<div class="lead">
De weerstand tegen het vrijhandelsverdrag tussen Europa en de VS groeit. De vraag is of het er ooit gaat komen. &#8216;TTIP is dood&#8217;, klinkt het in de wandelgangen van het oppermachtige Ministerie van Economische Zaken in Berlijn.
</div>
Er gaat geen week voorbij of ergens in Europa is wel een demonstratie tegen TTIP, het omstreden vrijhandelsverdrag tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. Ook in het Europees Parlement, vooral in de linkervleugel van de sociaal-democratische fractie, begint de weerstand te groeien. TTIP zou niet alleen betekenen dat Europa op den duur de standaarden voor voedselkwaliteit moet verlagen – gesymboliseerd door de gevreesde &#8216;chloorkip&#8217; die ook in Europa in de schappen zou komen – maar ook dat de arbeidsrechtelijke positie van werknemers in Europa wordt uitgehold. Niet voor niets maakt PvdA-Europarlementariër en oud-FNV-voorzitter Agnes Jongerius zich er dagelijks druk over.
Wie denkt dat al dat protest niet meer dan zinloos tromgeroffel is omdat het grootkapitaal uiteindelijk tóch altijd wint, zou zich best eens kunnen vergissen. Zoals bekend worden de belangrijkste beslissingen in Europa niet door het Europees Parlement genomen maar door de lidstaten. En zonder steun van het oppermachtige Duitsland gebeurt er vrijwel niks.
<q class="pull-left">Zonder steun van het oppermachtige Duitsland gebeurt er vrijwel niks.</q>
Juist binnen de sociaaldemocratische SPD, partner van Angela Merkel in de Grote Coalitie, beginnen de opvattingen over TTIP de laatste tijd snel te verschuiven. Sigmar Gabriel, leider van de SPD, vice-kanselier én minister van Economische Zaken, ligt al maanden zwaar onder vuur, zoals Max van Weezel en ik laatst <a href="https://www.vn.nl/spd-leider-sigmar-gabriel-schoothondje-en-streithansel/" target="_blank">in Vrij Nederland beschreven</a>. Vanuit zijn eigen achterban krijgt Gabriel niet alleen de kritiek dat hij onverteerbare compromissen sluit en de noden van de gewone man uit het oog is verloren, maar ook dat hij zich als minister van Economische Zaken voor het karretje van het grote bedrijfsleven laat spannen.
Zo ging het ook in het najaar van 2015, toen honderdduizenden vakbondsleden, milieuactivisten en anti-globalisten in Berlijn tegen TTIP demonstreerden. Dezelfde dag bezwoer Gabriel in een paginagrote advertentie dat aan de Europese sociale en duurzaamheidsnormen niet zou worden getornd, maar waarschuwde hij ook tegen &#8216;bangmakerij&#8217;. Op het World Ecomic Forum in Davos, het jaarlijkse onderonsje van politieke leiders en captains of industry, liet hij zich vervolgens ontvallen dat hij de discussie in Duitsland &#8216;hysterisch&#8217; vond. Prompt regende het kritiek, ook in zijn eigen partij: Gabriel zou de &#8216;toyboy&#8217; zijn van het grootkapitaal.
Sindsdien slaat de SPD-leider een hardere toon aan over TTIP. Dit voorjaar dreigde hij er zelfs mee het omstreden vrijhandelsverdrag <a href="http://www.nu.nl/economie/4015932/duitse-minister-dreigt-onderhandelingen-ttip-blokkeren.html" target="_blank">te zullen blokkeren</a>.
In de wandelgangen van het Duitse ministerie van Economische Zaken, waarvandaan de onderhandelingen over TTIP op het hoogste niveau worden aangestuurd, valt inmiddels te beluisteren dat het verdrag er nooit gaat komen: &#8216;TTIP is dood&#8217;, zeggen hoge ambtenaren. Er wordt alleen verder onderhandeld voor de goede verhoudingen, en om op deelgebieden overeenstemming te bereiken.
Kunnen al die boze vakbondsleden, milieuactivisten en antiglobalisten nu ophouden met demonstreren? Daar is het misschien te vroeg voor, als ze druk op de ketel willen houden. Maar ze kunnen wel hopen op een goede afloop: die chloorkip gaat er niet komen.