Dick Schoof, Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, is voorzichtig in het nieuwe Dreigingsbeeld Terrorisme. Eén ongelukkig woord over vluchtelingen en het debat ontploft.

Drie keer per jaar is het voor Dick Schoof opnieuw een balanceeract op een dun koord. Dan publiceert de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) zoals gisteren het Dreigingsbeeld Terrorisme. Schoof spreekt dan over de actuele gevaren die ons bedreigen en wikt daarbij zorgvuldig zijn woorden. Met het onnodig zaaien van angst voor extremistische moslimstrijders speelt hij terroristen in de kaart, dat is namelijk hun doel.

Vandaar dat Schoof zich bijvoorbeeld altijd uiterst voorzichtig uitlaat over mogelijk misbruik door terroristen van de vluchtelingenstromen. Eén ongelukkig gekozen woord en het toch al zo overspannen debat ontploft.

In Vrij Nederland zei toenmalig minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken ruim twee jaar geleden: ‘Je ziet dat van de bootvluchtelingen die Europa bereiken een schrikbarend hoog percentage van plan is kwaaie dingen uit te spoken, als crimineel of terrorist.’ Toen ik die uitspraak na de aanslagen in Parijs in november nog eens aan Schoof voorlegde, zei hij: ‘Met de woorden van Timmermans kan ik weinig. Wat is een hoog percentage? Blijkbaar spreken we een andere taal.’ Vermoedelijk had de minister een beetje uit de losse heup geschoten na een gesprek met een Italiaanse collega.

Schoof benadrukte dat er in Europa op dat moment nog geen enkel bevestigd geval was van misbruik van de asielstroom, zoals hij ook in zijn voorlaatste dreigingsbeeld vermeldde. Volgens de terrorismecoördinator was het ook ‘onwaarschijnlijk’ dat het veel gebeurde. ‘Waarom zou IS dat risico willen nemen met hun getrainde jihadisten? Een gevaarlijke tocht in gammele bootjes, de kans op ontdekking bij de controleposten onderweg? IS heeft veel geld en kan veiliger routes kiezen.’

Vier maanden later heeft Schoof zijn beeld toch moeten bijstellen. Op basis van de feiten. Van tenminste twee aanslagplegers is volgens het laatste Dreigingsbeeld intussen vast komen te staan dat ze per schip van Turkije naar Griekenland zijn gereisd en zich daar als vluchteling hebben geregistreerd. En in Duitsland en Frankrijk hebben eerder dit jaar drie arrestaties plaatsgevonden van mensen die zich voordeden als asielzoekers, maar verdacht worden van terroristische plannen. In Nederland is dit niet gebeurd, al zijn ook hier ‘in toenemende mate signalen’ dat vermeende jihadisten de migratiestroom misbruiken, zoals het kabinet in een reactie schrijft.

Ondanks dat het om enkelen gaat in stromen van vele tienduizenden, zegt het kabinet hard te werken aan de screening van vluchtelingen die naar Nederland komen. Ook in Europees verband probeert men de registratie en identificatie te verbeteren. In januari – een jaar na Charlie Hebdo – bestormde een vermoedelijke Tunesiër met een hakmes een politiebureau in Parijs. De man had in zeven landen asiel aangevraagd en bezat twintig identiteiten. Het uitwisselen van vingerafdrukken had evident gefaald.

De hoogste tijd voor maatregelen inderdaad. Maar ook goed dat Dick Schoof zo op zijn woorden past.