To check in or not to check in: that’s the question

Meestal is het publieke oordeel over een staking in het openbaar vervoer duidelijk: hinderlijk. Urenlange vertragingen. Gemiste vluchten en sollicitatiegesprekken. Ellenlange files. Natuurlijk: staken is een prachtig recht en solidariteit een groot goed, maar hé: dat tentamen moet ook gemaakt.

Maar wat we moeten vinden van de actie van vandaag, dat is een stuk lastiger. Conducteurs die zijn aangesloten bij FNV Spoor controleren uit protest tegen het verdwijnen van de extra conducteur vandaag niet op vervoersbewijs. Tegelijk is er echter ook nog een groepje conducteurs dat wél controleert. En dus was de boodschap van de NS gisteren zonneklaar: u moet gewoon inchecken!

En hier wordt het interessant. Opeens botst de immer koopjesjagende Nederlander, die de Huishoudbeurs steevast met 15 tasjes vol proefpakketten verlaat (‘maar het was gráátis!’), op zijn calvinistische inborst. Een publieksvriendelijke actie heet dat dan, maar eigenlijk kun je het volk natuurlijk niet erger tarten. Niks ergers dan het paar schoenen dat je een week geleden kocht opeens in de uitverkoop zien. Niets frustrerenders dan betaald te hebben voor wat de buurman gratis kreeg. En daar komt dat irritante stemmetje in het achterhoofd dan nog bij, dat zeurende geweten dat je vertelt dat je natúúrlijk moet betalen, omdat je daarmee juist de de conducteurs helpt.

Wanhopig staat het volk vanochtend voor de incheckpalen, naarstig berekenend hoe groot de kans is gepakt te worden. Omdat we inmiddels eigenlijk toch al in 1984 leven, zou het eigenlijk machtig interessant zijn de beelden van bewakingcamera’s vandaag live te streamen. Die morele twijfel, die koopjesmansgeest die je daar van de gezichten af ziet druipen, eigenlijk is dát misschien wel dé Nederlandse identiteit.

https://twitter.com/silke15/status/780276244113920000

Misschien is het wel vergelijkbaar met de morele vertwijfeling over een zomers weekend eind september. De warmste 25 september aller tijden bijvoorbeeld. Het regent records, kopte de NOS gisteren, alsof we er eigenlijk een huldiging in het Holland House van moesten maken. ‘Eigenlijk mag je het natuurlijk niet fijn vinden hè,’ hoorde je de mensen op het terras verzuchten, terwijl ze toch nog maar even een extra witbiertje bestelden. De kiespijn-lach schalde bijkans langs de barbecuerook in het park. ‘Dat is er dan toch weer positief aan, hè,’ knikte je ongemakkelijk naar de buurman. Zat je met je slechte geweten in je bikini op het balkon maar even snel van energiebedrijf te wisselen.

Cynisme, slechte gewetens, morele vertwijfeling: ook de discussie rond de Ieder1-parade die gisteren plaatsvond werd er door overheerst. Vandaag blikken de kranten terug, en nog altijd is er het knagende cynisme, hoe vrolijk de deelnemers in de september-zon ook van de pagina’s afstralen. De kop van De Volkskrant vat het wellicht wel perfect samen: ‘Knuffelen lost niks op, of wel?’

Michelle Obama zou het wel weten. Zij pakte dit weekend, tijdens de opening van het langverwachte museum voor Afro-Amerikaanse geschiedenis, George W. Bush even stevig vast. In je achterhoofd zag je Bush alweer de war on terror beginnen, Guantánamo Bay openen, het homohuwelijk tegenhouden. Maar toch, die foto. Dat zacht geworden oude mannen-gezicht. Die handen die stevig in elkaar grijpen. Je wist dat het in scene gezet was. Maar voor even, voor héél even leek je cynische geest tot rust te komen.