Niemand weet wanneer speciaal aanklager Robert Mueller zijn onderzoek zal afronden. Maar door de agressieve tactiek van het Witte Huis om het onderzoek te ondermijnen, laait de discussie op over juridische remedies voor de mogelijke misdrijven die president Trump zou hebben gepleegd.

Kan een zittende president wel in staat van beschuldiging worden gesteld? Het ministerie van Justitie kwam twee keer tot de conclusie dat dit niet kan. De eerste keer dateert uit de nadagen van Watergate. De tweede keer was na de – mislukte – impeachment van president Clinton. Uit die incidenten blijkt echter ook dat er minderheidsmeningen zijn: juristen die van mening zijn dat een president wél aangeklaagd kan worden. Kenneth Starr, de speciaal aanklager in de Clinton-impeachment, heeft de kwestie ook onderzocht. Hij was van mening dat hij de president toen wel kon vervolgen voor het plegen van meineed (Clinton had, toen hij onder ede stond, gelogen over zijn affaire met stagiaire Monica Lewinksy).

De grondwet legt de verwijdering van een zittende president neer bij het Congres. Die kan op basis van ‘high crimes and misdemeanors’ een president afzetten. Corruptie, de kwestie die in de Trump-affaire steeds acuter wordt, zou daaronder vallen. Maar wat valt er onder corruptie? Ook praktijken als politieke hand-en-spandiensten? Het Hooggerechtshof kwam recent met een nauwere definitie van corruptie als een quid pro quo, oftewel: je moet als aanklager aantonen dat er meer aan de hand is dan belangenverstrengeling om een verdachte te veroordelen voor corruptie.

Impeachment, schrijven de emimente juristen Laurence Tribe en Joshua Matz in hun recente boek To End a Presidency: The Power of Impeachment is geen juridisch mechanisme dat je uit de kast trekt, maar een politiek wapen. Je moet je dus goed afvragen of een impeachment kans maakt om door het Congres te komen en of het de prijs waard is die de natie ervoor betaald.

Voor de Democraten is dit een dilemma. De partijtop wil zijn vingers hier de komende verkiezingen niet aan branden. Maar de grassroots denkt daar anders over. De miljardair Tom Steyer, oprichter van needtoimpeach.com, trekt met presentaties over impeachment volle zalen.

De Democratische partij heeft wel besloten dat de ‘corruptie’ – van de Republikeinse partij en het Witte Huis – een thema moet worden in de verkiezingen. Wat de vraag oproept: wat doe je aan de corruptie? Wat zijn de juridische mogelijkheden om politici en de zittende president te vervolgen voor corruptie? Waarmee de cirkel rond is.

DoubleDutch verschijnt tweewekelijks en is ook te beluisteren via iTunes/Apple Podcasts. Reacties? Mail naar [email protected]