Autobio
Wie roofbouw op zijn lichaam pleegt, wordt ziek. Zo luidt bondig samengevat de boodschap van Tim Parks&#8217; nieuwste boek Teach Us to Sit Still. Parks is een Britse schrijver die met zijn gezin in Verona woont. Eén keer per week neemt hij de trein naar Milaan, waar hij vertaaltheorie en -praktijk doceert. Hij en zijn vrouw, een Italiaanse die hij eenendertig jaar geleden in de Verenigde Staten heeft ontmoet, maken graag lange wandelingen. Parks zelf gaat geregeld kajakken en hij is een fervent hardloper. Hij let op zijn dieet: veel rauwkost, weinig vlees, matige alcoholconsumptie.
Maar die gezonde levenswandel weegt niet op tegen de doorgedreven intellectuele arbeid die hij zichzelf oplegt. Parks brengt uren door aan zijn werktafel en achter zijn computer. Met de regelmaat van de klok levert hij boeken, essays en lezingen af. Hij gaat er prat op dat hij nog nooit een deadline heeft gemist. Het plichtsbesef en de discipline vergen hun tol. Parks loopt met gekromde rug en kent geen innerlijke rust. Hij maakt zich zorgen over zijn werk, zijn succes, de recensies, het volgende boek. Zijn lichaam tekent verzet aan en kwelt hem met helse pijnen in de onderbuik. Parks probeert ze te negeren. Wanneer hem dat niet meer lukt, raadpleegt hij een bevriende arts. Die wijst zijn prostaat aan als de grote boosdoener. En vervolgens zijn blaas. Kanker heeft hij in elk geval niet.
Parks zelf ziet de spanning in zijn lijf als de bron van alle ellende. Resoluut wijst hij een chirurgische ingreep en traditionele medicatie af. Op het internet ontdekt hij een boek dat zijn symptomen accuraat omschrijft én een oplossing biedt: hij moet bepaalde spieren leren ontspannen, uitschakelen zelfs, zodat hij andere gaat gebruiken. Zijn lichaam is verkrampt. Hij moet het ont-krampen.
De schrijver volgt nauwgezet de instructies en mag zich verheugen op enige verbetering. Om de pijn helemaal uit zijn lijf te verdrijven, schrijft hij zich in voor cursussen meditatie. Hij wil leren in het hier en nu te bestaan. Even overweegt hij zelfs afscheid te nemen van zijn pen en zijn computer. Schrijvers zijn immers altijd &#8216;elders&#8217;: ze zijn in woorden, ze zijn in taal. Of ze zijn in de werkelijkheid die door de woorden wordt opgeroepen.
Op zijn spirituele zoektocht ontdekt Parks waarheden die niet nieuw zijn, maar die elke mens blijkbaar opnieuw moet ontdekken. Om innerlijke rust te kennen, moet je loslaten, aanvaarden, zijn. Hij beseft dat hij een boze, ambitieuze man is geweest. Geleidelijk aan sijpelt de woede uit hem weg. Hij voelt zich verbonden met alles wat leeft. Tot zijn verrassing citeert een van zijn leermeesters Paulus: &#8216;Al spreek ik de taal van mensen en engelen, als ik de liefde niet heb, ben ik een galmend bekken of een schelle cimbaal.&#8217; Hij aanvaardt zelfs zijn sterfelijkheid. Even.
Parks overwint zijn pijn, maar uiteindelijk blijft hij een rusteloze westerse logocentrische mens. En hij gebruikt zijn ervaringen voor alweer een nieuw boek. Sommige lezers zullen zich aan die dubbelzinnigheid ergeren, anderen zullen haar herkennen en er troost uit putten.
Tim Parks
Teach Us to Sit Still
Vintage
352 p., € 20,–

Kristien Hemmerechts

Boze man leert loslaten

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips