Beschermd: Onder water word je niet afgeleid

Maya van Wingerden maakte in samenwerking met Vrij Nederland voor haar opleiding fotografie aan de KABK te Den Haag een kunstproject. Uitgangspunt voor haar film en foto’s is de betekenis die technologische ontwikkelingen voor haar hebben. Haar werk What is still, what still is wordt tentoongesteld in het Humanity House te Den Haag tot en met 4 februari.

https://vimeo.com/251153700

In een kleine donkere ruimte wordt bovenstaande video geprojecteerd op het plafond. Daaronder liggen twee zitzakken waarboven twee koptelefoons hangen. Maya van Wingerden hoopt de kijkers het moment van verstilling dat zij onder water ervaart mee te geven. ‘Ik laat de film loopen, waardoor ik hoop dat mensen langer blijven kijken dan de enkele versie. Ze mogen best even ontsnappen.’

‘Het is toch magisch dat we onder water kúnnen zijn? Het is een plek waar we niet thuishoren, waarvoor we hulpmiddelen nodig hebben om er te kunnen ademen. Alles lijkt er te vertragen en mijn besef van tijd raak ik helemaal kwijt.’

Maya is altijd al een waterrat geweest en dat heeft ze niet van een vreemde. ‘Mijn vader voer vanaf zijn zestiende al op zee. Mijn oudste zus heeft zelfs nog meegevaren toen ze jong was, waar ik stiekem wel jaloers op ben. Toen ik werd geboren had hij een eigen scheepvaartbedrijf, waar zowel mijn vader als mijn moeder hart en ziel in stopten. Ik denk dat ik wel kan zeggen dat de zee mijn vaders beste vriend was.’

We hebben geen grip op de zee, ze is volledig oncontroleerbaar

Lange zeiltochten met het gezin, het omringd zijn met alleen maar zee heeft Maya een wereld laten zien waar ze haar vader eeuwig dankbaar voor is. ‘De eerste keer duiken was dan ook met hem, onze Rescue Diver Course hebben we samen gehaald. Ik heb de meest magische momenten sowieso op zee meegemaakt.’ Sinds december 2014 is haar relatie met de zee complexer geworden en heeft het een extra betekenis gekregen. ‘Mijn vader maakte zeilend de overtocht van Curacao naar Martinique, hij is daar nooit aangekomen. Het letterlijk in en omringd zijn met water zorgt ervoor dat ik toch een beetje meer bij papa ben. Het geeft mij een rust die ik hier boven water niet vaak ervaar.

In de video staat vooral haar vlucht van het ‘hier’ centraal, als gevolg van de vele prikkels die dagelijks op haar afkomen. ‘M’n telefoon, laptop, alle informatie waarmee je dagelijks wordt overspoeld, je bent eigenlijk constant afgeleid en gehaast. Onder water kan ik volledig opgaan in de omgeving, in het nu zijn. Daar lukt het me om alles los te laten.’ Het ontsnappen in een boek of eenzelfde concentratie ervaren tijdens een treinreis is niet te vergelijken.

Om de film te maken heeft Van Wingerden drie keer gedoken. ‘Het was voor mij de eerste keer dat ik dook in Nederlands water. Twee van de drie filmdagen was het prachtig weer, heel helder en licht. De laatste dag was totaal anders: het was tien graden, het water was troebel en er was nauwelijks zonlicht. Ik moest mijn buddy de eerste paar minuten vasthouden omdat we elkaar anders kwijt zouden raken. Na enkele meters zwemmen veranderde dat compleet.’

‘Die constante verandering houdt het spannend om te duiken, nooit is het water hetzelfde. We hebben er geen grip op, de zee is volledig oncontroleerbaar. Ze is groots, eigenwijs en onbegrijpelijk, maar mij geeft het rust.’