Roman

Achter iedere grote schrijver staat een zeurende vrouw, achter de Chileense Nobelprijswinnaar Pablo Neruda stonden er meerdere. Soms zelfs tegelijk. En het vergeten zo lang is een portret van Neruda’s eerste vrouw, de Indisch-Nederlandse Maria Hagenaar. Haar jeugdherinneringen, haar leven met Neruda op drie verschillende continenten, en haar leven na Neruda.

Verliteratuurde biografieën die een heel leven beslaan, moeten het doorgaans niet hebben van een strak gecomponeerde plot. Ze leunen op de geportretteerde. Als de hoofdpersoon aansprekend genoeg is, maakt het niet uit dat er niet per se naar een ontknoping wordt toegewerkt. Dan kunnen ook de kalme, actieloze episoden in een leven worden beschreven, zonder dat het stoort.

En het vergeten zo lang is een getrouw, goed gedocumenteerd portret. Maar wel een portret van een overwegend saai, gedienstig leven. Het grootste deel van haar huwelijk is Maria Hagenaar meer een veredelde huishoudster dan een echtgenote. Dat frustreert haar wel, ze valt regelmatig tegen Neruda uit, maar er verandert weinig. Het had een tragisch, hartverscheurend conflict kunnen zijn: vrouw die zich zou moeten ontworstelen aan haar man schikt zich in haar nederige rol omdat ze haar man simpelweg niet kán verlaten, hoe schofterig hij haar ook behandelt. Slot maakt er een voorspelbaar, soms zelfs kleinburgerlijk conflict van, rondom een huwelijk waar ‘uitgeblust’ een te groot woord voor is – het heeft nooit echt gebrand.

Sommige flarden uit Hagenaars leven zijn aangrijpend, maar daar staan te veel lang uitgesponnen scènes tegenover, waarin vrijwel niets gebeurt, waarin er niets op het spel staat. De eentonige bootreizen tussen de continenten bijvoorbeeld.

Qua stijl doet Slot af en toe denken aan Neruda: om de zin een vergelijking. Alleen, voor het soort vergelijkingen lijkt ze haar inspiratie te hebben gezocht bij doktersromans: ‘De eerste keer dat hij [zijn handen] onder haar kleren liet glijden bleek hij een kaart van haar lichaam te hebben waarover zijzelf niet had beschikt.’

Voor haar titel heeft Slot zich wel weer tot Neruda gewend. ‘De liefde is zo kort, en het vergeten zo lang’, schreef hij in een van zijn gedichten. Jammer: Slots roman is zo lang, en het vergeten zo kort.

Pauline Slot

En het vergeten zo lang

De Arbeiderspers

380 p., € 19,95