Jihadexpert Montasser AlDe’emeh: ‘We moeten ons niet laten verdelen’

Hij lag nog te slapen, vanochtend, tot hij na drie gemiste oproepen toch maar besloot terug te bellen. Vanaf dat moment zit Montasser AlDe’emeh aan zijn telefoon gekluisterd, koortsachtig het nieuws over de aanslagen in zijn stad volgend. Gegeten heeft hij nog steeds niet.

Gisteren zat promovendus en jihadexpert AlDe’emeh bij Pauw om te vertellen over de wijk Molenbeek, waar hij met zijn centrum voor deradicalisering jongeren begeleidt en van de jihad probeert te weerhouden. Aarzelend vertelde hij gisteravond niet te geloven dat Salah Abdeslam, die dit weekend werd gearresteerd, werkelijk tot inkeer was gekomen. ‘Dan had hij zich toch wel overgegeven?’ Waarschijnlijker was volgens AlDe’emeh dat Abdeslam in Molenbeek nieuwe aanslagen voorbereidde, tot hij werd opgepakt.

Onheilspellend profetisch, klinken zijn woorden nu. Maar AlDe’emeh waakt er vandaag voor een directe lijn tussen de Abdeslams arrestatie en de aanslagen van vaochtend te trekken. ‘Daarvoor weten we nog veel te weinig.’

Een persoonlijke conclusie trok hij vanochtend wel. Op zijn Facebook-pagina postte hij om 11:30 een foto van zichzelf met de Belgische vlag. ‘Ik ga me als vrijwilliger aansluiten bij ons Belgisch leger,’ schreef hij eronder. ‘De vijanden van ons volk hebben de poorten van de hel geopend. Ik roep ons volk (moslims en niet-moslims) op tot eenheid. Onze vijanden willen ons verdelen.’

Telefonisch legt AlDe’emeh uit het gevoel te hebben op het moment niet anders te kunnen. ‘Ik heb in de loop der jaren zoveel kennis opgedaan over hoe IS denkt, over hun werkwijze, over de manier waarop ze slachtoffers willen maken. Ik kan niet anders dan die kracht, mijn intellect, beschikbaar te maken. Ik moet mijn land beschermen.’

In een interview met Vrij Nederland bekritiseerde AlDe’emeh onlangs nog de Belgische overheid, die zich slechts richt op een keiharde aanpak en de wijk Molenbeek wil ‘schoonvegen’. Zijn aankondiging van vanochtend botst daar niet mee, vindt hij. ‘Natuurlijk: ik blijf ook naar de scholen gaan en op de jongens en meisjes hier inpraten, ze omarmen, om radicalisering tegen te gaan. Dat doet de overheid te weinig: ik heb de burgemeester van Molenbeek hier nog nooit gezien en de deradicaliserings-ambtenaren zie je hier ook niet. Maar daarnaast wil ik na vandaag méér doen, en het leger helpen. Er zijn zoveel onschuldige mede-burgers omgekomen. Dit moeten we stoppen.’

Of zijn beslissing ook uit persoonlijke teleurstelling voortkomt? Nee, zegt AlDe’emeh resoluut. ‘Dit is een collectief falen. Ik doe wat ik kan doen. Maar dit land heeft al decennia geen visie op integratie. Daarbovenop komt de decentrale structuur, waardoor elke beleidsmaatregel stokt. Brussel is een stad met 6 politiekorpsen en 19 burgemeesters. Daar zit misschien een deel van het probleem.’

Als reactie op zijn post ontving AlDe’emeh al diverse bedreigingen van jongens die naar eigen zeggen van IS zijn of in Syrië verblijven. Het bevestigt volgens hem zijn analyse. ‘Wat doen die jongens in België? Hoe kan het dat teruggekeerde Syriëgangers hier gewoon rondlopen en mij kunnen bedreigen? In dit land faalt het inlichtingensysteem, en daar kan ik niet passief over blijven.’

Dat men nu massaal naar Molenbeek kijkt is volgens hem niet terecht. ‘De mensen daar staan hier echt niet achter. Zij zijn het beu. De meeste Syriëgangers in dit land komen nota bene uit Antwerpen. Dit is niet alleen iets van Molenbeek. ’ Niettemin hoopt hij dat moskeeën overal in België de komende dagen massaal oproepen tot eenheid. ‘Jonge mensen hebben begeleiding nodig. Als jongeren blij of vrolijk reageren op de aanslagen zie ik gesloten harten en blindheid, maar vooral een gebrek aan kennis en begeleiding. En daarvoor hebben we allemaal een verantwoordelijkheid. Ouders, familieleden, school, buurt en overheid.’

Tegelijkertijd wijst AlDe’emeh op de vele steunbetuigingen die hij krijgt, uit alle hoeken van de samenleving. ‘Het enige dat IS wil is ons verdelen. Zowel bij de haat van moslims als de haat tegen moslims winnen zij. Juist nu roep ik op tot eenheid. Dit is ook mijn land. Ik hoor hier, en daarom wil ik ook helpen België te beschermen.’