Elena Ferrante en het recht om iets niet te willen weten

Ophef in de literaire wereld. De Italiaanse bestestellerauteur Elena Ferrante is ontmaskerd door journalist Claudio Gatti.

De schrijfster werd wereldberoemd door haar serie Napolitaanse romans over de vriendschap tussen Lila en Elena. Twee meisjes, en later vrouwen, die opgroeien in het arme Napels en beiden proberen hun afkomst te ontstijgen. De boeken zijn verslavend, en opvallend genoeg zijn ze buiten Italië nog populairder dan binnen Italië. De wereld van intriges, afgunst, seksisme en geweld in een Zuid-Italiaanse gemeenschap fascineert. Volgende week verschijnt in Nederland het vierde, en laatste deel.

Wat zeker bijdroeg aan het succes van Elena Ferrante was het feit dat niemand wist wie ze was. De mysterieuze schrijfster schreef onder pseudoniem en gaf slechts heel af en toe een (uiteraard schriftelijk) interview. De reden die ze gaf voor haar keuze voor anonimiteit: haar afkeer van faam en met name de veiligheid en privacy van de hoofdpersonen uit haar boeken, waaruit blijkt dat haar boeken hoogstwaarschijnlijk sterk autobiografisch zijn. In sommige buurten in Napels gingen fans langs de deuren, om bewoner na bewoner te vragen of ze niet toevallig een van hoofdpersonages waren.

Als iemand anoniem wil blijven, laat diegene dan anoniem blijven.

Eens in de zoveel tijd doken namen op, ook van mannen, maar ze overtuigden nooit. Totdat journalist Claudio Gatti deze week onthulde dat het om vertaalster Anita Raja gaat. Het onderzoek is even simpel als overtuigend: Raja’s uitgever heeft astronomische bedragen op haar rekening gezet sinds 2014, het jaar dat haar boeken een doorslaand succes werden. En Raja heeft sinds dat jaar het ene na het andere huis gekocht. De uitgever bevestigt, noch ontkent  en reageerde met een sec: ‘als iemand anoniem wil blijven, laat diegene dan anoniem blijven.’

Journalist Gatti moet enigszins geschokt zijn geweest dat hij met zijn scoop geen lofbetuigingen binnenhaalde, maar vooral woedende fans. De liefhebbers van Ferrante zijn namelijk zie-dend. Hoe kan iemand dit mysterie zo maar ontrafelen? De lezers wilden dit helemaal niet weten. Het blijkt geen ondergedoken Napolitaanse te zijn, die vreest voor represailles nadat ze de niet altijd even florissante karakters van familie en vrienden heeft blootgelegd , maar gewoon… een schrijfster! Ik was ook woedend toen mijn ouders vertelden dat Sinterklaas niet bestond, omdat het om voor de hand liggende redenen prettiger was om daar wel in te geloven, maar het publiek van Ferrante is toch echt ruim volwassen. Waar Gatti zich nu verdedigt dat ‘ lezers over de hele wereld het recht hebben om te weten wie zij is’, lijken de Ferrante-fans zich vooral te beroepen op het recht NIET te weten wie Ferrante echt is. Ze verlangen zij massaal terug naar die mooie tijden van onwetendheid.

Volgens haar fans zou Ferrante/Raja zelf ook nog een recht hebben: het recht om anoniem te blijven. Lijkt me flauwekul: die Gatti heeft gewoon zijn werk gedaan en een van de grootste mysteries van de moderne literatuur ontrafeld. Het spelletje houdt op. Het rookgordijn rond haar boeken is opgetrokken en we zien een kordate blonde vertaalster, nu dus schrijfster, zitten, die levensechte personages tot leven heeft gebracht. En we weten nu dat die personages waarschijnlijk niet echt (hebben) bestaan.  Minder leuk, dat geef ik direct toe, maar laten de Ferrante-fans zich realiseren dat een spoilervrij leven niet bestaat en dat sprookjes zo af en toe worden ontkracht. Ik heb het mijn ouders uiteindelijk ook vergeven.