Broad City: het ego eist altijd de aandacht

Het is 20 januari 2017 en Abbi Abrams, een jonge vrouw met donker haar tot over de schouders, zit vast in een lift. Ze heeft een vuurrode bovenlip en is gekleed alsof ze op survivalkamp gaat, met een muts op en een grote rugzak. Paniekerig houdt ze haar telefoon in de lucht en zwaait die van links naar rechts tot ze met een zucht van opluchting verbinding maakt met Facetime. Aan de andere kant haar vriendin Ilana Wexler. Ook al in paniek, want waarom the fuck zou Abbi uitgerekend vandaag een groot gebouw in gaan, op inauguration day?

Abbi verontschuldigt zich, ze had een vooraf betaalde afspraak voor het weglaseren van haar gezichtsharen. ‘Sorry, maar ik wil geen snor hebben als de Apocalyps plaatsvindt.’
De rest van de scène vervlecht de analyse van Abbi’s bovenlip met een angstig aftellen tot de inzegening van Trump, waarna de twee vrouwen uitbarsten in een wanhopende scheldkanonnade waarin niet de overvloed aan ‘fucks’, maar wel Trumps naam consistent met een piep is gecensureerd.

‘This is the world we’re living in now,’ zegt Abbi boos als een bittere conservatief die net twee mannen heeft zien zoenen.

Ochtendkak

Abrams en Wexler zijn die niet-zo-alter ego’s van Abbi Jacobson (33) en Ilana Glazer (30), en deze absurdistische mix van het politieke en het alledaagse is eigen aan Broad City, de serie die de twee vrouwen sinds 2014 maken voor Comedy Central. Hierin wordt geen maatschappelijke kwestie besproken zonder dat het ego de aandacht opeist, staat het macro- nooit los van het microniveau. Jacobson en Glazer doen dat zo pretentieloos en vol zelfspot, en met zoveel goede grappen, op zo’n onweerstaanbare manier, dat Broad City in een paar jaar groeide van doe-het-zelf-webserie tot een tv-hitwonder waarin zelfs Hillary Clinton een cameo deed.

Lees ookLees hier de recensie uit de Seriegids van Broad City24 november 2017Niet dat de personages zich in de Clinton-lagen van de samenleving bevinden. Abbi en Ilana zijn heel normaal middenklasse, hoogopgeleid maar voorlopig nog zoekende naar een gepaste baan. Ilana werkt bij een Groupon-achtig bedrijf genaamd Deals Deals Deals. Daar is ze meestal afwezig, en als ze verschijnt altijd ongepast gekleed. Dan wijst haar baas op haar blote buik, en trekt ze haar truitje naar beneden, waarop dan weer haar bh tevoorschijn komt. ‘Sophie’s choice,’ giechelt ze, en sluit het gesprek af voor haar dagelijkse ‘ochtendkak’. Abbi heeft een baantje bij een luxe sportclub waar ze er steeds op uit wordt gestuurd om ‘schaamhaarsituaties’ op te lossen en haar collega’s iets te makkelijk zijn met naakt. De twee vrouwen wonen in verschillende buurten (respectievelijk Brooklyn en Queens), maar zijn via internet continu verbonden — zelfs als Ilana seks heeft met haar vriend Lincoln (fantastische rol van komiek Hannibal Buress). Want seks is belangrijk, maar je beste vriendin het belangrijkst.

De ‘Louie-deal’

De premisse van Broad City – vriendinnen die door het New Yorkse leven navigeren – is geijkt. En ja, Broad City is in principe een ‘hangout comedy’ à la Friends, een sex comedy à la Sex and the City, een millennialserie à la Girls. Dezelfde stad, dezelfde thema’s. De personages kenschetsen zich ook gaarne als een typische Ross, Rachel of Samantha. Maar toch is wat Glazer en Jacobson doen anders, het New York van Broad City specifiek het hunne.

Want Broad City is een auteursserie, zoals we dat de laatste tijd wel vaker zien in het comedygenre. Sinds 2010 bestaat er zoiets als de ‘Louie-deal’, waarbij een maker nagenoeg volledige controle heeft over zijn of haar show. Komiek Louis C.K. mocht dat als eerste doen. Voor het Amerikaanse netwerk FX maakte hij Louie, waarin hij de rol van het semi-autobiografische hoofdpersonage Louie speelde, en ook schrijver, regisseur, editor en producent was. Een toen nog ongebruikelijke deal (ook kwaliteitsseries werden gemaakt door een omvangrijk team met veel stemmen die telden), waaruit een ongebruikelijke serie voortkwam. Zonder format, zonder vaste structuur, continuïteit was geen vereiste. Het was een lieveling van de recensenten en won, naast vele nominaties, de Emmy voor ‘Outstanding Writing’.

Louie was een noviteit, maar gezien het gouden televisietijdperk en de opkomst van nieuwe manieren van tv kijken niet onvoorstelbaar. Televisiebazen toonden zich steeds meer bereid hun creatieve zeggenschap op te geven in ruil voor een goedkoper product. De vraag was niet meer naar een Seinfeld-achtige sitcom, maar naar een auteurswerk.

Hoogstaand amateurisme

Inmiddels heeft de kijker keuze uit een uitgebreid assortiment komische auteursseries. Die zijn persoonlijker dan een doorsnee sitcom — meer een soort essays van de maker, die meestal een versie van zichzelf speelt. Veel standup-komieken doen een Louie-deal, zoals Mindy Kaling (The Mindy Project, 2012) en Bill Hader (in Nederland bekend van Trainwreck, komt in 2018 met de HBO-serie Barry). Aziz Ansari maakt indruk met het hoogstaande amateurisme van Master of None (sinds 2015 op Netflix). Daarin komen volledig stille scènes voor die acht minuten duren, echoot hij klassieke filmmeesters als Antonioni en lijkt de soundtrack te bestaan uit Ansari’s eigen Spotify-favorieten. Ook hier zien we een heel eigen New York, nu een van culinaire ontdekkingen, internetdates en migrantenfamilies.

Ook op Netflix, maar gesitueerd in Londen, staat Chewing Gum van Michaela Coel. Coel adapteerde voor de streamingservice haar theaterstuk Chewing Gum Dreams tot een rijke, over-the-top absurdistische serie. Ze speelt daarin zelf de onwetende 24-jarige maagd die zich op eigen wijze losmaakt van haar diep-christelijke familie, en schreef zelf de bizarre scènes waarin haar kauwgom kauwende personage in belandt – en waarvan je je kunt afvragen of die in ouderwetse televisietijden ook gemaakt hadden kunnen worden.

Mijn tribe

Natuurlijk heb je allang geen planken podium meer nodig om opgemerkt te worden, en het spreekt voor zich dat menige moderne televisie-auteur zich al op YouTube liet zien. Vóór Girls maakte Lena Dunham Delusional Dowtown Divas. HBO’s nieuwe vriendinnenserie Insecure (dat geen ‘Afro-Amerikaanse Los Angeles-versie van Girls’ genoemd mag worden, maar er wel veel trekjes van heeft) bestond eerst als de webserie genaamd Awkward Black Girl. De verhaallijnen daarin zijn dezelfde als in de HBO-versie, en maakster Issa Rae speelt net als zoveel tv-auteurs een gefictionaliseerde versie van zichzelf.

Ook Broad City begon online. Nadat Abbi Jacobson was afgestudeerd aan de kunstacademie in Baltimore verhuisde ze naar New York, waar ze in 2006 een theaterstudie begon en snel weer afbrak omdat het haar te stijfjes was. Een huisgenoot raadde haar aan eens te kijken bij de Upright Citizens Brigade, een improvisatiegroep die mede was opgericht door comédienne en actrice Amy Poehler (o.a. de sitcom Parks and Recreation). ‘Dit was precies wat ik wilde doen. Ik had mijn tribe gevonden,’ zei Jacobson erover tegen The New Yorker. Ze ontmoette er Glazer, toen student aan de New York University en net als Jacobson naarstig op zoek naar een manier om geld te verdienen op wat voor podium dan ook. In navolging van haar broer Eliot – ook regelmatig te zien in Broad City – had Glazer al eens standup-comedy uitgeprobeerd.

Het is surrealisme, alledaagsheid en slapstick door elkaar.Tot hun frustratie lukte het geen van de twee vrouwen bij de improvisatiegroep een rol te bemachtigen in een voorstelling. Om zich te bevrijden van de wachters aan de poorten van de schijnwerpers, en ook een beetje om hun ouders te bewijzen dat ze hun tijd en geld niet verdeden, besloten ze zelf iets te maken. Vanaf 2009 schreven Jacobson en Glazer samen in koffiezaakjes aan een webserie die over henzelf moest gaan. Het materiaal trokken ze uit dagboekfragmenten en telefoonberichtjes, en uit alledaagse ervaringen. Om de huur te betalen, werkten ze ondertussen allebei bij Life Booker, het bedrijf waar Deals Deals Deals op is gebaseerd.

Grote naam

De eerste Broad City ‘webisode’ heette Making Change en toonde Abbi en Ilana in een winters New York, discussiërend over een bedelende zwerver bij wie Ilana een tientje wisselt. Abbi is geïrriteerd omdat ze zich verplicht voelt de man ook wat te geven. Na deze volgden er nog 32 afleveringen van steeds een paar minuten, met scènes vol sociaal ongemak met een lichte zweem van Woody Allen, ook door het jazzy intro en de New Yorkse setting. We zien vreemde dates, vervelende kennissen, belachelijke yogalessen en Abbi en Ilana die samen vanaf een parkbankje de voorbijgangers bekritiseren.
In de loop van de webserie werd een voorzichtige professionaliseringsslag gemaakt, en voor de finale probeerden Jacobson en Glazer een bekend gezicht te schaken. Dat lukte: via hun docent bij de Upright Citizens Brigade kwamen ze in contact met Amy Poehler. Die deed mee, het klikte, en toen Jacobson en Glazer naar Los Angeles vlogen om Broad City te pitchen als televisieserie, ging Poehler mee als producent. Met zo’n grote naam was de deal snel gemaakt.

The Abbi to my Ilana

Het broad in Broad City slaat niet op ‘breed’ – de brede straten en ruime vergezichten van de urban jungle – maar op de vrouwen. Het is een Amerikaanse term uit de jaren dertig die zou zijn voortgekomen uit het idee dat vrouwen zich onderscheiden van mannen vanwege hun bredere heupen. Broad is aardiger dan bitch, maar minder netjes dan lady, en wat anders dan girl. Broads hebben pit, zijn assertief en onafhankelijk, het type Bonnie van Clyde. In ouderwetse Hollywoodfilms komen ze voor met kauwgom in de mond en een vette New Yorkse tongval.

Met dat oudmodische woord zetten Jacobson en Glazer een nieuw soort televisievrouw neer. Die heeft een paar eigenschappen die we al kenden, zoals dat ze haar beste vriendin vooropstelt. Die is haar eerste referentiepunt, met haar deelt en doet ze alles (behalve seks, al is het een lopende grap dat Ilana dat ook wel zou willen). Het schijnt dat op de app Hey!Vina, een soort Tinder voor vrouwenvriendschappen, regelmatig wordt geadverteerd met ‘Looking for the Abbi to my Ilana’ of andersom. Blijkbaar is de vriendschap van Broad City al een emblematische, zoals die van Sex and the City.

Werkschuwe egocentristen

Maar Broad City is veel meer dan een SATC zonder Manolo Blahniks: de serie biedt een oprecht nieuwe typering van de vrouw, met veel trekjes die we in films en series van mannen gewend zijn. Abbi en Ilana zijn geen zorgende types, maar werkschuwe egocentristen, die poepen en blowen en onderuitgezakt zitten. Ilana roept vanaf een bankje als een bouwvakker mannen én vrouwen na (waar haar ouders naast zitten). Broad City is geen vriendinnenverhaal, maar een bromance, zoals we verhalen over emotioneel gelaagde relaties tussen mannen wel noemen.

Zonder dat Jacobson en Glazer doen alsof ze mannen zijn: Abbi en Ilana zijn volop vrouw, alleen draaien menstruatiekwesties uit op zelfgebouwde tampons in plaats van sentimentele gesprekken. Het is geen omkering van het archetype, maar een verbreding, die toont hoe vrouwen ook kunnen zijn.

Uit dat gegeven komen een paar van de beste scènes voort, bijvoorbeeld als de broads zich wagen aan het ‘mannelijke’ stoner-genre. Abbi belandt na een tandartsbehandeling eens in de luxe supermarkt Whole Foods, terwijl ze tript op een mix van tandartsverdoving, Vicodin en space-crackertjes. Ze loopt op sokken en heeft haar gezicht opgemaakt zoals een driejarige dat zou doen. Een knuffelpop genaamd Bingo Bronson is mee, en in Abbi’s ervaring is hij een autonome reuzenknuffel die haar opdraagt om alles om te gooien. Het is surrealisme, alledaagsheid en slapstick door elkaar. Aan het eind moet ze veertienhonderd dollar afrekenen en bekogelt ze een yogi met een pot honing.

In het nieuwste seizoen belanden Abbi en Ilana na het eten van paddo’s in een geanimeerd paradijs waar mensen op pannenkoeken schaatsen en Bingo Bronson zich weer laat zien (de serie zit vol met dit soort slimme easter eggs, tot vreugde van de grote schare fans).

Zwarte, lesbische puber

In het televisielandschap dat toch al vol niches zit, bieden de auteursseries, als de persoonlijke essays die het zijn, een enorme verscheidenheid aan perspectieven. Dat maakt ze het ideale platform voor de verkenning van actuele thema’s als gender en ras.
In september wonnen Aziz Ansari en Lena Waithe van Master of None de Emmy voor Outstanding Writing, zoals eerder Louie C. K., voor misschien wel de meest persoonlijke televisie-aflevering van het afgelopen jaar. ‘Thanksgiving’ (seizoen 2) gaat over Waithe’s ervaring als zwarte, lesbische puber. Haar verhaal wordt verteld aan de hand van Thanksgiving-diners door de jaren heen, met steeds dezelfde personen aan tafel. Langzaam veranderen de onderlinge verhoudingen, en hoe Denise zich voelt over haar homoseksualiteit. ‘Het is heel zeldzaam dat dit verhaal verteld kon worden door iemand die eruitziet als ik,’ zei Waithe in een interview met cultuurblog The Vulture. ‘Vaak dien je een script in en zeggen mensen dat ze het voelbaar willen maken voor een breder publiek – dan weet je wel wat ze bedoelen.’

Ik was zo pissig dat ik eerst moest masturberen om stoom af te blazen.Mens-in-2017

Zoals Waithe in Master of None zelf kan vertellen hoe het is om zwart te zijn en gay te zijn, poneren Jacobson en Glazer in Broad City hun eigen verhaal over vrouw zijn.
En over jong zijn, joods zijn, stadsbewoner zijn en mens-in-2017 zijn. Vooral dat laatste doen ze uitstekend. In de eerste aflevering van het derde seizoen komt Ilana te laat op een lunchafspraak met Abbi, omdat ze in een ‘deprimerende artikel-matrix’ terecht was gekomen over Saoedische vrouwen die zonder mannelijke toestemming het huis niet uit mogen. ‘Ik was zo pissig dat ik eerst moest masturberen om stoom af te blazen.’
Aan tafel oreert ze verder over de Saoedische vrouwen – ‘Mensen moeten wakker worden voor het onrecht in de wereld!’ – om vervolgens over haar toeren te raken omdat een bepaalde cocktail niet meer op het menu staat. ‘Meen je dit nou? Dit is zo oneerlijk!’
Later in de aflevering komt Ilana met een fietsketting om haar middel vast te zitten aan een reusachtig stel magnetische zaadballen (een kunstwerk in een galerie). Symbolisch, hoor.

Broad City zit vol met dit soort scènes, zoals die waarin Abbi en Ilana app-ideeën bedenken terwijl er vlak achter ze een vrouw in een rolstoel van een trap te pletter valt. De serie toont (en bekritiseert, een beetje) de mens zoals ze óók is: heus wel politiek, maar ze leidt ook en in eerste instantie een eigen leven. Heus wel geschokt over onrecht, maar met genoeg andere zaken op haar telefoon. De rest van de wereld bestaat vooral als onderdeel van de persoonlijke ervaring.

‘Toekomstige presidentesse’

Het is ook in die context dat Hillary Clinton in Broad City verschijnt. Ilana heeft een dag als vrijwilliger op het hoofdkwartier van Clintons campagne gewerkt – tot het doordrong dat ze niet betaald kreeg – en Abbi haalt haar op. Samen zwijmelen ze dat dit de vloeren zijn waarover Clinton is geschreden, dit de lucht is die ze heeft ingeademd. Dan wordt opeens alles slowmotion en loopt Clinton op ze af, als een tot de aarde gezonden engel.

Het gaat niet per se om Clintons campagne, maar hun idee van de figuur Hillary, ‘she-king’, ‘toekomstige presidentesse’. Gelukzalig leggen ze hun hoofd op Clintons schouder.

Hoe anders is de sfeer op de dag van Trumps inzegening. De muffe lift waarin Abbi vastzit, in plaats van het frisse, sprankelende Hillary-kantoor. De kampeer-outfit als contrast voor de chique groene jas die Hillary droeg. Paniek en depressie waar we eerst opgetogenheid zagen.

Meer kunnen ze er niet van maken. ‘Het is niet eens grappig,’ zegt Ilana. Veelbetekenende woorden in een serie waar van alles een grap te maken valt. Maar de lift doet het weer, en de wereld bestaat nog. ‘Zal ik maar gewoon naar je toe komen?’ vraagt Abbi. Want ook nu geldt: er is altijd nog de rest van het leven.