Een verslag van elke dinsdag scheidingsadvies in het café

Pingpong

Op de eerste avond, toen ons Scheidingsadvies nog niet de bekendheid had die het nu heeft, kwam er een ouder van school langs die gehoord had dat er iets gaande was in café Heuvel.

Vertel, openden wij het gesprek, zoals afgesproken. Met wat te drinken erbij. Hij vertelde dat hij inmiddels al bijna acht jaar gescheiden was, de kinderen waren nu elf en negen, dus vlak na de geboorte van de tweede zijn ze uit elkaar gegaan.

Harry zei nog dat kindertjes maken dus wel ging met die dame, maar kindertjes grootbrengen niet. Daar kon hij wel om lachen: het maken van die kindertjes met mijn ex was een feest! En wel meer dingen waren erg goed.

Maar jullie zijn dus uit elkaar?

Klopt. En de kinderen binden ons, en dat is niet zo erg. Maar ze spant allerlei zaken tegen me aan: dreigementen, claims, onderzoek, waar ze maar kan. Ze wil bijvoorbeeld dat ik met terugwerkende kracht haar huur ga betalen, want als ik niet bij haar was weggegaan dan had zij geen huis hoeven te huren.

Dat vond Harry wel een slim idee. Geen speld tussen te krijgen. Maar op dat soort onzin moet je nooit reageren, behalve dan: get over it! Hij reageerde ook al lang niet meer, maar de claims blijven komen. Zo wilde zijn ex ook zijn toenmalige werkgever aanklagen omdat die hem met een opdracht naar Londen stuurde en daar ontmoette hij zijn nieuwe liefde.

Knettergek, dachten Harry en ik tegelijk, maar hoe formuleer je dat op een opbouwende geruststellende manier? Dus ik zei: een beetje simpel gedacht, maar wiens schuld is het? En wat is er met haar aan de hand? Wat maakt haar persoonlijkheid zo dat ze zich zo vastbijt en alles over haar scheiding terugkaatst in de vorm van claims? Voor we die vraag behandelden, vroeg ik hem of zijn ex nog andere rare trekjes had, gewoontes, andere hobby’s, buiten tafeltennis?

Tafeltennis? vroeg hij verrast. Dat was het zijspoor dat we zochten. Pingpong, ja, zei ik. Op een ouderavond hoorde ik dat ze pingpong-les volgt in de sporthal net achter school. Daar wist hij niks van. Harry kopte mijn voorzet in: Jij doet ping en zij doet pong. Oké. Doe jij geen ping, dan is er geen kans op haar pong.

Dat vond hij een goeie. Bovendien ga je alleen pingpongen als je zo autistisch bent als een stokstaartje. Toen begreep hij de situatie volledig.

Proost.

____

Wanneer vertel ik het?

Een bijzonder lange vrouw was aan ons tafeltje komen aanschuiven. Nou ja schuiven, ze vouwde haar bijzonder lange benen langs de tafelpoot en ging in het hoekje zitten. Ze had een ingewikkeld probleem.

Daar zijn we hier voor, mevrouw. Zeg maar je hoor, zei ze. Gelukkig maar. Ze was van onze leeftijd, ook al schelen Harry en ik negen jaar. Ze bungelde er ergens tussenin, was onze schatting achteraf. Ze vertelde dat ze al een tijd een minnaar had. Helemaal verliefd, maar ze was dus nog getrouwd.

Dat is leuk, maar inderdaad ook ingewikkeld, zei ik. Je weet waarschijnlijk niet voor wie je moet kiezen. Dat was een iets te snelle invulling van haar verhaal, want ze zei dat ze heel goed wist voor wie ze moest kiezen, voor die nieuwe natuurlijk, die was fantastisch. Met die andere had ze twee kinderen, maar dat huwelijk was compleet in slaap gesukkeld. Het ging dus niet om het kiezen, het ging om de vraag: wanneer vertel ik het? Harry en ik knikten.

Moeilijke vraag, ook voor ons, want op dit vlak verschillen wij een beetje. Het antwoord is afhankelijk van de persoon, zei ik diplomatiek.

Bedoel je mijn man of bedoel je mij?

Jij als persoon, zei ik. Kijk, toen ik een ander had, vertelde ik het dezelfde maand nog. Het was dat er Kerst en Oud & Nieuw tussen zat en er familie van ver over was en ik hun feestdagen niet wilde verpesten, anders had ik het al binnen drie weken verteld. Was dat fijn? vroeg ze. Het was verschrikkelijk, zei ik. Ik bedoel: het was verschrikkelijk fijn! Toen ik er vanaf was, had ik helemaal niks meer, want ik kon meteen vertrekken. Geen huis – ik kon na een paar dagen bij een vriend intrekken, ik heb daar twee maanden gezeten.

Kinderen zag ik alleen even bij school. Het was ellende, maar het was wel duidelijk en ik was van het hele gedoe af. Van het geheimzinnige gedoe? vroeg ze. Nee, van de relatie waar ik in vastzat en waar ik jaren voor nodig had om eruit te komen. Dat was nu in één klap voorbij. Dus de vraag voor jou persoonlijk is eigenlijk: dat ingedutte huwelijk van je, met die ingedutte man die natuurlijk niet eens meer naar die mooie lange benen van je kijkt, hoe graag wil je daar uit?

Ze pakte haar telefoon en ging naar buiten om te bellen. Harry zei: gelukkig deed jij dit gesprekje.

____

De mooiste dag

Die avond hadden we al verschillende mannen en vrouwen gesproken die worstelden met een scheiding, maar het beste gesprek was met een man die vrolijk het café binnenkwam en zei: ‘Ik ga trouwen.’

Harry zei eerst nog dat hij verkeerd zat. En op dinsdagavonden zijn vrijgezellenfeesten hier verboden. Niks van dat alles. Hij kwam uit de provincie en was een paar dagen in Amsterdam voor zijn werk.

Nou vertel. Met wie ga je trouwen?

Hij liet ons foto’s zien. Op zijn telefoon. Hij in een korte broek, een kameel met een briefje, een vrouw met het briefje in haar hand, op dat briefje hartjes en de tekst: Will you marry me?

Ik zei: leuk, je gaat met een Engelse trouwen. Maar nee, ze komt bij hem uit het dorp, ergens in het oosten. Harry zei dat ze blijkbaar wel yes gezegd heeft, en van harte gefeliciteerd maar wij moeten weer door met ons dinsdagavondwerk. Het was behoorlijk druk die avond en die kerel bleef maar een beetje aan de hoek van de bar hangen en na een tijdje kwam hij toch bij ons tafeltje staan. Hij had een vraag: op de lijst met genodigden stonden allemaal vrienden die nog goed bevriend zijn met zijn ex. Wat nu?

Aha, hij was dus al een keer getrouwd geweest, en nu ging hij weer trouwen. Mooi voor hem, maar dus ook lastig.

Harry was helder: bij een bruiloft moet je iedereen uitnodigen. Ja, zei hij, maar hoe valt dat bij mijn ex? Hij zei het heel rustig, maar wij begrepen uit die woorden dat zijn ex niet bij de bruiloft zou zijn. Ik zei: die ex van je, die vindt het natuurlijk geweldig dat je weer gaat trouwen?

Nou ja, zei hij, ik heb niet gehoord dat ze het vervelend vindt. Ik vroeg hem hoe lang ze bij elkaar zijn geweest. Veertien jaar. Geen kinderen, scheiding best soepel verlopen. En toen zei Harry: en nu jij weer gaat trouwen, ben je bang dat er achter jouw rug om met haar gekletst wordt na de bruiloft? Hij knikte.

Ik zei: niks mag deze verse start in de weg zitten, ook niet jouw leven van daarvoor en dat was met haar. Dus laat haar niet achteraf uit de tweede hand allerlei verhalen horen over jouw bruiloft, geef haar een mooi plaatsje in de zaal. Deze bruidegom was aan het denken gezet, en dat deed hij een eindje bij ons vandaan, aan de bar, in zijn eentje.

____

Lichamelijk piekeren

De vrouw was uiterlijk koel en verzorgd, knap ook, maar van binnen een en al twijfel en gepieker. Dat vermoedden we al toen ze op het terras bij ons kwam zitten, en werd bevestigd toen we vroegen wat ze wilde drinken. Het kostte haar minuten om te beslissen of ze een rode of een witte wijn wilde, en toen ik zei dat ik binnen twee bier en een witte wijn ging halen, wilde ze een rooie.

Een tijdje terug was ze gescheiden, haar man had een ander. Ze woonden in een groot huis. Zij was boven gaan wonen, hij beneden. Harry en ik keken elkaar even aan. Dat was het slechtste idee ooit.

Dat bleek. Zij hoorde al wekenlang die nieuwe vriendin van hem binnenkomen. Dat voelde vervelend. Daar reageerden we niet op. Scheiden is geen gevoel. Er gaat gevoel aan vooraf en als je boven elkaar gaat wonen gaat dat gevoel nog wel even door, verder is een scheiding vooral praktisch op te lossen. Dus Harry zei: jij moet ergens een flatje huren. Was ze mee bezig, zei ze vlug. Dit type vrouw zal nooit toegeven dat een man haar op een idee heeft gebracht. Maakt ons niks uit, met omtrekkende beweging naderden we het werkelijke pijnpunt.

Mooi, zei ik, jij zoekt een huurwoning, wij drinken nog wat. Maar ze was nog niet klaar. Ook zij had sinds kort een nieuwe liefde. Heel pril allemaal nog, hoor. Daar moeten we helemaal op drinken, zei ik. Nieuw huis en nieuwe liefde, het gaat jou echt voor de wind. Toch had ze het moeilijk. Haar nieuwe liefde was ook bij haar boven geweest. En haar ex was net die avond thuisgekomen, ook al zou hij er helemaal niet zijn…

En toen heeft hij jullie horen stampen, zei Harry. Nu reageerde zij niet, maar haar wangetjes vertelden dat haar ex haar niet alleen gehoord had. Ze dacht lang na. Ze nam een slok wijn en zei: die nieuwe liefde is geen blijvertje.

Jammer. Maar zulke goeie seks krijg ik waarschijnlijk nooit meer, vulde ze aan. Daar zat het werkelijke zeer. Die scheiding kon ze nog wel hebben, de gedachte dat haar nieuwe liefje tijdelijk was ook, maar dat haar lijfje nooit meer iets beters zou krijgen, maakte haar gek. Het was lichamelijk piekeren.

Ook in deze gevallen weten wij raad. Ik liet haar een medaille zien waar op staat: The best is yet to come. Die moet je altijd bij je hebben, of anders in elk geval die gedachte.

____

Huurwoning

Huilende mensen vragen veel aandacht. Zo ook de man die midden in café Heuvel tegen Harry’s brede schouder zat te grienen over zijn dreigende scheiding. Hij voelde het al een tijdje aankomen, maar het zette niet door. Het maakte hem bang. Dus we susten hem een beetje en richtten ons op de vrouw die ook aangeschoven was.

Ook zij was nog niet gescheiden, maar ze was heel druk bezig om dat dit jaar nog voor elkaar te krijgen. Ze had een eigen bankrekening geopend. Met haar man had ze een koophuis en ze had zojuist een huurwoning gevonden niet zo ver van de school van hun kinderen en daar was ze spulletjes voor aan het verzamelen. Een vriend kon haar helpen met de zwaardere spullen naar boven sjouwen. Als alles klaar was zou ze haar man vertellen: ik ga bij je weg.

Bijzonder verhaal. Harry ging iets rechtop zitten, de verdrietige man ook. Wat vooral opviel: het verschil in gevoelsbeleving tussen deze twee.

Ik vroeg aan de huilende man of zijn vrouw het soms ook allemaal zo geregeld had, want ik kan me voorstellen dat de schok dan groot is. Dat was niet zo, snikte hij. Hij vond het alleen zo verschrikkelijk dat hij zijn kinderen straks misschien niet elke dag kon zien.

Harry zei nog: speel nou even mee, maar ook dat lukte hem niet. Ik vond de vrouw wel erg rationeel. Ik vroeg haar: denk je dat je moet scheiden of voel je dat je moet scheiden? Dat voel ik, zei ze. Dat voel ik heel goed, denk ik. Harry vroeg: wat is het nou? Denken of voelen?

Nu deden haar eigen woorden haar twijfelen. Ik vroeg: en je man? Wil die jou nog voelen of denkt hij ook van: laat maar? Dat wist ze nog niet.

Harry vroeg: misschien is hij ook wel een huurhuis aan het regelen. En een eettafel en een bank. Toen begon ze iets te voelen. Haar denken stopte in elk geval even.

Wat zou je dan zeggen? vroeg ik. Als hij vanuit het niets vertelt: ik ben weg en heb al een nieuwe woning, helemaal ingericht. Nu voelde ze werkelijk van alles.

Het was de huilende man, die nu niet meer huilde, die uitkomst bracht. Hij zei: ik ben blij dat ik het allemaal al weet, dan kan ik nu nog iets veranderen. Heel clever gezegd, zei ik toen de man opstond, groter en sterker dan eerst.

____

Tweedehandsje

Een van de vaste gasten van café Heuvel had wekenlang gedaan of dat hele scheidingsadvies hem niks kon schelen, en toch kwam hij op een druilerige avond bij ons staan. Gaan zitten deed-ie niet, ook al zat hij ergens mee. Met een biertje in zijn hand zei hij: ik ben zelf niet gescheiden, maar mijn vriendin is getrouwd geweest.

Gelukkig dan voor jou dat ze gescheiden is, zei ik en Harry knikte. Hoe lang al? Een jaar of vijf, zei hij. En die maar? vroeg ik? Waarom zei je: maar mijn vriendin is getrouwd geweest? Ja dat ehhh… ik vind het ehhh… Hij kwam moeilijk uit zijn woorden.

Zeg nou maar, zei Harry, die ook niet van dat gedraai houdt. Toen zei de man eindelijk dat zijn omgeving het moeilijk vond, of dat hij opmerkingen kreeg, over dat zij al eerder getrouwd was.

Je familie? vroeg ik, want meestal blijft een relatie of huwelijk bij de familie het langst hangen. Vrouwen die in een huwelijk de achternaam van hun ex gedragen hebben komen daar heel langzaam vanaf. Eerder vrienden en mensen van mijn werk, zei hij. En wat zeggen ze dan? Dat ze al een ander heeft gehad.

Dat begrijpen we, maar wat is daar het probleem aan? Jij hebt toch ook wel een keer een ander gehad, voor haar? Daar wilde hij zich niet over uitlaten.

Hij zei: ze zeggen steeds tegen me dat zij al een ander heeft gehad, in de zin van ehhh, dat ehhh… Weer begon hij te hakkelen. Ik zei: vertel nou maar, je kunt hier alles zeggen. In de zin van dat ze een tweedehandsje is. Daar hebben ze gelijk in, wilden wij allebei in koor zeggen, ik zag het aan Harry, maar gelouterd als we zijn hielden we onze waffel. We luisterden.

De man herhaalde zachtjes: een tweedehandsje. Bij zijn werk zullen ze er wel om lachen, maar het klonk inderdaad niet zo prettig. Ik keek Harry even aan en zei: bedoelen ze dat er een ander op gelegen heeft? Een miniem knikje met zijn hoofd.

Harry zat al klaar. Ik zei: weet je wat je dan de volgende keer moet zeggen? Ik liet een stilte vallen en Harry nam het meteen over: dan zeg je dat het geen enkel probleem is, van dat tweedehandsje, want die gozer heeft alleen de eerste vijf centimeter gebruikt!

Toen ging hij alsnog even zitten. Die ene opmerking had de zaak van zijn vrouw en haar ex compleet in een ander perspectief gezet. Daarvoor komen mensen naar ons consult.

____

Knuffelboek

Daar hebben we de eerste homo, zei Harry en hij knikte in de richting van de deur. Er kwam een man binnen. Heel goed, zei ik. Homo’s kunnen trouwen tegenwoordig, dan kunnen ze ook scheiden.

Onze visie klopte deels. Hij bleek onlangs gescheiden, maar van een vrouw. Hij vertelde dat zijn ex van beroep schrijfster is en dat alles over hun scheiding elke week in de krant staat. Zijn hele scheidingsverhaal, in de openbaarheid.

Ik vroeg hem of die krant soms in zijn familie veel gelezen wordt, anders lijkt het me niet zo’n probleem. Niemand kent haar, en dus kan het een verhaal van iedereen zijn. Het was een principekwestie, zei hij. Ze schrijft alles op en maakt het openbaar.

Privacy, mompelde Harry. Dat soort termen hebben voor ons geen waarde, als die homo het er niet mee eens is moet hij er iets aan doen. Niet gaan mekkeren over een of andere vage wet. Ik gooide het over een andere boeg. Ik zei: dat schrijven ken ik wel, ik schrijf ook alles op, ik lees ook wel eens wat, en daar schrijf ik over. Alles openbaar. Maar wel van alle kanten en alle perspectieven. Heeft ze al geschreven vanuit jouw standpunt?

Nee. Ze noemt zelfs mijn naam niet. Alleen ‘man’. Laf, zei Harry. Ja, zei ik. En tegen hem: jij hebt haar een onderwerp geschonken. Maar het probleem zit bij haar. Ze is ze blij dat ze een onderwerp heeft, daar wil ze nooit meer vanaf.

Juist, zei Harry. Door te schrijven zijn jullie juist niet gescheiden.
Het is simpel, zei ik. Van schrijvers die geen onderwerp hebben, moet je sowieso scheiden. En met schrijvers die alleen hun eigen scheiding als onderwerp hebben, moet een man niks beginnen. Ze schrijft zo veel over die scheiding dat ze nooit een leuke vent meer vindt.

Half november was de boekpresentatie van haar scheidingsboek. Het was een groot feest. Alleen maar mooie mannen, veertigers, haar doelgroep. Harry en ik waren er natuurlijk ook. We hoefden geen scheidingsadvies te geven, we hadden een avondje vrij. Wel keken we goed naar de schrijfster, die haar boek over de scheiding stevig vasthield, ze drukte het steeds tegen zich aan, hield het tussen haar en alle andere mensen in.

Ze heeft een nieuwe vriend, zei Harry. Overal om haar heen knappe lieve zorgzame perfecte mannen, Har en ik pasten er prima tussen. En zij knuffelde haar eigen scheidingsboek.