Hartstikke leuk, al die toeristen, maar hoe beheers je de almaar toenemende stroom? Op aandringen van een lokaal raadslid werd vorige week een Berlijnse straat verwijderd uit een toeristenapp.

‘Ik heb geen knop waarmee ik toerisme kan beteugelen,’ zei de Amsterdamse wethouder Kajsa Ollongren onlangs in Het Parool. Een knop weghalen, zou dat dan misschien iets zijn?

In Berlijn doen ze een kleine poging. Op aandringen van een lokaal raadslid werd vorige week een straat verwijderd uit een toeristenapp . De Simon-Dach-Strasse in stadsdeel Friedrichshain zal niet langer in de ‘Geheimtipps’ van de door het gemeentelijk toeristenbureau gerunde app ‘Going Local Berlin’ zijn opgenomen.

De Simon-Dach-Strasse een Geheimtipp noemen was sowieso al een beetje potsierlijk: de straat staat al jaren bekend als het epicentrum van bierzuchtige vrijgezellenparty’s en Amerikanen aan het Europese alcoholinfuus. Die tsunami gaat verwijdering uit één app, die slechts door 15.000 mensen gedownload is, niet indammen.

Maar toch. De paradox van de categorie ‘Geheimtipps’ is natuurlijk dat juist dat de grootste magneten zijn. Verwijdering uit de app is een signaal van en naar de bewoners, aldus SPD-raadslid Peter Beckers. Nog meer werving moeten we niet willen. Genoeg is genoeg. De maatregel hoort bovendien bij een een breder plan, het zogenaamde fair.kiez, waarin de gemeente samen met bewoners, horeca en het toerismebureau werkt aan ‘stadtverträglichen Tourismus’.

De toerist en de Berliner zijn al langer niet zo’n gelukkig huwelijk. In Vrij Nederland schreef Kim Bos in 2012 al over de Touris Raus-beweging in de wijk Neukölln. Het record van 10 miljoen bezoekers was in de stad toen net bereikt. In 2015 kwamen er 30 miljoen.

Daarbij vergeleken lijkt Amsterdam, met tussen de 7 en 8 miljoen, het lokale sufferdje. Maar natuurlijk: miljoenenstad Berlijn kun je onmogelijk met het compacte Amsterdam vergelijken. In het centrumloze Berlijn zwermen de toeristen als vanzelf over alle wijken en straten uit, waar ze in Amsterdam in polonaise over de wallen en de grachten lopen.

Juist dat probeert gemeente nu te veranderen, om ook hier te werken aan ‘stadtverträglichkeit.’ Spreiding, schreeuwt de marketing van Iamsterdam je inmiddels bijna toe. De kekke folders, waarin Noord een ‘creative hub’ is en Zuidoost een ‘neighbourhood in full and vibrant transition’ worden al verspreid. ‘Following a period of regeneration – some might say gentrification – West is firmly en route to its glory days,’ definieert de site een woonwijk. Of ja: some might say ‘woonwijk’. 

Verteilen, heet dat in het Duits, en dat was juist de reden een app met Geheimtipps op te stellen, legde Visit Berlin-manager Christian Tänzler vorige week uit. En daarmee toont Simon-Dach-Strasse-gate precies het probleem ermee. In Berlijn was spreiding niet eens beleid, het was een vanzelfsprekendheid voor een toeristenstad zonder duidelijk centrum. Maar hoezeer ze zich ook uitzwermen, in hoeveel verschillende wijken je ook hotels opent, hoezeer je ze ook met Geheimtipps probeert te sturen: als de aantallen te hoog worden, levert teveel uiteindelijk ook daar een steeds ‘unverträglicher’ stad op.

Toerisme beteugelen gaat niet met een druk op de knop. Maar op de bobbel in het tapijt drukken lijkt ook niet echt een duurzame oplossing.