Popmuziek / Michael Jackson, de kunstenaar
&#8216;Goedemorgen,&#8217; zegt de nieuwslezer. &#8216;In de hele wereld zijn Michael Jackson-fans bedroefd na zijn plotselinge overlijden.&#8217; Een vrouwelijke voice-over vertelt dat Michael Jackson in zijn carrière &#8216;hit na hit&#8217; scoorde en dat zijn jeugd een moeilijke tijd was &#8216;omdat zijn vader hem soms het podium opsloeg.&#8217; En dat hij een beetje gek was, &#8216;want hij liet zijn gezicht door een plastisch chirurg volledig veranderen.&#8217; &#8216;Hoe excentriek hij was bleek in een hotel in Berlijn, waar hij zijn fans zijn jongste kind liet zien.&#8217; Daar verschijnen de beelden van Michael Jackson die zijn baby uit het raam van zijn hotel houdt. &#8216;Op zijn landgoed Neverland liet hij vaak kinderen logeren, wat tot veel geruchten leidde.&#8217; Ook dat nog.
Het is een beetje alsof een stel boterbloemen stil staat bij het verwelken van een van de mooiste bloemen ter wereld en vervolgens praat over de gekke wortels, de rare stengel en, het lelijke verwelken zonder een woord te wijden aan de prachtige kleuren, en de fijne textuur van de bloemblaadjes.
Gelukkig zijn we tegenwoordig niet meer afhankelijk van de beelden die de televisie ons voorschotelt. Van weinig mensen staan zo veel filmpjes op YouTube als van Michael Jackson. Niet alleen van fans maar ook van dansfanaten die al voor het digitale tijdperk van oude videobanden compilatietapes hebben gemaakt van Jacksons dansbewegingen, om ze te bestuderen en na te kunnen doen.
Billie Jean
De Michaelbloem bloeide het mooist in de periode 1969-1993 en een van de mooiste blaadjes was het nummer &#8216;Billie Jean&#8217;. Het is misschien wel hét nummer van Jackson. De tekst vertelt het waargebeurde verhaal van een jonge gestoorde vrouw die beweerde dat Jackson de vader van haar kind was. Het komt van zijn elpee Thriller, geproduceerd door Quincy Jones, de briljante producer, supermuzikant, bandleider en arrangeur. Quincy Jones vond &#8216;Billie Jean&#8217; een flutnummer. En als je door zijn bril kijkt, is dat misschien wel begrijpelijk. Als liedje stelt het weinig voor. Eigenlijk is er alleen maar een basdrum, een snare en een bezwerend basloopje. Daarover zingt Jackson een vrij nikszeggend melodietje. En dan die wonderlijke potsierlijke hikjes. &#8216;Hoe hoe hoe&#8217; en &#8216;hi hi&#8217;. Alsof een of ander pratend knaagdier net doet of hij moet lachen om een getekende olifant.
Maar Jackson was vastbesloten, en na verschillende ruzies werd de eenennegentigste versie van het nummer ook door Jones goedgekeurd. De combinatie van de doffe klank van de basdrum, het heldere zanderige geluid van de snare en het dikke basgeluid, had een vorm van klankperfectie bereikt. Daaroverheen zingt Jackson met die bezwerende kopstem en die onnavolgbare timing. Je zult bij een programma als Idols niet vaak een zanger zien die een nummer van Michael Jackson nadoet, want zonder de unieke timing van zijn hikjes en gilletjes klinken de liedjes slap en lusteloos. Probeer maar eens een Jackson-liedje onder de douche te zingen.
&#8216;Billie Jean&#8217; stond tegelijkertijd op de eerste plaats in Engeland en Amerika. De videoclip was de eerste van een zwarte artiest op MTV. Maar wat misschien nog wel de meeste invloed heeft gehad, was zijn interpretatie van dat nummer tijdens de vijfentwintigste verjaardag van Motown in 1983. En het ging daarbij niet om het zingen (hij playbackte zelfs) maar om het dansje. Jackson verscheen op het podium, 24 jaar oud en gekleed in een zwarte broek, glitterjas en aan zijn linkerhand een fonkelende handschoen gemaakt van kleine kristallen. Op zijn hoofd een gangsterhoed, die hij met zijn rechterhand vastdrukte terwijl hij zijn linkerbeen gebogen hield. Even bleef hij zo stil staan. Toen begon hij playbackend aan zijn typische danspasjes. Hij tilde zijn voeten net iets hoger op dan je verwachtte, hij liep op de punten van zijn tenen en draaide razendsnel om zijn as. Na drie minuten, tijdens een muzikale break, deed hij zijn eerste publieke moonwalk. Hij liep de ene kant uit, maar gleed achteruit en leek iets te doen wat in strijd was met de natuurwetten. Het publiek gilde alsof er ineens een monster het podium was opgeklommen.
Half van de schrik
Zoals je aan iemands motoriek kunt zien dat er een paar draadjes los zitten in de bovenkamer, zo kun je aan Michael Jackson zien dat er een paar draadjes extra in de bovenkamer zitten. In de straatdanscultuur is Jackson een soort Einstein. Er zijn dan ook vele compilaties gemaakt van zijn beste dansbewegingen. YouTube staat er vol mee (ziee www.vn.nl). Het is bijna niet te geloven dat iemand zo kan dansen en ook nog zingen.
Zoals Jackson op nummers als &#8216;Beat It&#8217; en &#8216;Thriller&#8217; witte rock vermengde met zwarte disco, zo was zijn dansstijl een mix van James Brown, Fred Astaire en mimespeler Marcel Marceau. En hij mengde die zo briljant dat zijn leermeesters stuk voor stuk grote bewonderaars van Jackson werden. Jacksons jeugdheld Fred Astaire, die het Motown-optreden net als vijftig miljoen anderen live op televisie bekeek, belde Jackson na afloop van het optreden op om hem uitbundig te complimenteren. &#8216;Ik heb Michael Jackson jaren via de televisie gevolgd en ik denk dat hij een dichter is in de traditie van Verlaine en Rimbaud, met als onderwerp de verloren jeugd,&#8217; zei Marceau.
Jackson had de ziel van een mime-artiest. Hij was een kind, een kunstenaar, een clown en een tragische figuur. Bij optredens van Marceau sloop Jackson vaak de zaal binnen en genoot hij van de manier waarop de Frans-Canadese mimespeler de natuurwetten leek te tarten. Alsof de zwaartekracht niet bestond. Als geen ander wist hij deze dramatische mimewetten toe te passen in liveshows en in zijn videoclips.
Op YouTube staat een filmpje van de opening van The Dangerous Tour, waar Jackson de wereld van de mime en de stadionconcerten virtuoos bij elkaar brengt (zie www.vn.nl). Een menigte van zeventigduizend mensen in Boekarest schreeuwt als de lampen boven een leeg podium aangaan en er een wolk rook verschijnt. Half van de schrik schreeuwen ze nog harder als een explosie klinkt en Michael Jackson uit de vloer omhoog komt en twee meter door de lucht vliegt, om als een turner op twee benen te landen en meteen bewegingloos te blijven staan. Het publiek gilt als uit één keel. Het lijkt meer op paniek dan een toejuiching. Vervolgens blijft Jackson compleet stilstaan, als een levend standbeeld. Tien seconden, een halve minuut, een minuut. De geluiden van de gillende mensen smelten samen tot een schreeuw. Pas na één minuut veertig &#8211; en dit lijkt een eeuwigheid te duren &#8211; beweegt hij alleen zijn hoofd. Het publiek lijkt het verstand te verliezen. Dan zet hij langzaam zijn zonnebril af om daarna met een paar felle dansbewegingen als een tovenaar de muziek te laten klinken.
Enorme druk
Veel mensen zullen zich afgevraagd hebben hoe het zou zijn om Mick Jagger, Elvis of John Lennon te zijn in hun gloriedagen. Zingen in de studio, gillende meisjes, vliegen in privé-jets en gesprekjes met fotomodellen, filmsterren, presidenten en televisieverslaggevers. Ze zullen zich een hele pief gevoeld hebben.
Maar hoe moet Michael Jackson zich gevoeld hebben? De jongen die al vanaf zijn elfde wereldster was, die als twintiger de best verkochte plaat aller tijden afleverde en die kon dansen en zingen als een halfgod. Op YouTube staat een filmpje met een fragment van een optreden tijdens de History Tour. Jackson staat alleen op een enorm podium. Een meisje klimt erop, strompelt op hem af en valt in zijn armen flauw. Jackson zingt door terwijl hij haar optilt en overdraagt aan security.
Zijn goede vriend Uri Geller liet in een reactie op zijn dood doorschemeren dat hij dacht dat Jackson gebukt ging onder de enorme druk van de aanstaande serie van vijftig optredens in Londen. Jackson was een perfectionist en wilde wat maken van zijn afscheidsconcerten. Het is goed voorstelbaar dat hij aan de vooravond van een nieuwe reeks concerten zijn oude optredens nog eens bestudeerd heeft &#8211; misschien wel op YouTube &#8211; en zich niet meer voor kon stellen dat hij zelf ooit zo kon dansen. Als het voor een boterbloem niet leuk is om te verwelken, hoe is het dan voor de mooiste bloem ter wereld?

Gerard Janssen

De ziel van een mime-artiest

Vast in zijn eigen gelijk

Heinen

Verhaal van de Week

Social media hacks

Midterms

Premier Jetten

Exit-strategie

Flashback

Hans Stegeman

Tijd voor activisime

Teun van de Keuken

Stop Big Money

Montana

Zo verslaan we radicaal-rechts

Lula uitgelegd

Werkt het nog?

Demonsteren

Schrijver

S.A. Cosby

Ons nieuwe maandblad!

Nu in de winkel