Waarom duurzame bankier Peter Blom afgeeft op Joris Luyendijk

Ze zijn beiden tégen bonussen voor bankiers, vinden dat de grootbanken stukken kleiner moeten worden en zijn zeer uitgesproken over hoe bankiers met hun risicovolle winstbejag en zonder oog voor de klant het hele financiële stelsel langs de rand van de afgrond hebben gebracht. Je zou dus denken dat Peter Blom, CEO van de duurzame Triodos Bank, en Joris Luyendijk, schrijver van de bestseller Dit kan niet waar zijn, het over de aanpak van de misstanden in de financiële sector volmondig met elkaar eens zijn.

Maar niets is minder waar. Bankiers zijn amoreel, luidt de mantra van Luyendijk die hij bij al zijn lezingen en opiniebijdragen steeds opnieuw tentoonspreidt. Ze hebben geen eigen moraal, maar verschuilen zich bij alles wat ze doen achter de regels. Ook Blom vindt dat zijn sector in aanloop naar de crisis heeft gefaald.  ‘Veel bankiers dachten: de regels zijn alleen maar kaders en zolang je daar binnen blijft, kun je alles doen om de winst te maximaliseren’, vertelt Blom in een uitgebreid interview in Vrij Nederland deze week. Maar met de stelling van Luyendijk dat bankiers geen moraal zouden hebben, is hij het ‘absoluut’ niet eens. ‘Bankiers zijn mensen van vlees en bloed, die hebben per definitie een moraal. En die hebben ze ook nodig om te begrijpen wat een klant wilt, om de motieven van die klant te achterhalen en om te bedenken wat ze daar zelf van vinden.’ Met lichte stemverheffing: ‘Als Joris Luyendijk zelf in het vak zou duiken, zou hij ook zien dat een bankier dat werk niet met afvinklijstjes kan doen maar dat het aankomt op zijn persoonlijkheid.’

Blom verwerpt dan ook de stelling van Luyendijk dat de sector alleen met meer regels in het gareel te krijgen is. ‘Als dat zo zou zijn, zou ik dat een blamage vinden voor het bankenvak. Sterker, dan zou ik eruit stappen! Ik wil niet in een functie werken waarbij anderen tegen mij kunnen zeggen: jij bent niet ethisch, jij hebt geen moraal en kan alleen binnen kaders werken.’

Wel is ook de Triodosbaas kritisch over de manier waarop zijn collega’s van de grootbanken als ING en ABN Amro ook nu nog ‘vaak te defensief’ op de buitenwereld reageren. ‘Hun houding is nog vooral dat de samenleving maar niet begrijpt waarmee zij allemaal geconfronteerd worden.’ Er is nog een lange weg te gaan bij het veranderen van de interne cultuur, vindt Blom.

Maar dat moet volgens hem van binnenuit komen, bijvoorbeeld door gesprekken te voeren over wat moraliteit nou eigenlijk inhoudt. Het heeft geen enkele zin als een regelgever dat van buitenaf oplegt, is de heilige overtuiging van Blom. ‘Je bent integer omdat je dat wilt zijn. En anders klopt het niet. Ik bedoel: ik ben niet integer omdat de regelgever zegt dat ik integer moet zijn. Dat zou toch de bloody limit zijn.’