<div class="lead">
De VVD noemt zich ineens weer een groen-rechtse partij. Want voor zijn derde kabinet is Rutte aangewezen op de steun van D66, GroenLinks en/of de ChristenUnie.
</div>
Tijdens de verkiezingscampagne speelde het klimaatvraagstuk geen erg prominente rol, maar achter de schermen wél. Nu de kabinetsformatie is begonnen, schieten uit alle hoeken en gaten de lobbyisten voor en tegen een streng milieubeleid tevoorschijn. De machtigste lobbyorganisatie van de residentie, werkgeversorganisatie VNO-NCW, eist de hoofdrol voor zich op. Voorzitter Hans de Boer verscheen drie dagen na de verkiezingen al in het radioprogramma Kamerbreed om zijn licht te laten schijnen over de formatie. CDA’er De Boer wilde een stabiel kabinet dat de arbeidsmarkt hervormde maar ook groene politiek bedreef.
Opmerkelijk veel VVD-prominenten doken afgelopen weekend in de media op met een liefdesbetuiging aan natuur en milieu: oud-minister van VROM en bewaker van het Energieakkoord Ed Nijpels zat bij Met Het Oog Op Morgen, Eerste Kamerlid Frank de Grave bij Buitenhof. Nijpels omhelsde de Klimaatwet van GroenLinks en PvdA en het verdrag van Parijs. De Grave vroeg aandacht voor lastenverlichting voor burgers en bedrijfsleven maar ook voor het milieu. Alleen dan niet op de dirigistische manier waarop GroenLinks het wilde aanpakken maar in overleg met de ondernemers: ‘Noem het groen-rechts.’
De premier zelf benadrukte na zijn bezoek aan verkenner Schippers het belang van de energietransitie. Durf nu nog maar eens te beweren dat grote werkgevers en liberalen alleen geïnteresseerd zijn in bouwprojecten, asfalt en honderddertig rijden op de snelweg!
<q class="pull-left">Durf nu nog maar eens te beweren dat liberalen alleen geïnteresseerd zijn in bouwprojecten, asfalt en honderddertig rijden op de snelweg!</q>
<h3>Een nogal linksig verhaal</h3>
VNO-NCW is al langer met duurzaamheid bezig. Samen met het midden- en kleinbedrijf en de agrarische sector werd in juni 2016 het platform NL Next Level gelanceerd, bedoeld om een toekomstvisie op Nederland te ontvouwen. Bij de presentatie in Nieuwspoort maakten de initiatiefnemers er geen geheim van dat het hen erom te doen was de verkiezingsprogramma’s van de politieke partijen en het nieuwe regeerakkoord te beïnvloeden. Naast ‘investeren in vernieuwende zorg’ en het stimuleren van het gebruik van ICT in het onderwijs was duurzaamheid een van de speerpunten.
De VVD begroette het grand design van de werkgevers destijds met weinig enthousiasme. Ze vonden het een nogal linksig verhaal.
<q class="pull-left">Onze captains of industry lijken meer oog te hebben voor het belang van het milieu dan veel van de politici.</q>
Het klinkt paradoxaal, maar onze captains of industry lijken meer oog te hebben voor het belang van het milieu dan veel van de politici. AkzoNobel, DSM, FrieslandCampina, Heineken, KLM, Philips, Shell en Unilever sloten zich in 2012 al aan bij de Dutch Sustainable Growth Coalition.
Hans de Boer pleitte er in september 2016 voor om 200 miljard euro te investeren in duurzame energie. Terwijl aan het Binnenhof niet alleen de PVV maar ook VVD’ers als René Leegte de urgentie van het klimaatprobleem nog ontkenden.
Maar nu – met de vorming van het derde kabinet-Rutte voor de boeg – noemt de VVD zich weer met trots een groen-rechtse partij. Weer, want Mark Rutte flirtte in 2008 al eens met dat gedachtengoed. Als oppositieleider publiceerde hij zijn ‘Manifest van een optimist’. Veel van de ideeën in dat pamflet waren ontleend aan de Britse conservatief David Cameron en de Californische gouverneur Arnold Schwarzenegger. Economie en ecologie hoefden elkaar niet uit te sluiten, betoogde Rutte. Als het bedrijfsleven kon worden gestimuleerd om meer aan innovatie te doen, waren overheidsregels en groene dwingelandij niet nodig. De VVD-voorman hoopte op een ‘positieve, groen-rechtse wind’. Overigens kwam er weinig van zijn milieuoptimisme terecht. Bij de verkiezingen van 2010 hield partijvoorzitter Ivo Opstelten de electoraal tot dan toe weinig fortuinlijke Rutte voor dat hij zich beter tot de liberale corebusiness (economie, mobiliteit en veiligheid op straat) kon beperken. Die strategie leverde de VVD een grote verkiezingsoverwinning op maar van groen-rechts werd nooit meer iets vernomen.
<h3>Profetische woorden</h3>
Nu ligt dat anders en dat heeft veel te maken met de coalitiemogelijkheden die de liberalen hebben. In 2010 moest Wilders de wind uit de zeilen worden genomen met harde uitspraken over kansarme migranten en de bestrijding van de criminaliteit. Een inbreker mocht je best een tik verkopen. Twee jaar later moest de PvdA worden gepaaid met de belofte dat de ziektekostenpremies inkomensafhankelijk zouden worden gemaakt en er geld zou komen voor een sociaal akkoord met de vakbeweging. Nu is Rutte aangewezen op de steun van D66, GroenLinks en/of de ChristenUnie – allemaal partijen die duurzaamheid hoog in het vaandel hebben staan. Dus is het tijd voor de terugkeer van groen-rechts.
Wat de ondernemers betreft, mag uit hun nadruk op innovatie en duurzaamheid niet worden afgeleid dat ze een voorkeur hebben voor een kabinet met Jesse Klaver. Want VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO Nederland delen met VVD en CDA een afkeer van maatregelen als invoering van een afvaltaks en een verpakkingstaks die in het verkiezingsprogramma van GroenLinks staan. In Kamerbreed liet Hans de Boer zich door Kees Boonman verleiden tot de uitspraak dat de werkgevers hopen op een coalitie met de ChristenUnie, óók voor het milieu maar niet zo radicaal als GroenLinks. Het zijn vast profetische woorden. Of vergist De Boer zich in de hardnekkigheid waarmee Alexander Pechtold zal proberen GroenLinks de Trêveszaal binnen te loodsen?

Max van Weezel

De wonderbaarlijke terugkeer van groen-rechts

Pop strijdt tegen AI-slop

Pop versus AI-slop

Verhaal van de Week

Woningnood

Jetten schiet tekort

Huisdieren als schaamlap

Hannah Prins

Het KNIL en de Molukken

Landverrader

Strijd op en onder het water

Slag om de Noordzee

Brussel in paniek

AI-wedloop

Ongelijke erfverdeling

Erftsunami

Amerika beschermt Israël

Aanval op het ICC

Homohaat ontleedt

Nicolaas Veul

Shakespear forever

Cultuurtip