<div class="lead">
Vanmorgen presenteerde de Commissie-Oosting haar tweede rapport over de bonnetjesaffaire. Belangrijkste conclusie: bewijzen voor een doofpot zijn niet te vinden. Maar oud-secretaris-generaal Pieter Cloo lijdt wel aan opmerkelijk geheugenverlies.
</div>
Was er in de bonnetjesaffaire wel of geen doofpot op het ministerie van Veiligheid en Justitie? Dat was de hoofdvraag waar de Commissie-Oosting in haar vandaag geopenbaarde tweede rapport antwoord op moest geven. Naar Oostings overtuiging was die doofpot er niet, betoogde hij tijdens de presentatie in Nieuwspoort. Weliswaar waren de verhoudingen in de top van het ministerie verstoord, was er gebrek aan regie en werkten topambtenaren langs elkaar heen, maar er zijn geen bewijzen gevonden voor het moedwillig onder de pet houden van informatie bij de bonnetjesaffaire: de zoektocht naar de omstreden financiële afspraken van Fred Teeven, de latere staatssecretaris, met crimineel Cees H..
Maar secretaris-generaal Pieter Cloo, die zich volgens Oosting op het ministerie &#8216;niet een positie van onbetwist gezag had weten te verwerven&#8217; en begin 2015 net als Ivo Opstelten en Fred Teeven het veld moest ruimen, blijkt wel aan opmerkelijk geheugenverlies te lijden.
De Commissie zet het voorval in detail uiteen. In juni 2014 meldde directeur financieel-economische zaken Coen Hogendoorn naar eigen zeggen aan de secretaris-generaal dat er backup-bestanden waren gevonden, waarop het bonnetje wellicht te vinden was. &#8216;Goed om te weten&#8217;, zou Cloo hebben geantwoord, waarna Hogendoorn meende dat hij zijn werk had gedaan. Maar van dat cruciale gesprek zegt Cloo zich achteraf niks te herinneren.
&#8216;Als het geheugen tekort schiet, eindigt het spoor&#8217;, verklaarde Oosting tijdens de presentatie.
Maar is daarmee ook de conclusie gerechtvaardigd dat er dus geen doofpot is? Wat als Cloo de vondst van de tapes moedwillig heeft verzwegen om zijn minister en de ambtelijke top uit de wind te houden? Pas na enig aandringen van kritische journalisten liet Oosting heel voorzichtig doorschemeren zelf óók te twijfelen aan het onverwachte geheugenverlies van de secretaris-generaal. &#8216;Je kunt een paard niet dwingen te drinken, zoals je mensen ook niet kunt dwingen te spreken. Of dat niet spreken te maken heeft met geheugenverlies of met andere dingen laat ik in het midden.&#8217;
Of Pieter Cloo het gesprek wel of niet moedwillig is vergeten, grote kundigheid heeft hij in ieder geval niet aan de dag gelegd. Of, zoals een hoge ambtenaar op Justitie het me laatst vertelde: &#8216;Zijn voorganger Joris Demmink zou ervoor gezorgd hebben dat het bonnetje óf heel snel, of nooit gevonden was.&#8217;

Thijs Broer

Geen doofpot in de bonnetjesaffaire – of toch wel?

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips