Even leek de maat vol: de hoofdpiet stapte op, Rutte zei er wat van en zelfs Elsevier durfde op te schrijven dat er iets moest veranderen. Mooi. Jammer dat het meerstemmige anti-islam-koortje op de achtergrond steeds harder begint te zingen.

Het leek wel alsof er ineens een stap gezet werd, en je wist niet precies waar je het aan te danken had. Was de stortvloed aan onsmakelijk racisme die Sylvana Simons over zich heen kreeg nu zoveel erger dan de zo trots geëtaleerde screensavers met een verdronken vluchtelingenjongetje vorig jaar, of de hemeltergende verwensingen en bedreigingen waar Anouk mee te maken kreeg toen zij zich het jaar dáárvoor uitsprak tegen Zwarte Piet?

Nu ja: vraag niet hoe het kan, maar profiteer ervan. Dus hulde voor Het Parool, dat er een voorpagina aan wijdde. Een buiging voor Elsevier, dat hetzelfde deed en daarmee de achterban trotseerde. Prima ongezouten commentaartje van Mark Rutte ook. En toen Erik van Muiswinkel zich vervolgens ook nog afmeldde als hoofdpiet, was dat ene stuurfoutje van Steven Kruijswijk alweer bijna… nee, sorry, dat nou ook weer niet.

Maar net zo makkelijk zetten we weer twee stappen terug. Hoewel Annabel Nanninga zelf over een aanzienlijk podium beschikt – sterker nog: één social media-stuurfoutje en je knalt weer op de sneeuwwal van haar ijzige proza – dachten ze bij de Volkskrant: goh, what would ‘Tante Bel’ eigenlijk think?

Nou, om in haar eigen termen te blijven: oh mèn. Nanninga, om onbegrijpelijke redenen vaak gekroond met het voorvoegsel ‘La’, geeft ‘dom rechts’ een piepklein veegje uit de pan, om vervolgens in één moeite door te oreren dat ‘klaagnegers’ niet moeten zeuren dat zij ze ‘klaagnegers’ noemt, want vrijheid enzo. En discriminatie op de arbeidsmarkt, een fenomeen dat al een jaar of veertig in een ziljoen studies onomstotelijk wordt aangetoond en waarvan een kleuter snapt hoe ontwrichtend zoiets is in een samenleving? ‘Zó makkelijk,’ vindt Nanninga. Die klaagnegers hebben er geen last van, meent ze te weten, en bij Marokkanen hebben de kwaaien het simpelweg voor de goeden verpest. Zo, ook weer netjes afgehecht.

En vooral niet in de spiegel kijken, want dan staar je je eigen ongelijk aan.

En toen hadden we de Pim Fortuyn-prijs al achter de rug. Bij het zien van de foto’s dacht ik heel even dat Fleetwood Mac een nieuwe tournee aankondigde, maar het bleek, volgens Het Parool, de uitreiking van ‘de beloning voor de prettigste dwarse blik’ te betreffen. Serieus? Dwars? Prettig? Als de naam van Pim eraan hangt, weet je ongeveer uit welke hoek de wind zal waaien, maar toch: vonden Umar (flute, harpsichord), Holman (drums, backing vocals), Duk (bass), Ellian (keyboards), Yesilgoz (percussion) en De Winter (vocals, lead guitar) het nou zelf niet een klein beetje sneu dat ze daar alle zes heel prettig en dwars precies dezelfde kant op stonden te blikken? Zo’n meerstemmig anti-islam-koortje zorgt misschien voor een homogeen bandgeluid, maar is het na dik tien jaar niet eens tijd voor wat muzikale vernieuwing?

Aan de overkant van het spectrum, minder zichtbaar voor mij, sluiten mensen zich ongetwijfeld al evenzeer op in het eigen gelijk, en zo lijkt het soms wel een nieuw soort verzuiling. ‘Migrantenkinderen zijn tikkende tijdbommen,’ zei Ebru Umar onlangs in een interview. Dus niet eens: ‘zijn vaak’, of ‘veel migrantenkinderen’, maar gewoon – wat zal het zijn? – een miljoen kinderen over één kam, en vooral niet in de spiegel kijken, want dan staar je je eigen ongelijk aan. Holman foeterde in zijn column op het begrip ‘verbinding’. Waarom zou hij dat willen ‘met een stel achterlijken die […] geweld niet schuwen’?

Geen idee, Theodor. Mij niet gezien. En volgens mij vraagt niemand je om buddies te worden met rabiate salafisten. Ik zou het alleen fijn vinden als jij en je bandgenoten niet zo constant over het brave, gematigde midden heen denderden. ‘Verbinden’ mag een lelijk woord zijn, daarmee is het nog geen slecht idee. Je hoeft niet te zeggen dat mijn adem ‘naar poep’ stinkt, alleen maar omdat ik niet graag zie dat mensen naar de randen worden gedreven.

Ik geloof dat hele volksstammen er zwaar genoeg van hebben. Zie de campagne Dare to be grey, zie het initiatief Samen1 van acteur Nasrdin Dchar. Helaas is de tragiek van de nuance nu eenmaal dat zij zich niet makkelijk laat schreeuwen.