De PVV liet deze week zien: activisme werkt. Niet door te besturen, maar door het discours te verleggen zorgde Wilders ervoor dat het tweestatusstelsel na ruim een kwarteeuw weer terugkeert. Zo is het debat verschoven van wat rechtvaardig en werkbaar is, naar de voorwaarden van onmenselijk asielbeleid.

Bij de poging van kabinet-Jetten om de asielwetten van voormalig asielminister Marjolein Faber (PVV) over te nemen, ging de aandacht deze week vooral uit naar de strafbaarstelling van illegaliteit. Dat onderdeel van de asielwetten ging een brug te ver voor het CDA en de SGP, omdat kerken die vluchtelingen een ‘kopje soep’ aanbieden daardoor ook strafbaar zouden worden.

Met een ‘novelle’ probeerde het kabinet alleen de strafbaarstelling te schrappen, zodat de rest van Fabers wetten wel kon blijven staan.

Maar in plaats van hun overwinning te vieren, begon de PVV te steigeren. De partij vond haar eigen wetten nu te soft, en stemde de novelle weg in de Eerste Kamer. Daarop stemden christelijke partijen CDA en SGP de asielwet weg.

Wat in de hectiek wél doorgang vond tijdens de stemming, is het tweestatusstelsel. Onder het stelsel krijgen oorlogsvluchtelingen (met een B-status) minder rechten dan mensen die vluchten voor persoonlijke vervolging (A-status).

Dat het tweestatusstelsel nauwelijks discussie oproept, is het resultaat van decennialang PVV-activisme.

Het tweestatusstelsel is ingrijpend voor de levens van mensen die toevallig op een plek geboren zijn waar ze dagelijks moeten vrezen voor hun leven. Nederland kende dit systeem al eerder: dat leidde tot procedures bij de rechter. Vluchtelingen met een B-status probeerden een A-status te verwerven. Juist omdat het stelsel onwerkbaar was, werd het in 2000 afgeschaft. De Vereniging Nederlandse Gemeenten, de Raad van State, de Nederlandse Orde van Advocaten: iedereen waarschuwt nu voor dezelfde problemen.

Op papier mogen nu niet langer alle gezinsleden van een oorlogsvluchteling naar Nederland komen: alleen de geregistreerde partner en minderjarige kinderen zijn welkom. Ongehuwde partners, pleegkinderen en oudere kinderen die nog afhankelijk zijn, worden per definitie van hun gezin gescheiden.

Maar in de praktijk blijven zelfs partners en kinderen achter, doordat vluchtelingen aan strengere voorwaarden moeten voldoen. Pas na twee jaar met verblijfsvergunning op zak, met inkomen én woning, mogen mensen hun gezin laten overkomen.

Het zijn voorwaarden die onhaalbaar zijn, zegt Vluchtelingenwerk Nederland. Het effect? Gezinnen worden uit elkaar gescheurd. Dat is niet alleen moreel verwerpelijk, maar ook in strijd met het recht op gezinsleven, de rechten van het kind, en het EU-recht.

Hoewel de PVV activisme structureel wegzet als radicaal en schadelijk – klimaatactivisten zijn ‘waanzin’ – is Wilders zelf de grootste activist in politiek Den Haag.

Liever dan daadwerkelijk aan de knoppen te zitten, beïnvloedt Wilders het politieke discours. ‘Jullie zijn de baas in deze stad, niet de burgemeester!’ riep Wilders deze zomer in Helmond tegen een anti-azc-meute. En in Zwolle: ‘De tijd van accepteren is voorbij!’ Met elke uitspraak worden de piketpaaltjes verzet richting onverbiddelijk en inhumaan asielbeleid. Door deze strategie heeft zelfs progressieve partij D66 het inmiddels over ‘rotte appels’. Het klimaat waarin een tweestatusstelsel nog mild lijkt, is gecreëerd.

De les is hier: activisme werkt. En dus ook voor de slechte zaak.