<div class="wpg-element lead-bold">
Het Amerikaanse Hoogge­rechtshof heeft de militaire tribunalen op Guantánamo ongrondwettig verklaard, maar de toekomst van de gedetineerden is nog net zo onzeker. Omdat journalisten nooit toestemming krijgen gevangenen te interviewen, vroegen wij de advocaat Robert Kirsch of hij zijn cliënten enkele vragen voor ons kon stellen.
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Robert Kirsch en zijn collega’s van het advocatenkantoor WilmerHale in Boston vertegenwoordigen pro bono zes Bosniërs van Algerijnse afkomst. Dit ‘interview’ met drie van de zes mannen, Mustafa Ait Idir, Belkacem Bensayah en Hadj Boudellah, vond plaats in april. Het duurt maanden voordat de advocaten die de ‘vijandige strijders’ op Guantánamo juridisch bijstaan, de beschikking krijgen over hun papieren. Bij het verlaten van het detentiecentrum moet Kirsch zijn aantekeningen afstaan. Ze worden doorgestuurd naar een extra beveiligd kantoor in Virginia, waar beoordeeld wordt of er geheime informatie in staat. Wanneer ze worden vrijgegeven, kan Kirsch zijn rapport schrijven, dat vervolgens ook gecontroleerd wordt.
De zes Bosniërs werden in oktober 2001 gearresteerd. Ze zouden deel uitmaken van een complot om de Amerikaanse ambassade in Sarajevo op te blazen. In januari 2002 oordeelde het Bosnische Hof dat er geen bewijs was tegen de mannen en gelastte hun vrijlating. De Bosnische Algerijnen hadden de gevangenispoort nauwelijks achter zich dichtgetrokken of ze werden gekidnapt door Bosnische en Amerikaanse veiligheids­agenten. Twee dagen later zaten ze op Guantá­namo. In het rapport van de Raad van Europa dat vorige maand verscheen over geheime CIA-kampen en luchttransporten in Europa, wordt de zaak van de zes Bosniërs met name genoemd. Onlangs gaf de regering in Bosnië toe dat Bosnische autoriteiten hadden meegewerkt aan de rendition van de zes mannen naar Guantánamo.
Wat kunt u vertellen over het transport van Bosnië naar Guantánamo?
Belkacem Bensayah: ‘We zijn eerst ergens heen gevlogen waar het heel koud was. Daar zijn we overgeplaatst naar een ander vliegtuig. We waren geboeid en geblinddoekt. Wel heb ik mannen in donkere uniformen gezien.’
Mustafa Ait Idir: ‘Ik ben naar een toilet gebracht en daar werd mijn blinddoek heel even verwijderd, toen zag ik dat er sneeuw lag. In het tweede vliegtuig zaten al andere mannen. Later, in Guantánamo, herkende ik een van de mannen aan zijn stem. Hij kwam uit Kandahar.’
(Rob Kirsch: ‘Uit overheidsdocumenten, die wij door een beroep te doen op de Freedom of Information Act konden inzien, weten we dat de mannen vanuit Bosnië naar de luchtmachtbasis Incirlik in Turkije zijn gevlogen. Daar zijn ze op een ander vliegtuig gezet dat uit Kandahar kwam met een lading van zo’n twintig mannen.’)
Hoe is uw gezondheid?
Idir: ‘Ik heb geen gevoel in de linkerkant van mijn gezicht. De dokter zegt dat ik aan de verlamming van Bell lijdt. Ik heb het al een tijd, het is een gevolg van een bewaker die op mijn gezicht sprong toen ik op de grond lag. Mijn knieën doen ook pijn, omdat ik niet genoeg beweging krijg. Ik had altijd een heel goede conditie, ik was lid van het nationale karateteam in Bosnië.’
Bensayah: ‘Ik heb problemen met mijn ogen. Nu heb ik last van donkere vlekken. De dokter doet er niets aan en ik krijg geen bril.’
U bent geboren en getogen in Algerije. Waar­om ging u naar Bosnië?
Idir: ‘Ik werkte voor een liefdadigheidsorganisatie in Kroatië, daar heb ik mijn vrouw ontmoet die uit Bosnië komt. Na de oorlog zijn we naar Bosnië verhuisd waar mijn werkgever een baan voor mij had.’
Hadj Boudella: ‘Ik studeerde in Pakistan en werkte voor een charitatieve organisatie die zich inzette voor wezen. De organisatie had ook een afdeling in Bosnië en ik ben overgeplaatst. In Bosnië heb ik mijn vrouw leren kennen.’
De Bosnische regering zegt dat ze probeert om u vrij te krijgen. Spant de regering zich voor u in?
Idir: ‘Nee. De Bosnische regering heeft slechts één keer een vertegenwoordiger naar Guantánamo gestuurd. De Algerijnse regering daarentegen stuurde een delegatie van drie hooggeplaatste functionarissen.Toen die kwamen, was het net alsof ik in een hotel was in plaats van een gevangenis. De soldaten waren ineens heel vriendelijk. Ze vroegen zelfs of ik trek had in een kop koffie. En ik kon met de delegatie spreken buiten de aanwezigheid van de Amerikanen.’
Meneer Bensayah, volgens de Amerikanen had u het telefoonnummer van Abu Zubay­dah in uw bezit.
Bensayah: ‘Dat is een leugen. Ze zeggen dat ze een papiertje met zijn telefoonnummer in een boek hebben gevonden. Ik ken dat boek niet. Mijn vrouw had het blijkbaar gekocht toen een bibliotheek oude boeken wegdeed. Ik heb dat boek nooit ingekeken. Toen ze mijn huis doorzochten, zijn ze regelrecht op dat boek afgelopen. Dat is geen toeval. Bovendien hebben de Bosnische onderzoekers al mijn telefoontjes nagetrokken. Daaruit bleek dat ik dat nummer nooit heb gebeld.’
U zit al meer dan drie jaar vast op Guantá­namo. Wat valt u het zwaarst?
Idir: ‘De Amerikanen hebben mij nooit uitgelegd waarom ik hier vastzit, waarom ze mij hier hebben gebracht. Ze weigeren om mij dat te vertellen. Dat is absurd. Wij worden niet als mensen, als mannen behandeld, maar als dieren. En we hebben heel weinig contact met onze families, met mijn vrouw en kinderen. Dat is het allermoeilijkst.’
Gelooft u nog in het recht?
Bensayah: ‘Er is geen recht in Guantánamo. En misschien is er ook na Guantánamo geen recht. Dit is mijn lot.’
</div>

Freke Vuijst

Gevangenen spreken: ‘Er is geen recht in Guantánamo’

Vast in zijn eigen gelijk

Heinen

Verhaal van de Week

Social media hacks

Midterms

Premier Jetten

Exit-strategie

Flashback

Hans Stegeman

Tijd voor activisime

Teun van de Keuken

Stop Big Money

Montana

Zo verslaan we radicaal-rechts

Lula uitgelegd

Werkt het nog?

Demonsteren

Schrijver

S.A. Cosby

Ons nieuwe maandblad!

Nu in de winkel