Premier Jetten had maandag weinig moeite om een norm te stellen, toen activisten het monument op de Dam in de nacht voor de Dodenherdenking hadden beklad met rode verf. ‘Onbegrijpelijk dat een paar schoften dit hebben gedaan’, aldus onze premier. Hij kreeg massale bijval aan talkshowtafels. Van onze doden blijf je af.

Vooropgesteld, voor ons als redactie is de herdenking op 4 mei een belangrijk moment. Wij dragen de erfenis van een verzetsgroep die vrijwel direct na de Duitse inval werd opgericht. Tijdens de bezetting zijn ten minste 74 medewerkers van Vrij Nederland vermoord. Het monument op de Dam staat er ook voor hen. Toch vragen wij ons af of zij zich ook achter de woorden van onze premier zouden scharen.

Als de collectieve verontwaardiging over de bekladding iets zichtbaar maakt, dan is het dat de Nederlandse herdenkingscultuur zich versmalt tot een geïsoleerd moment. Tot twee plichtmatige minuten stilte. Tot een kranslegging door de koning. Tot een paar bevrijdingsfestivals. Kortom, tot een ceremonie die ons klaarblijkelijk geen enkele morele verplichting meer oplegt met betrekking tot ons politieke handelen gedurende de rest van het jaar.

Want waar was die collectieve verontwaardiging toen de Amerikaanse president een meisjesschool bombardeerde in Iran? Of toen het Israëlische leger deze week een heel flatgebouw (inclusief bewoners) in een dichtbevolkte Libanese woonwijk in de as legde, om de een of andere commandant van Hezbollah te vermoorden? Of dichter bij huis, wanneer extreemrechtse knokploegen illegale grenscontroles uitvoeren of de ruiten ingooien bij potentiële opvanglocaties voor vluchtelingen?

De belangrijkste les uit de Tweede Wereldoorlog is dat we nooit mogen wegkijken wanneer onschuldige mensen worden vermoord. De hoogste eer die we de slachtoffers uit de oorlog kunnen bewijzen, is alles in het werk te stellen om te voorkomen dat de geschiedenis zich herhaalt. Dit doen we niet door te zwijgen, maar door ons uit te spreken.

Natuurlijk is het ongepast om het monument op de Dam te bekladden, maar onbegrijpelijk is het niet. Die term reserveren wij voor het handelen van politici en opiniemakers die zich tot in hun diepste gekrenkt tonen wanneer een paar vandalen rode verf aanbrengen op een stenen monument, maar zwijgen wanneer onze bondgenoten onschuldige mannen, vrouwen en kinderen met tienduizenden tegelijk vermoorden.