Film

Dit zijn de beste films van 2016: films met een Grote Vraag

Kees Driessen
De mooiste seksscène van het jaar, volgens Kees Driessen. Beeld: Paramount Pictures/AP/HH

Niemand kan alles gezien hebben. Dus als je in 2017 op de bank zit met géén idee wat je wilt kijken: pak dit bewaarlijstje erbij met de tien (nou goed: twintig) beste films van het afgelopen jaar. Films met een Grote Vraag. Want voor Kees Driessen gaat een goede film over meer dan een personage en een verhaaltje – die gaat over ons.

Zo duidelijk als in 2015, toen George Millers uitzonderlijke actiefilm Mad Max: Fury Road de eindejaarslijstjes domineerde, was de winnaar dit keer niet (al ben ik niet de enige met deze nummer één). En ook een film met het onvermijdelijke kaliber van de nummer twee van 2015, de Holocaust-film Son of Saul, zat er in 2016 niet tussen.

Maar dat wil niet zeggen dat 2016 een slecht jaar was. Zeker niet. Er waren veel goede films die elkaar niet veel ontliepen. Maar de lol van dit soort lijstjes is natuurlijk dat je moet kiezen – ik hekel de lafheid van jury’s die gedeelde prijzen uitreiken. Daarom worden hier voor u opnieuw appels gekeurd, met peren vergeleken en netjes op volgorde gezet: de twintig beste films, die allemaal, expliciet of impliciet, een Grote Vraag behandelen.

1. Anomalisa van Charlie Kaufman en Duke Johnson

Wat is de mens?
Sinds de doorbraak van Persepolis (2007) groeit de niche van lange animatiefilms voor volwassenen. Naast de eerste, geslaagde bijdrage van een Nederlander, Michael Dudok de Wits The Red Turtle, zagen we dit jaar Anomalisa: de beste film van het jaar. Een mistroostige en merkwaardig realistische stop-motion animatie over ‘wat het is om mens te zijn’ (inclusief de beste seksscène van 2016).

2. Heart of a Dog van Laurie Anderson

Wat is medeleven?
Waarop beoordeel je een film? Mijn eerste indruk van Laurie Andersons zeer persoonlijke essay over taal, geheugen en de omgang met de dood was positief, maar niet lyrisch. Daarna interviewde ik haar, ik bekeek de film nog eens, verdiepte me in de ideeën, schreef een artikel en ondertussen bleef haar film maar groeien, als een zaadje dat ze in me had geplant. Uiteindelijk is mijn lof toch lyrisch geworden: Heart of a Dog hielp me nadenken over verlies, leed van naasten en de dreigende dood.

3. Desde allá (From Afar) van Lorenzo Vigas

Wat is wraak?
Recentere, grote en veelbesproken films scoren meestal hoger op eindejaarslijstjes dan oudere, kleine en bescheidener titels. Desde allá zag ik al in 2015 in Venetië (waar hij de Gouden Leeuw won), maar hij ging hier pas in 2016 in roulatie. Dit keer houd ik me aan mijn eerste indruk: bovenmatig spannend speelfilmdebuut, vooral door de altijd geweldige Alfredo Castro. Die speelt de getraumatiseerde man in Caracas die een jong bendelid begint te manipuleren. Pas op: de trailer bevat spoilers.

4. Room van Lenny Abrahamson

Wat is de wereld?
Ik sprak de getalenteerde Abrahamson al eens voor Vrij Nederland over zijn originele Frank. Opvolger Room is weer totaal anders. Een moeder (Brie Larson won een Oscar) woont met haar zoontje (een fantastische Jacob Tremblay) in een kamer die ze nooit verlaten. Meer verklappen over de film, die emotioneel soms bijna ondraaglijk is, zou zonde zijn. Dus kijk geen trailer.

5. Ma vie de Courgette van Claude Barras

Wat is vriendschap?
Een stop-motion kinderfilm die kinderen serieus neemt: volgens Barras en schrijver Céline Sciamma kun je kinderen prima vertellen over leeftijdsgenootjes die vreselijke dingen hebben meegemaakt, zolang je het maar benadert vanuit hun belevingswereld. Dat is gelukt, met groot gevoel voor psychologie, waardoor deze kleine, grappig gevormde poppetjes tot de meest realistische filmpersonages van het jaar behoren.

6. The Witch van Robert Eggers

Wat is geloof?
The Witch werd niet uitgebracht in de Nederlandse bioscoop en dat was een gemis: zo’n volwassen horrorfilm zie je maar zelden. Gebaseerd op historische rechtszaken over hekserij en gemaakt door de uitzonderlijke productiemaatschappij A24. A24 was ook verantwoordelijk voor Room en voor twee tips, alvast, voor de toptien van 2017 die volgend jaar wel in de bioscoop worden verwacht: Moonlight en American Honey. A24 bewijst dat Hollywood zeker artistiek interessante medium-budgetfilms kan produceren.

7. Spotlight van Tom McCarthy

Wat is nieuws?
Hogeschool Hollywood, met een Oscar voor Beste Film: serieus, niet ‘sensationalistisch’ en voorbijgaand aan de meeste filmclichés over nieuwsredacties. Dus niet zo’n gehaaste chef die, plastic koffiebekertje in de hand, alleen maar tijd heeft met je te praten terwijl-ie tussen de drukbezette tafeltjes door laveert, achtervolgd door de camera, totdat-ie de deur in je gezicht dichtgooit, maar: vergaderen, overleggen en archieven doorspitten. Zo ontmaskert The Boston Globe het kindermisbruikschandaal van de Katholieke Kerk.

8. Kubo and the Two Strings van Travis Knight

Wat is onsterfelijkheid?
Nóg eentje! Terwijl computeranimatie de filmwereld domineert beleeft de tijdrovende stop-motion techniek een renaissance. Wellicht omdat de beeldje voor beeldje bewogen poppetjes óók dat ruimtelijke gevoel geven, met schaduwen en scherptediepte, maar dan tastbaarder, echter. Kubo is een episch en fantasierijk familiesprookje dat zich afspeelt in een wereld van wonderen en nachtmerries. Gemaakt door stop-motion studio Laika, bekend van het fantastische Coraline (2009).

9. La La Land van Damien Chazelle

Wat is authentiek?
In het begin lijkt Chazelles opzichtige eerbetoon aan de klassieke Hollywood-musical ten onder te gaan aan ironie, knipogen en verwijzingen, aan doen alsof – Ryan Gosling en Emma Stone zijn nu eenmaal geen Fred Astaire en Ginger Rogers. Maar gaandeweg raken de personages los van hun clichés, krijgen ze meer inhoud en nuance en gaat La La Land zijn eigen leven leiden, tot en met het spectaculair goede einde.

10. Clash (Eshtebak) van Mohamed Diab

Wat is conflict?
Vergelijkbaar met Lebanon (2009), de film die zich helemaal afspeelde in een Israëlische tank, sluit Diab ons met een desoriënterend en claustrofobisch effect op in een Egyptische arrestantenbus: samen met een groep politieke antagonisten die, tijdens de heftige rellen van 2013, het busje veranderen in een explosieve microkosmos van Egypte.

Verder:
11. Frantz van François Ozon
Wat is vrede?

12. The Forbidden Room van Guy Maddin en Evan Johnson

Wat is film?

13. Toni Erdmann van Maren Ade

Wat is een ouder?

14. The Treasure van Corneliu Porumboiu

Wat is rijkdom?

15. Elle van Paul Verhoeven

Wat is overleven?

16. Fuocoammare van Gianfranco Rosi

Wat is Europa?

17. Francofonia van Aleksander Sokoerov

Wat is beschaving?

18. Tonio van Paula van der Oest

Wat is rouw?

19. The Wailing (Goksung) van Na Hong-jin

Wat is waarheid?

20. Waterboys van Robert Jan Westdijk

Wat is eigendunk?

La La Land, Frantz, Toni Erdmann, Tonio en Waterboys draaien momenteel in de Nederlandse bioscopen.

Dag VN-lid, wil je dat je vrienden dit artikel kunnen lezen? Deel het met ze.

Sluit je nu aan voor slechts €4,99 per maand

Sorry, je hebt op het moment geen toegang tot dit artikel.

Waarschijnlijk heb je een abonnement zonder digitale toegang. Wil je deze content graag lezen, sluit dan snel een abonnement af.

Heb je wél een abonnement met digitale toegang, neem dan contact op met onze klantenservice: 020 – 5518701.

vn.nl is vernieuwd!

Vanaf 15 december bieden wij onze leden exclusieve online artikelen. Om te lezen, te delen en op te reageren.

  • Dagelijks de beste artikelen
  • Bovenop het nieuws
  • Kritisch en optimistisch
  • Bijdragen direct in je mailbox
  • Maandblad online lezen

Voor huidige abonnees:

Heeft u in het verleden een online account aangemaakt, dan moet u door alle veranderingen een nieuw wachtwoord aanmaken.
Meteen een nieuw wachtwoord aanmaken

Wel abonnee maar nog geen account?
Registreer je dan om direct te lezen