen ondergebracht in landen als Bosnië, Turkije, Rusland, Albanië. Ook Ierland heeft mensen opgenomen.

We zijn nu zes jaar verder. Nog steeds zitten er mannen vast, ook al is het regime de laatste jaren verlicht. En de geschiedenis herhaalt zich. Opnieuw hoog Nederlands bezoek aan het Witte Huis, dit keer koning Willem-Alexander en koningin Maxima, vergezeld door minister Bert Koenders. Opnieuw het verzoek van Obama hem te hulp te komen. En opnieuw verontwaardiging in de Tweede Kamer. Harry van Bommel haalde in een reactie het ‘afvoerputje’ weer van stal. De VVD is in deze kwestie omgegaan: waren de liberalen destijds met Groenlinks en D66 de partijen die voor opname van de Guantánamo-gevangen waren, nu liet woordvoerder Han ten Broeke weten ‘dat het een Amerikaans probleem is dat ze zelf moeten oplossen’.

Het heeft iets grotesk.

De VVD, het CDA en in mindere mate de PvdA stonden als één man achter het Witte Huis in de jaren dat de neoconservatieven van George W. Bush er de scepter zwaaiden. De inval in Irak? We doen mee. De War on Terror? Werd met instemming begroet. Natuurlijk was er kritiek op geheime gevangenissen en ongeoorloofde martelmethodes. Maar tot veel meer dan een opmerking hier of daar, en marge van een diplomatiek overleg of staatsbezoek, kwam het niet. We moesten als westerse landen één zijn in de strijd tegen Al-Qaida. Dat de ellende op Guantánamo Bay door diezelfde Bush is veroorzaakt, dat hij het was die de ongeoorloofde martelmethoden toeliet, die de geheime diensten de vrije hand gaf als het ging om het oppakken van vermeende terroristen, lijkt nu vergeten. Het is nu opeens een ‘Amerikaans probleem’.

De vertrekkende Eerste Kamer-leden Nico Schrijver (PvdA) en Hans Franken (CDA) gooiden deze week een steen in de vijver. Schrijver in NRC Handelsblad: ‘Ik vind het te gek voor woorden dat deze zaak zo lang in de westerse wereld sleept. Je kan niet jaar in jaar uit zeggen dat we op de kwestie studeren. We zijn verdorie zeven jaar verder na Obama’s aankondiging dat hij Guantánamo wilde sluiten. De zaak wordt veel te groot gemaakt.’

Franken : ‘Het gaat voor Nederland om twee of drie mensen. Ik vind het echt vreselijk. Ze zitten er al meer dan twaalf jaar.’

Eindelijk. De menselijkheid staat bij dit tweetal voorop en niet het benepen ‘ze zoeken het zelf maar uit’.
Het gaat hier om mensen die zijn gemarteld door ‘onze vrienden’. Het zou de VVD, de PvdA en CDA sieren de helpende toe te steken nu Bush’ opvolger Obama aan het einde van zijn presidentschap alsnog probeert de schandvlek uit te wissen.