Wopke Hoekstra lijkt alles te kunnen, behalve het taaie ambacht van campagnevoeren

Hoe snel de kansen kunnen keren in de politiek mocht Wopke Hoekstra deze week ervaren. Twee maanden geleden werd hij nog juichend op het schild gehesen als de nieuwe leider van het CDA toen Hugo de Jonge plotseling terugtrad.

Zo kwam toch nog uit waar in CDA-gelederen al over werd gesproken toen Hoekstra nog senator was naast zijn werk als consultant bij McKinsey. Het opgewonden geroezemoes zwol aan toen hij in oktober 2017 het toneel betrad als minister van Financiën: ‘de nieuwe Ruud Lubbers’ werd hij genoemd, naar de man die het bracht van jonge Rotterdamse ondernemer tot de langs zittende premier sinds de oorlog. De teleurstelling in de partij was groot toen hij vorig jaar juni het lijsttrekkerschap afwees, naar eigen zeggen omdat hij zich ‘meer bestuurder dan politicus’ voelde. Des te groter was het feest toen hij in december alsnog beschikbaar bleek.

rondje schaatsen

Maar deze week was de glans er snel van af. Toen de campagne net begon kwam Hoekstra al zwaar onder vuur te liggen toen hij, in strijd met de coronaregels, een rondje ging schaatsen met Sven Kramer in Thialf.

Een kapitale blunder in campagnetijd, die moeilijk te rijmen valt met de behoedzaamheid waarmee Hoekstra gewoonlijk te werk gaat. Afgelopen jaar was hij bijvoorbeeld wel zo verstandig zijn voorgenomen huwelijksfeest – dat aanvankelijk gepland stond op de dag voor de bruiloft van zijn partijgenoot Ferdinand Grapperhaus – af te zeggen – waarna Grapperhaus zo zwaar onder vuur kwam te liggen dat hij er nog steeds niet van is hersteld.

Nu dreigt Hoekstra de hele campagne door het illegale rondje schaatsen achtervolgd te worden: wie het satirische filmpje heeft gezien dat LuckyTV van het voorval maakte, kan bijna niet meer naar Hoekstra kijken zonder aan satire te denken, met de corporale voice-over: ‘Wat ik zo mooi vind aan Sven is dat hij alles geeft wat hij heeft. Hij is gewoon een vechter. En dat herken ik gewoon van mezelf. Ik ben Wopke Hoekstra.’

In de peiling van I&O Research werd het CDA zelfs voorbij gestreefd door D66 – een unicum.

Dat was allemaal nog tot daaraan toe. Maar in het RTL-debat op 28 februari maakte Hoekstra weinig indruk: van de kijkers kreeg hij de slechtste beoordeling van alle lijsttrekkers. Vervolgens kwam hij in het AD met onhandige uitspraken over het inkorten van de duur van de WW-uitkering van twee naar één jaar – tot razernij van de vakbeweging en onbegrip van zijn kiezers: wie begint daar nou over middenin de crisis?

op de grill

Hoekstra had veel goed kunnen maken in het Pauw-debat. Tegenover Jesse Klaver had hij als minister van Financiën en gedoodverfd premier soeverein overeind moeten blijven, maar bleek hij de cijfers over het minimumloon uit zijn eigen verkiezingsprogramma niet te kennen, terwijl hij nota bene die passage na zijn aantreden als lijsttrekker eigenhandig had laten aanpassen.

Ook bij Nieuwsuur liet hij zich deze week schijnbaar willoos op de grill leggen. En intussen begonnen de peilingen voor het CDA, die juist vanwege het ‘Wopke-effect’ waren gestegen, een week voor de verkiezingen te dálen. In de peiling van I&O Research werd het CDA zelfs voorbij gestreefd door D66 – een unicum.

En dat alles terwijl de sterren zo gunstig leken te staan voor het CDA, met Wopke Hoekstra en Pieter Omtzigt aan het roer. Op papier is het een gouden combinatie: als lijsttrekker een jonge minister van Financiën die je moeiteloos als premier voor je kunt zien op de internationale podia, en als tweede man het onverschrokken Kamerlid dat zich al jaren met groot succes sterk maakt voor de rechtsstaat en de gewone man die in de verdrukking komt door een harteloze, onbetrouwbare overheid.

Hoekstra’s gebrek aan ervaring in het taaie ambacht van het campagnevoeren wreekt zich nu.

Maar sinds een bezoekje van Omtzigt aan Hoekstra thuis in Bussum op de decemberdag dat hij zich beschikbaar stelde – de cameraploeg van Nieuwsuur stond niet geheel toevallig klaar op de stoep – is er van een innige samenwerking tussen de twee Hoffnungsträger van het CDA weinig meer vernomen.

eigen partij

Eerder lijkt het op onderlinge wrevel. Tot op heden sprak Hoekstra met geen woord over het ‘nieuwe sociaal contract’ waar Omtzigt voor pleit om het vertrouwen tussen burger en overheid te herstellen. Omtzigt op zijn beurt, eigenzinnig als altijd, maakt er bepaald geen geheim van dat hij niet dienstbaar wil zijn aan de partijtop: laatst zei hij nog bij Op1 dat politieke partijen volgens de Grondwet niet eens bestaan.

Intussen voert hij een eigen voorkeurscampagne met fraaie posters in een andere huisstijl dan die van de partij, waarop het logo van het CDA nauwelijks te zien is. In de Haagse wandelgangen wordt er zelfs over gespeculeerd dat Omtzigt zou overwegen voor zichzelf verder te gaan in de politiek, met een eigen beweging, om verlost te zijn van de dwingende banden van zijn partij.

gebrek aan ervaring

Tot dusverre heeft Wopke Hoekstra in zijn leven vrijwel alles meegehad: een onbekommerde jeugd in een welvarend gezin, een studententijd waarin hij het bracht tot praeses van het Leids studentencorps Minerva, gevolgd door een business-opleiding aan het prestigieuze INSEAD in Fontainebleau en een glanzende carrière bij het gerenommeerde McKinsey waar hij het binnen de kortste keren tot partner schopte. En nu dus binnen één kabinetsperiode lijsttrekker van het CDA, zonder zijn positie ooit bij verkiezingen te hebben hoeven bevechten.

Dat gebrek aan ervaring in het taaie ambacht van het campagnevoeren wreekt zich nu. En zo gaat Hoekstra gehavend op weg naar 17 maart.

Nu de kans op het premierschap vervlogen lijkt, mag het CDA hopen op nieuwe mogelijkheden na de komende kabinetsperiode, die de laatste van de oppermachtige Mark Rutte zal zijn. Met maar liefst drie parlementaire enquêtes – over het Gronings gas, de toeslagenaffaire en het coronabeleid – in het vooruitzicht én naar alle waarschijnlijkheid een coalitie van vijf partijen vol sluimerende onenigheid, zou het zomaar na een paar jaar al afgelopen kunnen zijn met Rutte’s laatste kabinet. En dan zou een gelouterde Wopke Hoekstra klaar kunnen staan voor een nieuwe sprong naar het Torentje.

Maar dat vooruitzicht voelt voor de lijsttrekker zelf nu ongetwijfeld als een schrale troost.