Kamerleden luisterden gisteren met belangstelling naar uitleg over de risico’s van de carbon bubble. Behalve dan de VVD, die zich weer van haar onbenulligste kant liet zien.

Klaas Knot was gisteren op bezoek in de Tweede Kamer. De president van De Nederlandsche Bank (DNB) sprak met volksvertegenwoordigers over het gevaar van de ‘carbon bubble’ voor ons financiële systeem. Na de overgewaardeerde internetbedrijven rond 2000 en de opgeblazen prijzen in de huizenmarkt die de grote crisis in 2008 in gang zette, kan de zeepbel van koolstof tot nieuwe economische malaise leiden.

Het zit zo: op de balansen van fossiele energiebedrijven staan vele miljarden aan boorplatforms, gasbuizen en nog te winnen gas- en olie voorraden. Na het klimaatakkoord in Parijs is het haast ondenkbaar dat al die olie, gas en kolen nog uit de grond gehaald zal worden. Dat betekent dat die bedrijven genoodzaakt zullen zijn hun bezittingen fors af te waarderen. De grote angst is dat die verliezen een nieuwe schokgolf kunnen veroorzaken in de economie, en banken en pensioenfondsen aan het wankelen brengen.

Zoals het een centrale bankier betaamt, hield Knot een afgewogen verhaal. Hij maakte duidelijk dat hij geen klimaatdeskundige is, maar louter kijkt naar de gevolgen voor de financiële sector in Nederland die onder zijn toezicht staat. Volgens Knot zijn die risico’s beheersbaar, maar moeten die noodzakelijke afwaarderingen wel op tijd beginnen. Als dat allemaal in één keer gebeurt is de ramp niet te overzien. De DNB-president verwacht zelfs dat een betere beprijzing van de risico’s de klus kan klaren, hetgeen een heel voorzichtig standpunt is. Laat met wat bijsturing de markt dus zijn werk doen, vindt Knot. Het meest verregaande in zijn betoog was wellicht dat de bankpresident suggereerde dat de belastingvrijstelling voor grootgebruikers van energie in Nederland zijn langste tijd heeft gehad.

De meeste fracties in de Kamer reageerden met belangstellende en inhoudelijke vragen. Alleen de VVD liet zich van haar meest onbenullige kant zien. ‘Schoenmaker blijf bij je leest,’ had Kamerlid Aukje de Vries gedacht toen ze het rapport van DNB hierover had gelezen en begon over de hoge kosten van toezichthouders. Terwijl Knot zich nu juist zo strikt had gehouden aan zijn taak alleen iets te zeggen over de economie en de financiële sector. Ook collega André Bosman kon er wat van. Hij had uit het betoog van Knot de conclusie getrokken dat het ‘dus’ heel onverstandig was om de kolencentrales in een keer te sluiten.

Een betere illustratie van de ergernis van Ed Nijpels – bewaker van het Nederlandse Energieakkoord – was nauwelijks denkbaar. In Vrij Nederland hekelde de voormalige VVD-leider onlangs het ‘achterhoedegevecht’ dat zijn eigen partij voert door bij klimaatbeleid steevast op de rem te gaan staan: ‘Ik vind het onbestaanbaar dat de grootste partij van dit land, groter dan ooit in haar geschiedenis, geen leidende rol vervult als het gaat om het milieu- en energiedebat.’

Nijpels zei behartenswaardige dingen in dat interview met collega Harm Botje: ‘Multinationals beklagen zich juist over de standpunten van de VVD. Die directeuren zijn geen marxisten, geen jongens van de linkse kerk, dat zijn mensen die kijken naar de economische realiteit, die kijken naar de positie van het bedrijfsleven en die hebben gewoon afscheid genomen van de fossiele economie. Een vooruitstrevend energie- en milieubeleid leidt tot economische groei, leidt tot banen, leidt vooral ook tot innovatie. Dat zijn dingen waar een VVD’er tranen van in de ogen zou moeten krijgen.’

Mevrouw de Vries en meneer Bosman, laat maar komen, die waterlanders. Anders doen wij het wel.