Interview / Iraanse filmboycot
Steun ons, kom niet naar onze nieuwe films kijken. Met die boodschap bewerkt de Iraanse regisseur Rafi Pitts de filmwereld. Hij roept op tot een boycot van het filmfestival van Teheran, dat op 5 februari begint. Pitts &#8211; zijn naam dankt hij aan een Engelse vader &#8211; wil aandacht vragen voor de recente veroordeling van zijn vakbroeder Jafar Panahi. &#8216;De filmindustrie beschouwt zichzelf graag als kosmopolitisch. Filmmakers uit alle landen kennen elkaar persoonlijk. Ik doe een beroep op die gemeenschap om solidariteit te tonen. Wat nu in Iran gebeurt, kan zich morgen in een ander land herhalen, zeker als we het Iraanse regime ermee weg laten komen.&#8217;
De veroordeling van Panahi (beroemd geworden met films als De witte ballon en Offside) en diens collega Mohammad Rasoulof is op 20 december vorig jaar uitgesproken, na een slepend proces. Beiden krijgen zes jaar cel plus een verbod om hun beroep uit te oefenen of het land te verlaten gedurende twintig jaar. Hun misdaad bestaat uit het plan voor een film dat zij hadden, er was nog geen meter film geschoten.
&#8216;De McCarthy-processen in de Verenigde Staten gelden tot op heden als het dieptepunt in politieke processen tegen kunstenaars. Maar daarbij ging het nog om werk dat al gemaakt was. In Iran wordt een nieuwe grens overschreden, want nooit eerder is een kunstenaar veroordeeld om louter een plan,&#8217; zegt Pitts in het Amerikaanse Palm Springs. Hij is hier op het jaarlijkse filmfestival om zijn eigen film The Hunter te promoten, een ingetogen verhaal over een man die gek wordt als het geweld in Iran zijn familie treft.
Eén handdruk
Rondom de vertoningen is Pitts op zoek naar iemand die hem in contact kan brengen met regisseurs Paul Haggis (Crash, In the Valley of Elah) en mastodont Martin Scorsese, die de veroordeling van Panahi eveneens kritiseerden. Zo&#8217;n &#8216;grote naam&#8217; is wat het initiatief voor de boycot nodig heeft. Pitts voelt dat hij in de festivallounge één handdruk van de mannen verwijderd is.
Zelf schreef Pitts een open brief aan de Iraanse president Ahmadinejad, waarin hij hem uitdaagt de betekenis van de Iraanse Revolutie uit te leggen. &#8216;Bent u bang voor een kijk op de wereld die tegen de uwe in kan gaan? Als dat zo is, geef dan alstublieft antwoord op de vraag: waartoe hebben wij een Revolutie gehad?&#8217; eindigt het korte pamflet, dat werd gepubliceerd in Die Zeit en Les Cahiers du Cinema (De Filmkrant zette de Engelstalige versie op de website).
Pitts bestelt koffie onder de Californische palmen en legt uit: &#8216;De Revolutie is van iedere Iraniër. De vragen die ik stel gaan over het Iraanse erfgoed. Ik blijf expres uit de buurt van de religie, want zodra je daarover begint, word je van blasfemie beschuldigd. Ahmadinejad beroept zich op de Revolutie. Die kwam er omdat Iran meer vrijheid wilde en genoeg had van de dictatuur. Hoe kan hij een nieuwe dictatuur vestigen op de Revolutie?&#8217;
Ook de boycot van het filmfestival in Teheran waartoe Pitts oproept, verwijst naar de Revolutie. Het festival, georganiseerd door het Iraanse &#8216;ministerie van Cultuur en Islamitische Leiding&#8217;, beleeft zijn hoogtepunt traditiegetrouw op 11 februari, de dag van de Revolutie. Pitts hoopt niet alleen dat de internationale filmscene zal schitteren door afwezigheid, maar beter nog: dat filmcrews en bioscopen overal ter wereld die dag een staking zullen houden tussen 15.00 en 17.00 uur plaatselijke tijd in Teheran (dat is tussen 12.30 en 14.30 uur in Nederland, zegt het voort).
Ogen
Boycot, brief en staking, Rafi Pitts laat het er niet bij zitten. Het vreet aan hem dat hij in de zon loopt terwijl Panahi en Rasoulof &#8216;kapotgemaakt worden&#8217;.
&#8216;Ik heb het gevoel dat ik de dans ben ontsprongen,&#8217; zegt hij.
Behalve zijn naam dankt hij aan zijn vaders herkomst ook een Engels paspoort, hij leeft in Frankrijk. &#8216;Ik ben geen politiek figuur, ik houd meer van praten dan van actie. Maar de omstandigheden maken mij een activist.&#8217; Zijn blik is open en levenslustig, maar in zijn ogen huist ook wanhoop. Je ziet het zoals je soms aan iemands ogen kan zien dat hij ziek is. In The Hunter speelt Pitts zelf de hoofdrol. &#8216;Tijdens de opnamen concentreerde ik me op de agent van de censuur die constant aanwezig was op de set, dat bracht me in de goeie stemming. Hij was mijn regisseur.&#8217;

Pieter van den Blink

Geregisseerd door de censuur

Welkom in Nederland

De opvangcrisis escaleert

Verhaal van de Week

En nu?

Vechten tegen Assad

Extreemrechtse connecties

JA21

Soepschildpad

Hans Stegeman

Schooljuf

Nicolaas Veul

Plan Rutte mislukt

NAVO

Parijs was een voorbode

Protest

Leven onder de radar

In beeld

Himmler in New York

Voorbeschouwing

Verdwaald in de AI-psychose

Chatbots