Hebben 934 Russische vluchten op 819 ‘terroristische doelen’ in Syrië, ten koste van 370 burgerlevens, iets opgeleverd? Theorieën genoeg. Maar na bijna vier weken bombarderen is het nog steeds niet duidelijk waar Poetin op uit is. Over een ding zijn de geleerden het eens: de gruwelijke stilstand in het conflict is vervangen door een niet minder bloedige dynamiek. Je kunt zeggen wat je wilt van Poetin, maar hij heeft feiten gecreëerd die alle partijen dwingen te bewegen. Kies uit zeven scenario’s:

1. De interventie is een nationale noodsprong. Poetin kon niet anders, zijn laatste bondgenoot in het Middellandse Zeegebied dreigde om te vallen. IS naderde Damascus, en het westelijke kustgebied met de Russische bases Tartus en Latakia zou verloren gaan. Syrië zou nog erger worden dan Libië: een door IS-jihadi’s beheerste chaos, niet ver van Rusland, en met 3000 Russische foreign fighters die terug in Rusland en de aangrenzende republieken terreur gaan plegen.
2. De interventie is geen noodsprong, maar Poetin ziet het wel als een kans om bemiddelingskosten te incasseren. Hij investeert even in steun aan de bungelende Assad en maakt hem intussen afhankelijk. Poetin wordt regisseur van een politieke oplossing en gokt erop dat Obama hem als onderhandelingspartner minder ‘erg’ vindt dan Assad. Obama betaalt de Russen een prijs (een politieke deal die de Russen een eigen stro(ng)man in Damascus biedt), maar is ook van een uitzichtloos probleem verlost. Als lokkertje praat Poetin de laatste tijd over een rol voor ‘alle’ oppositiegroepen, niet alleen voor ‘gezonde’ rebellen – zoals hij onlangs nog zei. Het verschil: in ruil voor een Russofiel in Damascus krijgt het Vrije Syrische Leger / de gematigde oppositie ook nog iets te zeggen.
3. De interventie is een nieuwe salami-zet in het grote schaakspel dat Rusland geleidelijk weer terugbrengt in het Midden-Oosten. Door steeds weer iets te ‘doen’ lost Poetin weliswaar niets op, maar geeft hij Assad extra tijd, ontneemt hij Obama het initiatief en bewijst hij de wereld een dienst waar niemand tegen kan zijn. In 2013 deed hij dat door op de valreep Amerikaanse kruisraketten te voorkomen in ruil voor Assads handtekening onder het Chemisch Wapenverdrag. Nu door Assad in Moskou akkoord te laten gaan met een ‘Weens’ onderhandelingsproces.
4. De interventie is bedoeld als een snelle en spectaculaire geopolitieke vlucht naar voren. Poetin ziet Obama na vier jaar vastlopen, en hij ziet het Midden-Oosten uiteenvallen. De Amerikaanse (en coalitie-) bombardementen bereiken niets. ‘Syrië’ biedt de kans om de wereld te tonen dat wat Amerika niet lukt, Rusland wel kan: met kruisraketten en straaljagers een gelegenheidscoalitie smeden met Saoedi-Arabië, Iran (dat grondtroepen levert) en Irak (dat overvliegvergunningen afgeeft). Rusland telt weer mee, de wereld heeft het niet meer over de Krim en Donbass.
5. De interventie is een sluwe zet opzij: linkage politics. De Russische bommen zorgen voor extra Syrische vluchtelingen naar Europa. Europa zal dus Poetin nodig hebben om het vluchtelingenprobleem op te lossen, en is bereid daarvoor de Oekraïne-sancties tegen Moskou in te trekken.
6. De interventie is een Russische gok, die gedoemd is te falen als ze te lang duurt. Amerikaanse complottheorie: lok Poetin het moeras in. De Russische bommen leveren tot nu toe weinig op, in elk geval geen terreinwinst, en ze kosten de Russen vier miljoen dollar per dag en, niet onbelangrijk, de pas verworven vriendschap met Turkije. Iedereen verliest, want het Syrische drama duurt langer.
7. De interventie is een godsgeschenk. Rusland is de redder van het Midden-Oosten, verslaat IS, helpt Obama, en stopt de exodus naar Europa. Leve Poetin!