Vanaf vandaag gaat er elke dag een luikje open van de ‘Pietje op, Pietje af’-adventskalender voor volwassenen. Met tekeningen van bekende tekenaars uit Nederland en Vlaanderen als Woldhek, Typex, Herr Seele, Paul Faassen én bedenker Elise van Iterson.

Het is schoentje zetten voor volwassenen: vanaf vandaag dag gaat er op pietjeoppietjeaf.nl elke ochtend een luikje open, tot Sinterklaas de boot terug pakt naar Spanje. Achter de luiken vind je een tekening van een piet, of een alternatief, door bekende Nederlandse en Vlaamse tekenaars. 

‘Dat de kinderombudsman werd bedreigd was druppel één’, legt Elise uit. ‘Toen kon ik niet anders denken dan, dit moet niet normaal zijn.’ ‘Ik bedoel het toch niet zo?’, was ook haar eerste reactie op de eerste tegengeluiden die ze hoorde vanuit de activistische hoek. Maar het kostte nog geen jaar of ze was het meer dan eens met de mensen die het tijd vinden voor een alternatief. ‘Tja, en wat doet de moderne mens dan? Af en toe linken naar een goedbedoeld artikel.’ Activisme van likmevestje.

En toen werd Piet, zwart of niet, totaal uitgewist door winkelketens als Jumbo en HEMA. Druppel twee, voor Elise. ‘Het is zo’n gevoelig onderwerp, en omdat wij er met elkaar niet uitkomen maakt de commercie een beslissing: dan maar helemaal geen piet. Jammer, want de protagonist heeft een sidekick nodig.’

Het enige wat ik met beeld wil zeggen is dit: de fakkels en hooivorken moeten neer. Laten we nu gewoon met elkaar praten.

Tel het racisme en de xenofobie van Trump erbij op en scheepsrecht: ze had ‘m in een uur verzonnen en in twee dagen uitgedacht, de ‘Pietje op/af’ pieten-adventskalender. ‘Als progressief en conservatief tegen elkaar gaan schreeuwen, komen we nergens. Maar ja, ik kan eigenlijk alleen maar tekenen. En wie ben ik alleen? Niemand.’ Dus verstuurde ze vliegensvlug een mail aan een grote groep geliefde collega-tekenaars. ‘Tekenaars zijn over het algemeen geen hardcore geëngageerde kunstenaars, maar we kunnen samen wel een clubje vormen.’ In de mail vroeg ze de tekenaars om een tekening van Piet. Verder niets. ‘Moet ik gaan zeggen wat zij gaan doen? Nee, toch?’

Typex, Siegfried Woldhek, Paul Faassen, Pieter van Eenoge, Herr Seele, Martyn F.Overweel: flink wat bekende namen. ‘Ze komen uit allerlei hoeken’, vertelt Elise. ‘Er zijn jongens die werken bij Nike of bij Obey, maar ook cartoonisten of street artists. Haha, ik hang overal wel een beetje bij.’ Sommigen wilden absoluut niets bijdragen: ‘Ik doe niet mee aan dit project’, mailde een van hen. ‘Ik kan het niet verdragen dat ik misschien op een site sta naast mensen die er heel anders over denken dan ik.’ Vlaamse tekenaars zeiden allemaal direct ja. ‘Die zijn de bedreigingen nog niet zo gewend’, legt Elise uit. ‘In Vlaanderen speelt het duidelijk nog niet zo.’

Het eerste luikje is open! (Dit is een screenshot en geen link naar de site. Of bezoek ‘m op pietjeoppietjeaf.nl.)

Vandaag bijt Elise zelf het spits af. Sint – met aureool en bovenaan de trap, als de heilige die hij ooit was – wordt omringd door nostalgische figuren in pietenpakjes. Flipje, Loekie, Purno de Purno, Meneer de Uil. ‘Je hoort wel eens dat mensen vinden dat we Zwarte Piet van ze afpakken door ‘m te veranderen. Maar hé, we zijn al zoveel jeugdidolen kwijt. Als ik het voor het zeggen had, wist ik er nog wel een aantal die ik terug zou willen. Dan maken we daar toch pietjes van?’

Even lag ze er wakker van – ‘Wat krijg ik over me heen?’ Even maar: ‘Want ik ben niet belerend. Het enige wat ik met beeld wil zeggen is dit: de fakkels en hooivorken moeten neer. Laten we nu gewoon met elkaar praten.’