Vrij Nederland zoekt broedplaatsen van vernieuwing. Deze week: Ambio van Teresa van Dongen. Energie opwekken zonder de natuur te misbruiken, met cellen uit de huid van octopussen.

Wat is dit nou weer?

Licht van bacteriën van de huid van een octopus. Geïnspireerd op die heel kleine algjes in de zee die licht geven als de golf omslaat. Bioluminescentie heet dat. Ontwerper Teresa van Dongen maakte een lamp met een vloeistof vol bacteriën die oplichten als er zuurstof bij komt. Door een van de gewichten die aan de lamp hangen uit balans te brengen, gaat het ding schommelen, en die beweging zorgt voor zuurstoftoevoer. Het resultaat is een aangenaam blauw-groen-kleurig sfeerlicht waar Philips’ Living Colors-lamp nog een puntje aan kan zuigen.

Waarom bestaat dit?

Van Dongen, die vóór de Design Academy even biologie studeerde, zocht naar een vorm van energie waarvoor je de natuur gebruikt in plaats van misbruikt. Ze ontdekte dat de hele diepzee vol oplichtende organismen zit. Vissen en andere wezens leven daar beneden in knusse symbiose met lumineuze bacteriën: inktvissen lichten er hun buik mee op zodat ze geen schaduw werpen als ze over roofdieren heen zwemmen en zeesterren creëren afleidingsmanoeuvres door een lichtgevende arm van hun lijf te laten vallen. Om die homogene lichtgevende substantie van de onderzeebeesten te reproduceren, belandde ze bij masterstudenten van de TU Delft die het al gelukt was, met een pomp voor de zuurstoftoevoer. Maar vloeistof mengt dus ook met zuurstof uit de lucht, als je het maar in beweging brengt. Dus bekeek Van Dongen alle YouTubefilmpjes over het maken van een perpetuum mobile en kwam uiteindelijk op het hier gefotografeerde systeem.

Gaat dit de wereld veranderen?

‘Absoluut niet,’ zegt Van Dongen. Maar haar lichtgevende inktvisbacteriën zijn verder onderzoek meer dan waard. Er wordt nu wel gekeken naar de medische mogelijkheden van bioluminescentie, maar niet naar de potentie ervan als lichtbron. Daar gaat Van Dongen zich het komende jaar eens goed op richten.

Loopt het al?

Er zijn plannen. Zoals contact zoeken met een onderzoeksgroep in San Francisco die bezig is de hoeveelheid licht te vergroten. Van Dongen zou ook de levensduur van de bacteriepopulatie willen verhogen. Ze wil van haar lamp een consumentenproduct maken, maar dat is vooral een stip op de horizon, een goede onderzoeksdrive. ‘Ik denk dat de weg ernaartoe heel belangrijk is om de kennis die er is te verbinden.’ Wat er dan uiteindelijk uit komt, moeten we over een jaar nog maar eens vragen.