<div class="lead">
Nieuwe geopolitieke spanningen, bijvoorbeeld tussen de VS en Noord-Korea, doen opnieuw de vraag oprijzen of oorlog een verdienmodel is. Ko Colijn weet het wel: &#8216;begin er niet aan.&#8217;
</div>
Is oorlog goed voor de economie? Het is een klassieke, maar bijna vergeten vraag die vijftig jaar geleden (tijdens <a href="https://www.vn.nl/summer-of-love-1967/">de Summer of Love</a>) populair was onder maatschapijcritici en studenten. De vraagt maakt een comeback nu het spook van een nucleaire oorlog tussen de VS en Noord-Korea geen fantasie meer is en de spanningen in Oost-Europa allerlei scenario’s uit de Koude Oorlog weer wakker maken.
Voordat dr. Th. Baudet zich ook in dit verband weer aan oude cultuurmarxistische erfenissen vergrijpt, volgt hier even in onrechtvaardig kort bestek de geschiedenis van oorlog en welvaart. De schuld van WO I werd al in 1921 officieel aan de Kooplieden des Doods toegeschreven. Dat sloeg nergens op, maar durf een deftige commissie uit de Volkenbond maar eens tegen te spreken. De wereldwijde wapenindustrie had ‘eigen landen ertoe bewogen om oorlogspolitiek te bedrijven en de bewapening op te voeren’ door ‘overheidsfunctionarissen om te kopen’, had ‘internationale kartels georganiseerd die de prijs van wapens hadden opgedreven’ en ‘internationale bewapeningscircuits georganiseeerd via welke de wapenwedloop door het uitspelen van landen tegen elkaar werd verhevigd’. Dat was geen marxistische, maar partijloze expertanalyse die nu niet serieus meer zou worden genomen -hoewel bedrijven als Lockheed en Boeing de weg naar Washington wel weten. Alleen de documentaire Shadow World, die in 2016 de filmwereld in opwinding bracht, liet ons nog even in deze karikatuur geloven.
In de jaren zestig en zeventig was je als student internationale betrekkingen niets waard als je de theorieën van het militair-industrieel-komplex (sic) niet uit je hoofd kende. Die kwamen erop neer dat een kongsi van strijdkrachten, industrie en wetenschap samenspande om de politici in kapitalistische landen met veel desinformatie en smeergeld over te halen tot een militante buitenlandpolitiek. Die complotleer werd zeker aangemoedigd vanuit Oost-Europese communistische partijapparaten (nu herontdekken we dat soort pogingen tot hersenspoeling als een duivelse nieuwigheid en plakken er termen als information warfare en hybride oorlogvoering op) en was in het algemeen onhoudbaar, maar niet totaal onwaar. Het was nota bene de Amerikaanse president Dwight Eisenhower zelf die bij zijn afscheidsrede tot het Amerikaanse volk in 1960 niet alleen voor de externe vijand had gewaarschuwd, maar ook voor de ‘enemy from within’: de ongebreidelde macht van dat Amerikaanse militair-industrieel complex.
<q class="pull-left">Mondiaal is oorlog verwoesting, kapitaalvernietiging, inflatie en leed.</q>Op sectorniveau zijn vliegtuig- en elektronicafabrikanten natuurlijk wel blij met uitdijende defensiebegrotingen. Het winnende land vaart er, historisch gezien, na een oorlog meestal wel bij, en de Amerikaanse onderzoeker Joshua Goldstein stelt dat zeevarende handelsnaties in het verleden meestal beter uit een oorlog zijn gekomen dan continentale economieën omdat ze met hun schepen konden verdienen aan de slaven en grondstoffen uit hun verworven koloniën. Maar talloos veel onderzoeken hebben aangetoond dat er op macroniveau niets te winnen valt met oorlog. Mondiaal is oorlog verwoesting, kapitaalvernietiging, inflatie en leed. Recent Noors onderzoek toont aan dat de tientallen burgeroorlogen (interlandoorlogen komen tegenwoordig niet vaak meer voor) de betrokken landen jaarlijks gemiddeld 20 procent van hun nationaal inkomen kosten. Jamie Thompson van Oxford Econonomics analyseerde bijna 400 conflicten uit de laatste vijftig jaar en concludeert ook: bij driekwart van de grote oorlogen waren er alleen maar economische verliezers. Begin er niet aan.