<div class="lead">
Tijd dwingt overgave af. Daar komt het ‘pluk de dag’-motto vandaan. Welke vruchten je moet plukken, wordt niet gezegd. Zolang je maar aan het plukken bent.
</div>
Voor een bijdrage op de Filosofie Nacht afgelopen vrijdag in Amsterdam, werd mij verzocht om na te denken over ‘hedonisme’. Als je mij genot wilt schenken, moet je me dwingen. Althans met het soort dwangmiddelen waaraan wij gewend zijn: verzoeken, eisen en deadlines stellen, verwachtingen hebben. Geen onderwerp zo fijn als een opgelegd onderwerp. Een moetje roept namelijk eerst altijd verzet op. En dat verzet is vruchtbaar. Uiteindelijk komt uit het verzet een idee of uitroep voort. Zo wist ook Freud: alle cultuur is een sublimatie van een verlangen en dus is onderdrukking een creatieve kracht. Schaamte is als een zwaar persoon die op een groot waterbed gaat liggen; het volume moet ergens heen, elders rijst een oppervlak.
In een redelijk taboevrije wereld (ik biecht zo mijn drugsgebruik op), zoeken we een andere begrenzing: tijdsdruk. Deze column had 20.000 vormen kunnen aannemen. Alleen al die zin: Dit stuk kent 20.000 onbenutte variaties. Mijn schrijfsel had er heel anders uit kunnen zien. etc. etc. Maar de deadline bepaalt. De tijd dwingt overgave en een gevoel van bestemming af. Daar komt het ‘pluk de dag’-motto vandaan: je hebt maar even, neem het ervan. Welke vruchten je het best kunt plukken, wordt niet gezegd. Het is geen inhoudelijk advies. Zolang je maar aan het plukken bent, is het goed.
Hedendaags hedonisme is daarom niet alleen de zucht naar genot, maar het streven naar zoveel mogelijk beweging en gevoel überhaupt. In tijdschrift Happinez wordt pijn niet verworpen, maar omarmd. Pijn hoort erbij om het leven zo vol mogelijk aan te gaan.
Nietzsche vond al dat we een soort Stockholmsyndroom ontwikkelen ten opzichte van ons gevoel. Pijn accepteren is niet een bewonderingswaardig moreel besluit, maar verhulde gemakzucht. Pijn kaapt mij, dus houd ik ervan. 
Je stemt je wil verstandig af op wat er is. Dat gemak moet genot opleveren. Maar is genot ook gemakkelijk?
De tijd, of meer het besef van tijdelijkheid en de vereconomisering van dat besef tot een collectieve obsessie met tijdgebrek, is geseling en heilige graal tegelijk: enerzijds moet alles vlug en onaandachtig, anderzijds gaat alles fijn gauw voorbij om ruimte te maken voor iets nieuws.
<div class="figure--right">
<figure id="post-323605 media-323605" class="align-left"><img srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/04/pluk-de-tijd-online-320x320.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/04/pluk-de-tijd-online-640x640.jpg 640w" alt="" /><figcaption>Illustratie: Elise van Iterson</figcaption></figure>
<figure id="post-323605 media-323605" class="align-left"></figure>
</div>
Leven ‘in het moment’ is daarbij bijzonder belangrijk geworden. En dat is heus niet omdat oosterse filosofen de waarheid wel hadden gevonden en wij voorheen te arrogant waren om deze aan te nemen. Wij zijn namelijk nog altijd arrogant. De reden dat we nu bereid zijn iets van de oosterse filosofie over te nemen, is het feit dat ‘in het moment’ leven goed past bij ons chronische gebrek aan tijd. Wie verlicht kan zijn in het moment, heeft namelijk geen lange duur nodig.
Om het begrip ‘hedonisme’ te onderzoeken, bezocht ik de beruchte club Berghain in Berlijn. Buiten was het twee uur ’s middags, zondag. Binnen dreunde de techno weg wat zacht en licht was. Bij de toiletten stond een Finse jongen die Dennis heette en niet zo heel erg van natuur hield. Hij bracht een poeder naar mijn neus. Ketamine. Alsof ik in een krulslak had gezeten en nu uitbrak tot een naaktslak. De dansvloer bleek een schuddende bak met andere rollende naaktslakken. Ik zei mijn Finse vriend dat je met de naam Dennis grotere kans had om tandarts te worden – want dentist, een soort Stockholm-reflex op de naam die je gegeven is. Je wordt verstrekkender bepaald dan je zonder drugs kunt zien.
De naaktslakken stelden standaardvragen: ‘Are you here for work or pleasure?’ 
Mijn lippen kronkelden als aas aan een vishaak. ‘Ik ben hier voor werk. En dat sluit plezier niet uit!’
Ik herhaalde dat antwoord meermalen, als een volmaakte ‘nieuwe werker’, een zzp’er die geen onderscheid kent. Als de drugs er niet voor zorgden dat ik van iedereen hield, zou ik mezelf haten.
Andersom is de zin misschien meer waard: ik ben hier voor plezier. En dat sluit werk niet uit.

Simon(e) van Saarloos

‘In het moment’ leven past perfect bij ons chronische gebrek aan tijd

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips