Nee, PowNed: die manipulatie dient geen maatschappelijk belang

Het mediadebuut van de Syrische Ahmed bij PowNed hield de gemoederen de afgelopen weken wereldwijd aardig bezig. Eerst gingen talloze Arabische websites die de talkshow van PowNed met een clip waarin de Syrische asielzoeker over zijn opgezwollen testikels vertelde in het vizier kregen, flink tekeer tegen Ahmed over zijn indiscretie. Toen begonnen Syrische vluchtelingen in Nederland zich af te vragen hoe het uitgezonden fragment over de intieme delen van hun landgenoot tot stand gekomen was. En nadat onder andere de NOS en de Volkskrant berichtten dat Ahmed vanwege misleiding en reputatieschade een kort geding tegen de zender en de verslaggeefster aanspande, lieten zelfs de correspondent van Der Spiegel en de verslaggeefster van de BBC hun interesse op de kwestie los.

Ook mijn Syrische collega Majad, die enkele maanden eerder naar Nederland was gevlucht, beet zich vast in het verhaal. De afgelopen twee jaar stonden we tijdens mijn reizen door het Turks-Syrische grensgebied regelmatig samen aan het bed van oorlogsslachtoffers. Hij knipperde niet met zijn ogen als bij die interviews allerlei naakt tevoorschijn kwam en precaire details van de verwondingen besproken werden. Toch voelde het enigszins bizar om aan mijn eettafel in Amsterdam de uitgebreide conversatie met ins and outs over de seksuele gedragingen van zijn landgenoten onder de loep te nemen. Het onbeholpen Engels van de verslaggeefster en de asielzoekers plus de vele misverstanden verhoogden de absurditeit dermate dat je bijna zou vergeten hoezeer de geïnterviewden zich voor schut gezet voelden door de uitzending die dit alles opgeleverd had.

Duidelijk bleek dat de undercovertruc van verslaggeefster ‘Tanja’ helemaal gelukt was. Want hoe opzichtig de camera ook te werk ging, de Syrische asielzoekers spraken in het Arabisch onderling over een project, precies zoals dat hun door de journaliste, die voor een student met interesse in cultuurverschillen doorging, was gepresenteerd.

Undercover werken is volgens de regels van de journalistiek een geoorloofde werkwijze, mits het gaat om een groot maatschappelijk belang en de informatie niet op andere manieren te verkrijgen is. Ik zal de laatste zijn om bezwaar te maken tegen zo’n vermomming. In dictaturen en andere andere landen waar journalisten ongewenste pottenkijkers zijn, maak ik er al jarenlang dankbaar gebruik van.

Maar het valt moeilijk aan te tonen dat Ahmeds medische probleem voor de Nederlandse samenleving relevantie heeft.

In de tweede uitgezonden clip steekt Ahmed de vingers in de keel om zijn afkeer van homoseksuelen te uiten. Ik kwam bij het bekijken van het volledige interview een gebalde vuist tegen, maar ook allerlei uitspraken die dat gebaar afzwakten en nuanceerden. Een oproep tot geweld zat er niet bij. Enkele van Ahmeds metgezellen lieten weten homoseksualiteit geen enkel probleem te vinden. Al die nuances werden in de uitzending weggelaten.

Als homohaat onder asielzoekers de maatschappelijk relevante kwestie is die PowNed met het undercover werken wilde aantonen, dan is de vraag waarom de fragmenten die op dat onderwerp betrekking hebben niet uitgebreider zijn uitgezonden. De clip van Ahmed opgezwollen testikels trok zoals te verwachten veel meer rellerige aandacht dan het fragment met de vingers in de keel.

Dinsdag stelde de voorzieningenrechter Ahmed in het gelijk. Powned maakte zich schuldig aan een ernstige aantasting van de privacy zonder dat daar een rechtvaardiging voor bestond. Ook het undercover werken werd dus afgekeurd. De omroep heeft al aangegeven de uitspraak niet te accepteren en in beroep te gaan. Maar als PowNed meent dat homohaat onder asielzoekers een belangrijke maatschappelijke misstand vormt dan lijkt een serieus onderzoek daarnaar mij een heel wat betere vorm van haar eigen rehabilitatie dan een ongewis hoger beroep.