<div class="lead">
Ze heeft het soort stem zoals je bedenkt bij de sirenen uit de Griekse mythologie: je wordt erdoor naar de luidspreker gelokt. In gesprek met &#8216;indie folk&#8217;s new queen&#8217; en rastwijfelaar Angel Olsen.
</div>
De eerste levensjaren van Angel Olsen bevatten voldoende ingrediënten voor een klassieke folk song: geadopteerd toen ze drie was door haar pleegouders die toen al flink op leeftijd waren. En daar, zo lees je overal, komt de voorliefde van Olsen voor muziek van vroeger dan ook vandaan. Als kind luisterde ze veelvuldig naar de The Everly Brothers en Skeeter Davis, helden uit de jeugd van haar adoptieouders. Zie hier: de beginselen van een rechtgeaarde folkzangeres.
Mooi verhaal, maar uit zichzelf begint Olsen toch echt over een heel ander soort muziek. Terwijl indie folk’s new queen op een Amsterdams terras zo nu en dan kleine hapjes neemt van haar eggs benedict – ‘Angel style’ – heeft ze het over zangeressen als Mariah Carey, Whitney Houston, Destiny’s Child en de stoerdere r&amp;b van de jaren negentig, zoals Boyz II Men: ‘Dat was de muziek van mijn jeugd. Dat draaiden ze op de schooldisco en dat draaide ik thuis.’
Inmiddels heeft ze een verfijnde voorkeur voor het obscure ontwikkeld. ‘Méén je dat, speelde Roky Erickson hier om de hoek? Wauw. Ik heb hem ergens in Australië zien optreden, en dat was ongelooflijk. Mensen zeggen altijd: ik hoor Roy Orbison in hoe jij zingt, maar ze hebben het mis. Wat ze horen, is de invloed van Roky. Zijn stem is buitenaards. Ik weet dat hij worstelt met zijn geestelijke gezondheid en hij er niet meer helemaal bij is, maar toch: hij blijft Roky Erickson.’
En hoe zit het met haar adoptie? Het zegt wel iets over Olsens klasse als muzikant dat ze die klassieke folk song die in haar geschiedenis zit verborgen zelf nooit heeft geschreven. Evenmin is de adoptie onderwerp van gesprek. ‘Aan het feit zelf heb ik geen enkele herinnering,’ vertelde Olsen een paar jaar geleden, nuchter. ‘Ik kan ook niet zeggen of het mij gevormd heeft als songschrijver, want dat weet ik gewoon niet.’ 
Het toont aan: er is bar weinig aan Angel Olsen dat precies is wat het lijkt.
<q class="pull-left">Ik moet mezelf telkens inprenten: ik ben geen slecht mens omdat ik van alle nachten mijn verjaardagfeest heb gemaakt.</q>
<h5>Twee levens</h5>
Sinds haar debuut uit 2010 was ze vaak te bewonderen op de podia, waar ze met ogenschijnlijk gemak steeds weer het publiek voor zich won. Maar eigenlijk is zij het liefst op zichzelf, bekent ze, in haar landelijk gelegen woonplaats Asheville, North Carolina, kijkend naar series als Downton Abbey, of in de omringende natuur lange wandelingen makend met haar vrienden. Voor muzikantenbegrippen is het net zo ver weg van de bewoonde wereld als Timboektoe. Er is geen sprake van een scene in Asheville en, behalve het feit dat soullegende Roberta Flack er is geboren, moet de muziekgeschiedenis van de stad nog helemaal worden geschreven. ‘Thuis leef ik zo anders dan wanneer ik met ik m’n songs over de wereld reis,’ zegt Olsen. ‘Ik ben echt twee personen, met twee levens. Op tournee ben ik extravert, brutaal. Maar in werkelijkheid ben ik dat helemaal niet. Ik maak van elke avond mijn verjaardagsfeest, basically: drinken, uitgaan, wild doen. Wanneer ik weer terug naar huis ga, voel ik me schuldig. Ik moet mezelf telkens inprenten: ik ben geen slecht mens omdat ik van alle nachten mijn verjaardagfeest heb gemaakt. Dat ik elke dag heb gedronken, dat ik daarvan heb genoten. Ik moet echt moeite doen om mezelf te vergeven dat ik zo… zelfzuchtig en oppervlakkig kan zijn.’
Soms vindt ze het moeilijk dat iedere zangeres ook publiek bezit is. Na een fotosessie voor Interview Magazine zag ze zichzelf terug in het blad met benen die niet de hare waren. Tot haar frustatie, ‘want tieners zien dat en denken dat ik er zo uitzie’. Op Twitter gaf ze recent nog ongevraagd tips aan schrijvers die haar portretteren. ‘En vergeet niet om “complicated mess of being a woman” toe te voegen aan je artikel, want dat wil je eindredacteur.’ Maar vandaag blijkt niets aan haar een rotzootje; juist opvallend helder is ze, al kan het nu ook niemand ontgaan dat Angel Olsen een piekeraar is. Misschien wel meer dan goed voor haar is. ‘Het verandert allemaal zo snel tegenwoordig. De cultuur, de trends. Mensen zijn meteen verveeld dezer dagen. Elke dag willen ze iets nieuws. Soms vraag ik me ook af: ben ik niet net zo’n trend?’
<h5>Trots en afkeer</h5>
In 2014 brak Olsen door met Burn Your Fire for No Witness. Geen wonder, het begin van die plaat alleen al was genoeg om haar voor altijd in je hart te sluiten. Het openingsnummer heet ‘Unfucktheworld’ en duurt nauwelijks langer dan twee minuten, maar lijkt de wereld voor veel langer stil te zetten. Ook is het nauwelijks te bepalen uit welke tijd deze muziek komt: is dit 2014 of 1964? Olsen prevelt de woorden voor zich uit, zachtjes de snaren van haar gitaar strelend. Ze heeft het soort stem zoals je bedenkt bij de sirenen uit de Griekse mythologie: je wordt erdoor naar de luidspreker gelokt. Maar dan breekt bij het tweede couplet de song open, ongeveer zoals een bloem bij het ochtendgloren begerig zijn blaadjes aan het zonlicht blootstelt. Het is een magisch moment.
Een ander nummer begint met een letterlijk citaat van Hank Williams’ I’m So Lonesome I Could Cry. Maar ze geeft er vrijwel meteen ook een jubelende twist aan: ‘Are you lonely too? Hi-five. So am I.’ ‘Hi-Five’ is haar bekendste song. En Angel Olsen – het zal eens niet – voelt zich er dubbel over. Trots en afkeer wisselen elkaar af. ‘Toen ik het schreef, leek het me een verfrissende kijk op een countryklassieker, zo’n tranentrekker, waarvan ik de boodschap compleet omdraai.’ Ze trekt een beteuterd gezicht. ‘Nu zeggen sommige mensen: “Angel Olsen, o, dat countrymeisje.” Vanwege één liedje.’
<figure id="post-336046 media-336046" class="align-center"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/08/VN_Angel-Olsen_4_highres_preview-2.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/08/VN_Angel-Olsen_4_highres_preview-2-320x480.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/08/VN_Angel-Olsen_4_highres_preview-2-640x960.jpg 640w" alt="" /><figcaption>Foto: Ernst Coppejans</figcaption></figure>
<h5>Laura Palmer</h5>
Van wie is muziek? Van degene die de muziek maakt of van diegene die ernaar luistert? Het is een legitieme vraag, nu opvolger My Woman op uitkomen staat. Olsen dreigde er bij het verschijnen van haar vorige plaat al mee: ze wilde iets totaal anders doen. De eerste song, die nog vóór de zomer werd vrijgegeven, ‘Intern’, gaf inderdaad een dramatische koerswijziging aan. Opeens omlijstten koele synthesizers haar zang, die daardoor een ietwat ironische toon kreeg. De reacties waren op z’n zachtst gezegd verdeeld. ‘Als Laura Palmer echt bestond en muziek had gemaakt, dan had ze zo ongeveer geklonken,’ schreef iemand als commentaar op YouTube, en dat is niet eens zo slecht bedacht. Er is lof voor de muzikale expansiedrift van Angel Olsen, maar ook afkeer voor ‘het idee van een producer van niks om goedkoop succes te halen met een Lana Del Rey-variant’.
De moraal van ‘Intern’: je kunt altijd de schuld geven aan de stagiaire. Maar Angel Olsen heeft het toch echt zelf gedaan: ‘Ik heb Intern geschreven als experiment, puur voor mezelf, gewoon om te kijken of ik het kon. En ik kon het. Maar een heel album in die stijl, dat wilde ik toch ook niet. Het was vooral belangrijk voor me om verder te komen met mijn zang, te onderzoeken of ik meer manieren kon vinden om die te gebruiken. In het verleden voelde ik me soms beperkt door mijn teksten. Vooral de hoeveelheid stond het echte zingen in de weg. De song High &amp; Wild heeft zoveel tekst. Soms moet ik voor een optreden zelfs sleutelwoorden opschrijven, anders verdwaal ik in die woordenbrij. Ik ben bijna aan het rappen. Als ik zelf al vergeet wat ik wil beweren, hoe vergaat het anderen dan?’
Eerder deze maand postte Angel Olsen een tweede song van My Woman, ‘Shut Up Kiss Me’, die net als ‘Intern’ vergezeld gaat van een videoclip waarin ze vermomd met een zilveren pruik zelf de hoofdrol speelt. Een grungy rocknummer, zelfs niet gespeend van hitpotentie, maar ondertussen in alles, tot en met het opruiende refrein van shut up, kiss me, hold me thight, brekend met haar imago van ietwat triest, breekbaar meisje met gitaar. De clip werd al tegen de miljoen keer bekeken, maar het leverde Olsen ook een ongewoon hoog aantal aan dislikes op. Terug in je hok, zegt een substantieel deel van haar fans tegen de zangeres. Maar dat gaat ze niet. ‘Ik wil niet altijd emo songs for desperate sad people blijven schrijven.’
<h5>Eenmanszaak</h5>
Op My Woman klinkt Olsen steeds weer verschillend, in steeds weer verschillende stijlen. IJzig, smachtend, zuchtend, meeslepend, omfloerst, obsessief, ronduit agressief. Van Patsy Cline via Courtney Love naar Björk in tien songs. Die diversiteit dankt ze aan haar ervaring als achtergrondzangeres, vertelt ze. ‘Als je werkt met mensen met een andere esthetiek dan jijzelf, gebruik je niet dezelfde stem. Mijn rol is dan niet om het middelpunt van die song te zijn, ik ben er voor de sfeer op de achtergrond. En daarbij: er zit vaak meer emotie in terughoudendheid. Soms wil ik juist licht klinken. Ik hoef niet de hele dag salto’s achterover te maken. Dat kan ik wel, maar ik wil niemand uitputten. Soms heb je even pauze nodig, ook op een plaat.’
Angel Olsen werd voor het eerst bekend als begeleider van Will Oldham alias Bonnie ‘Prince’ Billy, het indie enigma uit Louisville, Kentucky. Hij toonde zich altijd buitengewoon complimenteus over de harmonieën die Olsen aanbracht in zijn muziek, zoals bij zijn song ‘Time to Be Clear’. In 2011 vertrouwde hij Pitchfork toe: ‘Als zoiets gebeurt, weet ik gewoon niet wat ik moet voelen. Het is bijna alsof ik uitgehold word en daarna weer gevuld, maar ik weet niet met wat. Het is een mengeling van angst en voldoening tegelijk.’
Oldham omschreef ze ooit als die ‘oom in je leven, het oudere rolfiguur dat je heel erg heeft geïnspireerd.’ ‘Will,’ verzucht Olsen. ‘Ik zou hem nog van alles willen vragen. Maar ja, bellen doen we niet. Ik was zo jong toen ik met hem muziek maakte. Ik hield alles in de gaten, maar op de achtergrond. Nu is het anders, nu neem ik de grote beslissingen. In wezen ben ik een eenmanszaak begonnen. Tegen wil en dank. De kleine dingen begrijp ik achteraf beter van Will. Dat hij ontzettend zijn best deed om iedereen zich goed te laten voelen, dat iedereen goed at, bijvoorbeeld. Attenter dan dat tref je gewoon niet aan in de muziekwereld. Dan denk ik: zo wil ik ook zijn.’
<h5 class="tekst">Vals spelen</h5>
My Woman gaat over de liefde in al zijn facetten – verloren liefde, herwonnen liefde, verkeerd begrepen liefde, liefde als vriendschap –, en daar mag volgens Olsen ‘iedereen in lezen wat-ie wil.’ Ze vervolgt: ‘Waar de songs in werkelijkheid over gaan, is voor anderen niet zo interessant, vind ik. Ik houd ervan als mensen ze zelf interpreteren. Alleen dan kunnen ze echt iets gaan betekenen voor hen.’ En alsjeblieft, neem de liedjes vooral niet te letterlijk, zegt ze ook nog. Maar daarbij maakt ze één uitzondering, voor het schitterende slotnummer: ‘Pops’. In dat lied poogt Olsen antwoord te geven op de prangende vraag die zich opeens aan haar openbaarde: wil ik dit muzikantenleven wel? 
Ze zingt onder meer:
I’m not playing anymore 
I’m not playing anymore 
did all that before 
I’m not playing anymore
De aanzet voor de song schreef ze aan de vooravond van een grote tournee. Olsen rommelde wat aan op de piano die ze net had aangeschaft, maar het lukte niet erg. Ze liet het liggen, pakte haar koffers en vertrok. ‘Op die tournee, ik zweer het je, stierf ik bijna. Ik had ’m eigenlijk moeten afgelasten, maar dat deed ik niet. Er zullen vast mensen heel boos zijn geweest, want ik kon nauwelijks zingen. Ik had zo’n last van mijn stembanden. En het ging maar niet over, omdat ik bleef zingen en niet uitrustte. 
Zoveel avonden achter elkaar zong ik de “makkelijke” versies van liedjes, zonder de uithalen. Ik praatte veel vanaf het podium, of beter gezegd: ik fluisterde. Ik liet de band een liedje spelen en ging dan een beetje meezingen. En ik voelde me slecht. Het was vals spelen bij kaarten met vrienden, een beschamende ervaring. Ik moest het ook nog elke avond uitleggen, hè? En ik houd niet van uitleggen op het podium. Dat verpest elk optreden. Optreden moet het hebben van een illusie. Ik ging echt dood daar, telkens weer.’
Ze heeft nu eenmaal een getroebleerde geest, dus Olsen gaat er maar gemakshalve van uit dat ze zich aanstelde en dat die concerten nog best te doen waren. ‘Maar in mijn hoofd maalde het. Ik ben thuis naar de dokter gegaan en die zei: je bent niet echt ziek, je moet gewoon een tijdje met zingen stoppen. Pauze nemen. In die periode heb ik “Pops” afgemaakt. Ik heb het in mijn eentje opgenomen. De zang die je hoort, is origineel: zo klink ik als ik ziek ben. De piano heb ik later opnieuw opgenomen. Ik heb lang getwijfeld over de opname. Ben ik dit? Maar ik ben het. En ook weer niet. Ik laat het maar gaan zo. Want het is een waarheidsgetrouw beeld van wat mij is overkomen aan het eind van een slopende tournee, met een passende soundtrack.’
<figure id="post-336052 media-336052" class="align-center"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/08/VN_Angel-Olsen_5_highres_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/08/VN_Angel-Olsen_5_highres_preview-320x480.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/08/VN_Angel-Olsen_5_highres_preview-640x960.jpg 640w" alt="" /><figcaption>Angel Olsen. Foto: Ernst Coppejans</figcaption></figure>
<h5>Muzikantenkamp</h5>
Maar de twijfel bleef. Wilde ze dit wel? De definitieve beslissing om door te gaan kwam begin 2015, toen ze een van de optredende artiesten was op het St Jerome’s Laneway Festival, kortweg Laneway, een vermaard rondreizend festival in Australië. ‘Het voelde als een band camp, we waren fijn met z’n allen op pad. Elke avond spreek je andere muzikanten, het was heel vrij, heel ongedwongen. Het moet de natte droom van iedere muziekliefhebber zijn om bij zo’n gelegenheid backstage te mogen zijn. Maar echt, al die gasten waarvan je denkt dat ze zichzelf aan van alles en nog wat te buiten gaan, hadden in werkelijkheid meestal gesprekken over zaken. Over hun carrières. “Wie boekte jouw shows? Hoeveel procent vragen ze?” Haha. Maar ik hoor Courtney Barnett ook nog kletsen over de plek waar ze is opgegroeid met die gast van Future Islands.’ 
Tijdens de festivaldagen belandde Angel Olsen in Byron Bay, een prachtig, oud hippiestadje net buiten Brisbane, waar ze opeens wat vrije tijd bleek te hebben. Met een enorme kater van de nacht ervoor ging ze naar het strand, om ter verkoeling van de tropische hitte wat te zwemmen. ‘Misschien ken je zulke dagen: je zenuwen staan in de fik en je denkt dat je elk moment kan sterven aan een hartaanval. Beetje jong, nog geen dertig. Maar zachtjes lijdend bleef ik ook denken aan al die mensen bij elkaar op het festival. Ik zie ze niet elke dag, misschien niet eens elk jaar, maar het idee van een muzikantenkamp is me bijgebleven. We zijn een gemeenschap. Ik dacht: this is a cool life. Dit bén ik, dit wíl ik. Zeker voor de komende tijd. Mijn hart maakte een sprongetje. Het was het eerste moment in lange, lange tijd dat ik weer zo blij kon zijn. Terug in het hotel pakte ik mijn gitaar en begon ik meteen met schrijven. Het liedje dat ik daar schreef, is ‘Those Were The Days’ geworden. Staat ook op de plaat.’
<h5>Prima donna</h5>
Inmiddels heeft ze rigoureuze maatregelen genomen, zoals het de eigenaar van een eenmanszaak betaamd. Olsen was al nooit het soort artiest dat elk aanbod voor een optreden of een festival zomaar aannam, ‘laat staan dat ik zoals Bob Dylan aan mijn eigen Never Ending Tour begin.’ Ze lacht een nerveus lachje. ‘Want ik zou komen te overlijden.’ Ze is strenger geworden, veel strenger.
‘Ik zal best vaak optreden ter promotie van deze plaat. Maar met pauzes. Ik mag niet opnieuw instorten. Ik wil niet mezelf gaan haten. Omdat ik dan zou haten wat ik doe, terwijl ik weet dat ik in werkelijkheid zo bevoorrecht ben. Ik wil de mensen kunnen waarderen die naar mijn shows komen, en niet een bitch tegen ze zijn. En me als een prima donna gedragen omdat mevrouwtje toevallig “haar rust” niet heeft gehad.’
<div class="info-box">
My Woman van Angel Olsen verschijnt 2 september bij Jagjaguwar, in Nederland gedistribueerd door de Konkurrent. Zaterdag 5 november treedt ze met haar band op tijdens Crossing Border in Den Haag, zondag 6 november speelt ze in Paradiso Noord in de Tolhuistuin in Amsterdam.
</div>

David Kleijwegt

Angel Olsen is klaar met ’emo songs for desperate sad people’

Vrouwen misbruikt binnen Forum

De zomerrel op links

Woke versus klasse

Verhaal van de Week

Normale mensen zijn eng

Teun van de Keuken

Wat betekent bescherming?

Leven in de Noordzee

Onzekere toekomst

Onrust in het Midden-Oosten

iPhone-apartheid

Chard van den Berg

Eigendomcrisis

Noordzee

Veilige social media

Megaboete Meta

Democratie leeft

Verzet in India

Mag je niet missen

Cultuurtip