Spoiler alert: Jamal is dit keer in een milde bui. Barmhartigheid overviel hem na het nadenken over de heilige geschriften. Of misschien kwam het toch door het goede weer.

In Ierland is een homoseksuele man tot premier gekozen: Leo Varadkar. Het verontrustende aan dit nieuws is dat het nieuws is, en tegelijkertijd is dat volkomen begrijpelijk. Je zou zeggen dat de seksuele voorkeur van een politicus volstrekt zijn eigen zaak is, maar zelfs in een land als Nederland – dat nog altijd in de waan leeft een gay-paradijs te zijn – is er jarenlang lacherig gedaan over de vermeende homoseksualiteit van Mark Rutte. Zo bezien is een homoseksuele premier in Ierland, waar mensen elkaar kort geleden nog afmaakten vanwege verschillende interpretaties van het christelijke geloof, wel degelijk nieuws te noemen.

Opvallender is misschien wel dat Leo Varadkar een partij van christen-democraten leidt. Goed, het zijn geen SGP’ers, maar toch: dat je als homoseksueel bij een christenpartij zit – ik kan daar niet helemaal bij.

Met mijn zus en mijn dochter wandelde ik afgelopen vrijdag door het Westerpark. Mijn zus vertelde dat ze voornemens is binnenkort de ‘roze iftar’ te bezoeken, een initiatief van een organisatie voor LGBT’ers met een Marokkaans-Nederlandse achtergrond. De iftar is de maaltijd waarmee je de vasten breekt tijdens de Ramadan. Niet dat mijn zus aan de Ramadan meedoet, ze is geen moslim, maar wel lesbisch, en net als ik half Marokkaans, en voor haar is het interessant om contact te leggen met mensen die soortgelijke ervaringen als zij achter de rug hebben. Er zullen maar weinig LGBT’ers met een Marokkaans-Nederlandse achtergrond zijn voor wie de coming-out vlekkeloos verliep.

Waarom zou je lid willen zijn van een club die jou niet als lid wil?

Dus ik begrijp de behoefte om ervaringen uit te wisselen. Wat ik minder goed begrijp is het iftar-gedeelte van die roze iftar. Er zijn dus LGBT’ers die meedoen aan de Ramadan. Die zichzelf moslim blijven noemen. Wederom: daar kan ik niet bij. Waarom zou je lid willen zijn van een club die jou niet als lid wil?

Wanneer je jezelf als schrijver zulke vragen stelt, kun je eigenlijk niet om Gerard Reve heen, de opzichtigste relihomo uit de Nederlandse literatuur, maar Reve is iemand die zich niet laat begrijpen via zijn werk. Elke serieuze vraag ketst af op zijn pantser van ironie.

In de Volkskrant las ik een interview met Stephan Sanders, voormalig atheïst, tegenwoordig katholiek. En homoseksueel. Vindt hij het niet gek, om een religie aan te hangen die, op z’n zachtst gezegd, een complexe relatie met homoseksualiteit heeft? Hij zegt: ‘ik had het liever anders gezien. Maar ik heb het idee dat het geloof jou meer kiest dan jij het geloof.’

Anders gezegd: geloven volgt niet uit een rationeel wilsbesluit. Om het te begrijpen, moet je oog hebben voor het mysterieuze van religie.

Het vraagt allemaal om mijn aandacht sinds ik bezig ben in de prachtroman Earthly Powers van Anthony Burgess (uit 1980, maar nu pas in het Nederlands vertaald als Machten der duisternis), over de homoseksuele romancier Kenneth Toomey, een man uit een katholiek nest. Als twintiger valt hij van zijn geloof, want hoe kan hij trouw blijven aan een God die hem als homoseksueel geschapen heeft, maar zijn geaardheid tevens afkeurt? Toch blijft het geloof hem tijdens zijn lange leven bezighouden. Het lijkt hem soms zelfs te verleiden tot een terugkeer. Ik zal niet zeggen dat ik dat volledig begrijp, maar Burgess schrijft zo goed, dat ik toch met Toomey kan meevoelen. Het heeft iets te maken met ‘de universele hulpeloosheid van de mens zonder verlosser’, zoals Toomey ergens zegt, of, zo je wilt, existentiële eenzaamheid.

Wat je ook niet buiten beschouwing kunt laten, is dat religie een leidraad voor het goede kan zijn. Atheïsten – ja, ik ook – hebben nogal eens de neiging heilige boeken na te speuren op gewelddadige haatpassages. Vooral de Koran moet het in dat opzicht vaak ontgelden, maar wat de critici –  ja, ook ik –meestal heel handig over het hoofd zien, is dat het nadrukkelijke refrein van het poëtische meesterwerk dat de Koran óók is, over barmhartigheid gaat. Zo zullen ook de meeste christenen zich niet zozeer met de oudtestamentische wraakgod identificeren, als wel met Jezus die liefde predikt.

Misschien zit het zo: als homoseksueel kun je de homo-vijandige passages uit heilige boeken negeren, zoals je van vrienden en geliefden de minder fraaie trekjes kunt negeren. De Perfecte Ander bestaat niet, en zo bestaat ook de Perfecte Religie niet.

Of om het even te betrekken op mijn eigen religie, de literatuur: er zijn heel wat schrijvers aan wier werk ik een takkehekel heb, maar ik blijf van de literatuur als geheel houden. Ik blijf erin geloven.

Nou, wat een begripvolle mildheid, Ouariachi! Ja, sorry. Het zal het mooie weer van de afgelopen dagen wel zijn. Geniet er maar van, vrienden. Volgende week zal ik weer kankeren op politieagentes met hoofddoekjes, maar vandaag is deze atheïst in een barmhartige bui. En dan ga ik nu dus weer verder in Burgess – bijna uit!