In the valley of Elah

Er zijn acteurs die bekend staan om hun one-note performances – Ben Affleck is een goed voorbeeld: ongeacht de rol blijft zijn gezicht altijd even uitgestreken – maar regisseurs kunnen het ook. Een van hen is Paul Haggis, ooit begonnen als scriptschrijver, maar inmiddels ook bekend als filmmaker. In zijn voorlaatste film Crash draaide alles om één – allesbehalve ­revolutionair – standpunt: iedereen is bevooroordeeld. De blanke wapenhandelaar over de Perzische winkelier, de Perzische winkelier over de Mexicaanse slotenmaker, de ?Latina-agente over een Aziatische medeweggebruiker (‘Zij lemde te hard’ ‘Ik lemde te hard?’).

In Crash voerde Haggis ons steeds die ene moraal. Dankzij een rits aan bekende acteurs en degelijk acteerwerk werd zijn eendimensionale redevoering als een verfijnd discours opgediend. Met succes. Crash won in 2006 de Oscar voor Beste Film en versloeg daarmee onder andere Brokeback Mountain en Good Night and Good Luck.

Met In the Valley of Elah tackelt Haggis een ander maatschappelijk thema: de ontmenselijking van oorlog – opnieuw niet bijster origineel. Hank Deerfield (Tommy Lee Jones) gaat op zoek naar zijn zoon, soldaat Mike ‘Doc’ Deerfield, die tijdens zijn eerste verlof spoorloos is verdwenen. Zijn bijbel en zijn zwaar beschadigde telefoon worden wel gevonden en Hank weet enkele gruizige filmfragmenten van de telefoon te halen. De beelden tonen een glimp van de hel in Irak: de barre omstandigheden, de vijan­dige omgeving, de aan waanzin grenzende verveling.

Mooi is de aanwezigheid van Tommy Lee Jones – vorige week voor deze rol genomineerd voor een Oscar – de aangewezen persoon voor het spelen van door de wereld geharde en teleurgestelde mannen. Behalve een tenenkrommend eindshot met Amerikaanse vlag, wordt de moraal dit keer niet luidkeels gescandeerd. Maar de manipulatie blijft. Haggis’ zedenpreek wordt ditmaal niet met een stamper achter in je keel geschoven, maar druppelt via een slangetje naar binnen. Het resultaat is hetzelfde: je voelt je vol, maar niet voldaan.